Ultrasəs və beyin implantları ilə depressiya müalicə edilə bilərmi?
Tibb 20 Yanvar 2025, 19:00
11720
Böyük Britaniyada beyin dalğalarını birbaşa dəyişdirmək üçün ultrasəs texnologiyasından istifadə edən innovativ beyin-kompüter interfeysi (BCI) sistemi Milli Səhiyyə Xidməti (NHS) tərəfindən klinik sınaqdan keçirilir.
Citypost.az-ın xəbərinə görə, bildirilir ki, yeni qurğu depressiya, asılılıq və epilepsiya kimi xəstəliklərin müalicəsində inqilab yarada bilər.
Kəllə altına, lakin beynin xaricinə yerləşdiriləcək bu implant, neyronların fəaliyyətini xəritələşdirir və ultrasəs dalğaları ilə müəyyən bölgələri stimullaşdırır. Cihazın təhlükəsizliyi və dözümlülüyü 6,5 milyon funt-sterlinq fondu ilə Böyük Britaniyanın Qabaqcıl Araşdırma və İnnovasiyalar Agentliyi (Aria) tərəfindən dəstəklənən tədqiqat çərçivəsində təxminən 30 xəstədə sınaqdan keçiriləcək.
Beyin-kompüter interfeyslərində yeni dövr
Sınaq beyin-kompüter interfeysi texnologiyasındakı sürətli irəliləyişlərin bir hissəsi kimi qəbul edilir. Keçən il İlon Maskın Neuralink şirkəti iflic xəstələri ilə klinik sınaqlara başladı və başqa bir araşdırmada iflic olan xəstələrin fikirlərinin birbaşa nitqə çevrildiyi bir sistem hazırlandı. Bununla belə, bu cür texnologiyalar həm də məxfilik, məlumat təhlükəsizliyi və etik məsələlər baxımından bəzi müzakirələrə səbəb olur.
UCL-in Tibbi Fizika professoru Clare Elwell deyib: "Bu yeniliklər texniki baxımdan sürətlə irəliləyir, lakin biz neyroetik məsələlərdə geridəyik. Beyinlə birbaşa qarşılıqlı əlaqəni təmin edən bu cür texnologiyalarda xəstənin faydasını prioritetləşdirməliyik".
Təcrübənin elmi tərəfi
Həmçinin oxuyun
ABŞ-ın Forest Neurotech şirkəti tərəfindən hazırlanmış cihaz ənənəvi elektrod əsaslı beyin implantlarından fərqli olaraq ultrasəs texnologiyası ilə beyin fəaliyyətini oxumaq və tənzimləmək qabiliyyətinə malikdir. Aria cihazı "dünyanın ən qabaqcıl beyin-kompüter interfeysi" kimi təsvir edir. Bu yolla depressiya, narahatlıq və epilepsiya kimi geniş xəstələr üçün müalicə variantlarının inkişaf etdirilməsi hədəflənir.
Sınaq zamanı beyin zədələnməsi səbəbindən kəllələrinin bir hissəsini müvəqqəti olaraq çıxarmış xəstələrdən istifadə olunacaq. Bu şəkildə cihazı yoxlamaq üçün heç bir əlavə cərrahi əməliyyat tələb olunmayacaq. Cihaz beyin fəaliyyətini yüksək dəqiqliklə xəritələndirəcək və onun xüsusi nöqtələrdə ultrasəs dalğaları ilə sinir stimullaşdırılmasını təmin etməklə əhval-ruhiyyəni və motivasiyanı dəyişdirmək potensialını araşdıracaq.
Gələcək üçün hədəflər
Forest 1 adlanan cihazın klinik sınaqları mart ayında başlayacaq və üç il yarım davam edəcək. İlk səkkiz ay tənzimləyicilərin təsdiqi proseslərinə həsr olunacaq. Müvəffəqiyyətli olarsa, cihaz depressiya kimi şərtləri müalicə etmək üçün tam miqyaslı klinik sınaqlara keçəcək. Bu sınaq Aria tərəfindən elan edilən 69 milyon funt sterlinq dəyərində "Dəqiq Neyrotexnologiyalar Proqramı" çərçivəsində həyata keçirilən 19 layihədən biri kimi diqqəti çəkir.
Proqram həmçinin epilepsiyanın müalicəsi üçün sinir robotları, gen mühəndisliyi vasitəsilə beyin hüceyrələrinin yenidən proqramlaşdırılması və laboratoriya mühitində beyin orqanoidlərinin inkişafı kimi layihələri əhatə edir. 2023-cü ildə qurulan Aria yüksək riskli, lakin böyük qazanc potensialı olan elmi layihələri maliyyələşdirmək üçün fəaliyyət göstərir.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Səhər yuxudan yorğun oyanırsınızsa, səbəbi bu ola bilər – MÜTƏXƏSSİSLƏR AÇIQLADI
Səhər yuxudan oyandıqdan sonra özünü dincəlmiş deyil, əksinə yorğun, halsız və enerjisiz hiss etmək bir çox insanın qarşılaşdığı problemdir. Bəzən bu vəziyyət gec yatmaq, yuxu rejiminin pozulması, stress və ya gün ərzində həddindən artıq yorulmaqla əlaqəli ola bilər. Lakin səhər yorğunluğu davamlı xarakter daşıyırsa, gün ərzində insanın fəaliyyətinə mane olursa və kifayət qədər yatmasına baxmayaraq aradan qalxmırsa, bunun arxasında müəyyən sağlamlıq problemi də dayana bilər.Citypost.az xəbər verir ki, mütəxəssislərin sözlərinə görə, davamlı yorğunluğun səbəbləri müxtəlifdir. Yuxunun keyfiyyətsiz olması, gecə ərzində tez-tez oyanmaq, yuxusuzluq, qeyri-sağlam qidalanma, fiziki aktivliyin azlığı və stress ən çox rast gəlinən səbəblər sırasındadır. Bununla yanaşı, qanazlığı, şəkərli...
18 Sentyabr 2026, 11:00
Uşaqlar niyə hıçqırırlar? – Həkimlərdən AÇIQLAMA
Uşaqlarda tez-tez rast gəlinən və valideynləri narahat edən hallardan biri də hıçqırıqdır. Xüsusilə körpələrdə qidalanmadan sonra ardıcıl şəkildə “hıç” səsinin gəlməsi bəzən valideynlərdə bunun hansısa xəstəliyin əlaməti olması ilə bağlı narahatlıq yaradır. Lakin mütəxəssislər bildirirlər ki, hıçqırıq əksər hallarda orqanizmin normal refleks reaksiyalarından biridir və qısa müddət davam etdikdə ciddi problemə işarə etmir.Citypost.az xəbər verir ki, həkimlərin sözlərinə görə, hıçqırıq diafraqmanın – döş qəfəsi ilə qarın boşluğunu ayıran və nəfəsalmada mühüm rol oynayan əzələnin – qeyri-iradi, qəfil yığılması nəticəsində yaranır. Bu yığılmanın ardınca səs telləri qısa müddətə bağlanır və nəticədə xarakterik “hıç” səsi meydana gəlir. Yəni hıçqırıq uşağın öz istəyindən...
18 Sentyabr 2026, 10:00
Yatmazdan əvvəl telefondan istifadə yuxunu necə pozur? – Həkimlərdən AÇIQLAMA
Müasir dövrdə telefon, planşet, televizor və kompüter insanların gündəlik həyatının ayrılmaz hissəsinə çevrilib. Bir çox insan gün ərzində iş və ya təhsil səbəbindən kompüterdən istifadə edir, axşam saatlarında isə televizora baxır və yatmazdan əvvəl sosial şəbəkələrdə vaxt keçirir. Bəzən insan yatağa uzandıqdan sonra belə telefonu əlindən yerə qoymur və “bir neçə dəqiqə” baxmaqla kifayətlənəcəyini düşünsə də, bu müddət daha da uzanır. Mütəxəssislər isə xüsusilə gecə saatlarında ekran qarşısında uzun müddət qalmağın yuxuya getmə prosesinə və yuxu rejiminə mənfi təsir göstərə biləcəyini bildirirlər.Citypost.az xəbər verir ki, həkimlərin sözlərinə görə, bunun əsas səbəblərindən biri gecə vaxtı orqanizmin işıq siqnallarına verdiyi reaksiyadır. İnsan...
18 Sentyabr 2026, 09:00
Gündə 30 dəqiqəlik gəzintinin görünməyən faydaları
Gün ərzində ən azı 30 dəqiqə piyada gəzmək sadə və əlçatan fiziki aktivlik növlərindən biri olsa da, orqanizm üçün kifayət qədər geniş təsirlərə malikdir. Xüsusilə müntəzəm gəzinti ürək-damar sisteminin fəaliyyətinə, qan dövranına, maddələr mübadiləsinə və orqanizmdə gedən iltihabi proseslərə müsbət təsir göstərə bilər. Citypost.az-ın məlumatına görə, mütəxəssislərin fikrincə, hər gün uzun və ağır məşqlər etmək imkanına malik olmayan insanlar üçün belə, gündəlik həyata piyada gəzməyi daxil etmək sağlamlıq baxımından mühüm addımlardan biridir. Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı da böyüklərə həftə ərzində ən azı 150 dəqiqə orta intensivlikli fiziki aktivlik etməyi tövsiyə edir. Bu baxımdan gündə 30 dəqiqə sürətli və ya orta tempdə...
17 Sentyabr 2026, 11:20
Bel və boyun ağrılarının səbəbi həmişə osteoxondroz deyil – Mütəxəssis AÇIQLAMASI
Bel və boyun ağrıları bu gün insanların ən çox qarşılaşdığı sağlamlıq problemləri sırasında yer alır. Bu ağrılar bəzən gündəlik fəaliyyətə, hərəkət imkanlarına və əmək qabiliyyətinə ciddi təsir göstərə bilir. Xüsusilə uzun müddət oturaq vəziyyətdə işləyən, ağır fiziki iş görən və ya hərəkətsiz həyat tərzi keçirən insanlarda bel və boyun nahiyəsində ağrılar daha çox müşahidə olunur. Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının məlumatına görə, bel ağrısı dünyada əlilliyin əsas səbəblərindən biridir və 2020-ci ildə təxminən 619 milyon insan bel ağrısı yaşayıb.Citypost.az xəbər verir ki, mütəxəssislərin sözlərinə görə, cəmiyyətdə bel və boyun ağrılarının səbəbi ilə bağlı ən geniş yayılmış yanaşmalardan biri bütün bu problemləri “osteoxondroz”...
17 Sentyabr 2026, 10:17
Revmatizm yalnız oynaqları zədələyir? – MÜTƏXƏSSİS AÇIQLAMASI
Revmatizm deyəndə insanların böyük əksəriyyətinin ağlına ilk növbədə oynaq ağrıları, dizlərdə və əllərdə narahatlıq, hərəkət zamanı çətinlik və ya havanın dəyişməsi ilə artan ağrılar gəlir. Lakin revmatoloji xəstəliklər yalnız oynaqlardan ibarət deyil. Bu sahəyə daxil olan bir sıra xəstəliklər immun sisteminin fəaliyyətində yaranan pozuntularla əlaqəli olur və yalnız oynaqları deyil, ürək, böyrək, ağciyər, göz, dəri, sinir sistemi və qan damarları kimi müxtəlif orqanları da prosesə cəlb edə bilər.Citypost.az xəbər verir ki, mütəxəssislərin fikrincə, ilk növbədə “revmatizm” sözünün özünə aydınlıq gətirmək lazımdır. Gündəlik danışıqda bu ifadə çox geniş mənada işlədilsə də, müasir tibbdə “revmatizm” konkret olaraq bütün revmatoloji xəstəliklərin adı deyil....
16 Sentyabr 2026, 10:30
