Süni intellekt də insanlar kimi səhvlər edir: "ChatGPT"nin qərəzləri üzə çıxdı
Maraqlı 14 Aprel 2025, 18:00
8314
"ChatGPT" son araşdırmalara görə, insan kimi qərar qəbul etmə səhvlərinə yol verir. Həddindən artıq özünə inam kimi qərəzlər nümayiş etdirir. Riyaziyyatda yaxşı olsa da, süni intellektin etibarlılığını şübhə altına alan mühakimə tələb edən qərarlar verməkdə çətinlik çəkir.
Citypost.az araşdırmanın təfərrüatlarını diqqətə çatdırır.
Süni intellektin insanlardan daha etibarlı qərarlar verəcəyi fikri yeni bir araşdırma ilə sarsılıb. OpenAI tərəfindən hazırlanmış ChatGPT ən qabaqcıl süni intellekt modellərindən biridir, lakin o, insanların tez-tez buraxdığı qərar qəbul etmə səhvlərini təkrarlayır.
INFORMS Manufacturing & Service Operations Management jurnalında dərc edilən araşdırma süni intellektin düşündüyümüzdən daha çox bizə bənzədiyini ortaya qoyur.
İnsana bənzər hezeyanlar nümayiş etdirir
Tədqiqatçılar ChatGPT-ni 18 fərqli bias testinə məruz qoydular və nəticələr təəccüblü idi. Model sınaqların təxminən yarısında həddən artıq özünə inam, qumarbazın səhvi və qeyri-müəyyənlikdən qaçma kimi insana xas idrak tələlərinə düşdü. Süni intellekt riyaziyyat və məntiq problemlərində qüsursuz çıxış etsə də, subyektiv mühakimə tələb edən qərarlar qarşısında büdrədi.
Məsələn, o, ehtiyatlı olmağı seçdi və daha riskli, lakin potensial olaraq daha sərfəli variantları götürməkdənsə, öz dəqiqliyini çox qiymətləndirdi. Yeni nəsil GPT-4 modeli, analitik cəhətdən daha yaxşı olsa da, bəzən mühakimə əsaslı tapşırıqlarda daha aydın qərəzlər göstərdi.
Mütəxəssislər qeyd edirlər ki, süni intellekt də insan məlumatlarından öyrəndiyi üçün bu qərəzləri miras alır. Qərb Universitetindən Yang Chen deyir ki, “AI zehni qısa yollardan istifadə edərək insan kimi düşünür, Queen’s Universitetindən Anton Ovchinnikov isə əlavə edir: “Aydın suallarla yaxşı nəticə verir, lakin mühakimə zamanı insana bənzər səhvlər edir”. İş dünyasında işə qəbuldan kredit təsdiqinə qədər kritik qərarlar verən süni intellektdəki bu qüsurlar etibarlılıq müzakirələrini ön plana çıxarır.
Süni intellekt üçün də etik qaydalara ehtiyac varmı?
Tədqiqat göstərir ki, süni intellekt qərəzsiz qərar qəbul edən şəxs olmaqdan uzaqdır və insan qərəzlərini gücləndirmək riski daşıyır. Mütəxəssislər iddia edirlər ki, süni intellekt bir işçi kimi etik qaydalarla idarə edilməli və idarə olunmalıdır.
McMaster Universitetindən Meena Andiappan deyir: "Biz səhv düşüncəni avtomatlaşdırmaq əvəzinə təkmilləşdirməliyik". Süni intellektin təsiri artdıqca, müntəzəm audit və model inkişafı onun insan qüsurlarını təkrarlamaqdansa, həqiqətən faydalı alətə çevrilməsi üçün vacib görünür. Bu tapıntılar həm də AI qaydaları üzərində işləyən hökumətlər və müəssisələr üçün xəbərdarlıq rolunu oynayır.
Nəticədə, ChatGPT insana bənzər qərar qəbul etmə səhvləri və qərəzləri ilə sürprizlər edir. Riyaziyyatda yaxşı, lakin mühakimə qabiliyyəti zəif olan süni intellekt insan təfəkkürünü əks etdirir. Ekspertlər vurğulayırlar ki, biznes və dövlət idarəçiliyində istifadə olunan süni intellektə nəzarət edilməlidir.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Kosmosa ən yaxın ölkə hansıdır? Everest bu siyahıda deyil
Yer üzündə kosmosa ən yaxın nöqtənin hansı ölkədə yerləşdiyi ilə bağlı maraqlı fakt ortaya çıxıb. İlk ağla gələn cavab dünyanın ən hündür zirvəsi olan Everestdir. Lakin məsələ dəniz səviyyəsindən hündürlüklə ölçüldükdə düşündüyümüz qədər sadə deyil.Citypost.az xəbər verir ki , Everestin zirvəsi dəniz səviyyəsindən təxminən 8 849 metr yüksəklikdə yerləşir. Buna görə də o, Yer kürəsinin ən yüksək nöqtəsi hesab olunur. Lakin Yer kürəsi tam ideal kürə formasında deyil və ekvator hissəsində daha genişdir. Bu səbəbdən kosmosa olan məsafəni yalnız dəniz səviyyəsindən hündürlüyə əsasən müəyyənləşdirmək mümkün deyil.Məhz bu xüsusiyyət səbəbindən Yer səthində kosmosa ən yaxın nöqtə Everest deyil, ekvatora daha yaxın...
02 Oktyabr 2026, 10:00
Ayağa qalxanda gözümüz niyə qaralır? — Maraqlı FAKTLAR
Heç oturduğunuz və ya uzandığınız yerdən qəfil ayağa qalxanda bir neçə saniyəlik gözünüzün qaraldığını, başınızın hərləndiyini və ya sanki ətrafın bir anlıq bulanıqlaşdığını hiss etmisinizmi? Bu hal kifayət qədər geniş yayılıb və əksər hallarda orqanizmin vəziyyət dəyişikliyinə verdiyi qısa müddətli reaksiyalardan biri ilə əlaqəli olur.Citypost.az xəbər verir ki, İnsan ayaq üstə qalxdığı zaman cazibə qüvvəsinin təsiri ilə qanın müəyyən hissəsi qısa müddətə ayaqlara və bədənin aşağı nahiyələrinə doğru yönəlir. Bu zaman ürəyə qayıdan qanın miqdarı müvəqqəti olaraq azala və nəticədə beyinə çatan qan axını da bir neçə saniyəlik dəyişə bilər. Beyin bu dəyişiklik zamanı göz qaralması, başgicəllənmə, halsızlıq və ya...
02 Oktyabr 2026, 09:00
Çin sərçələri məhv etdi, nəticədə çəyirtkə işğalı başladı
1958-ci ildə Çin rəhbərliyi ölkədəki məhsuldarlığı artırmaq və kənd təsərrüfatında itkiləri azaltmaq məqsədilə sərçələri hədəfə aldı. O dövrün “Böyük Sıçrayış” siyasəti çərçivəsində sərçələrin taxıl yediyi və məhsula ciddi ziyan vurduğu hesab edilirdi. Buna görə də kənd təsərrüfatına zərər verdiyi düşünülən sərçələrin kütləvi şəkildə məhv edilməsi qərara alındı.Citypost.az xəbər verir ki, Çin rəhbəri Mao Zedong sərçələri ölkənin əsas kənd təsərrüfatı düşmənlərindən biri hesab edirdi. Hesablamalara görə, bir sərçənin il ərzində müəyyən miqdarda taxıl yediyi düşünülürdü. Rəhbərlik hesab edirdi ki, sərçələrin sayını azaltmaqla böyük miqdarda taxıl qorumaq və bunun hesabına milyonlarla insanı ərzaqla təmin etmək mümkün olacaq.Beləliklə, ölkə miqyasında geniş kampaniya başladı....
01 Oktyabr 2026, 11:25
Dünyanın ən böyük səhrası niyə Antarktidadır?
Dünyanın ən böyük səhrası deyəndə insanların ağlına adətən sonsuz qum təpələri, yandırıcı günəş və yüksək temperatur gəlir. Amma bu anlayış tam doğru deyil. Səhra yalnız isti və qumlu ərazi demək deyil. Elmi baxımdan səhraları səciyyələndirən əsas xüsusiyyətlərdən biri yağıntının son dərəcə az olmasıdır. Məhz bu baxımdan Antarktida dünyanın ən böyük səhrası hesab olunur.Citypost.az xəbər verir ki, sizi təəccübləndirə bilər, amma Cənub qütbünü də özündə birləşdirən Antarktida son dərəcə quraq materikdir. Materikin bəzi ərazilərində yağıntı o qədər azdır ki, xüsusilə Quru vadilər kimi tanınan bölgələrdə çox uzun müddət ərzində qar və yağış demək olar ki, müşahidə olunmur. Bu ərazilər Yer kürəsinin...
01 Oktyabr 2026, 10:23
Tarixin ən iyrənc və ağır peşələri
Bu gün bir çox insanın etməkdən çəkinəcəyi, hətta təsəvvür edərkən belə narahatlıq yaradacaq bəzi peşələr tarix boyu insanların gündəlik həyatının ayrılmaz hissəsi olub. Müasir dövrdə texnologiya və sanitariya sistemləri sayəsində bu işlərin bir hissəsi ya tamamilə yox olub, ya da tamamilə başqa üsullarla həyata keçirilir. Lakin keçmişdə geyimdən kitab istehsalına, dəfn mərasimlərindən dəri emalına qədər müxtəlif sahələrin fəaliyyət göstərməsi üçün son dərəcə ağır, üfunətli və təhlükəli işləri görən insanlara ehtiyac vardı.Citypost.az xəbər verir ki, tarixdə ən qəribə peşələrdən biri yun parçalarının emalı ilə məşğul olan yun doldurucularının, yəni fullerlərin işi idi. Yun parça toxunduqdan sonra hazır məhsula çevrilmirdi. Onun təmizlənməsi,...
30 Sentyabr 2026, 10:30
Həşəratlar olmasaydı, nə baş verərdi?
Gündəlik həyatda çoxumuz həşəratları heç də sevimli canlılar hesab etmirik. Onları gördükdə uzaqlaşır, bəzən qorxur, bəzən isə zərərli hesab edərək məhv etməyə çalışırıq. Amma təbiətdə bizim xoşlamadığımız və çox vaxt əhəmiyyət vermədiyimiz bu kiçik canlıların oynadığı rol düşündüyümüzdən qat-qat böyükdür. Həşəratlar yox olsaydı, bunun nəticəsi yalnız onların özlərinin yoxa çıxması ilə məhdudlaşmazdı. Bitkilərin çoxalmasından qida zəncirinə, torpağın münbitliyindən üzvi maddələrin parçalanmasına qədər bir çox təbii proses ciddi şəkildə pozulardı.Citypost.az xəbər verir ki, həşəratların ən mühüm funksiyalarından biri bitkilərin tozlanmasına kömək etmələridir. Arılar, kəpənəklər, güvələr, böcəklər, eşşəkarıları və hətta bəzi milçək növləri çiçəklər arasında tozcuqları daşıyaraq bitkilərin çoxalmasına şərait yaradır. FAO-nun...
30 Sentyabr 2026, 09:30
