Ultrasəs və beyin implantları ilə depressiya müalicə edilə bilərmi?
Tibb 20 Yanvar 2025, 19:00
8910
Böyük Britaniyada beyin dalğalarını birbaşa dəyişdirmək üçün ultrasəs texnologiyasından istifadə edən innovativ beyin-kompüter interfeysi (BCI) sistemi Milli Səhiyyə Xidməti (NHS) tərəfindən klinik sınaqdan keçirilir.
Citypost.az-ın xəbərinə görə, bildirilir ki, yeni qurğu depressiya, asılılıq və epilepsiya kimi xəstəliklərin müalicəsində inqilab yarada bilər.
Kəllə altına, lakin beynin xaricinə yerləşdiriləcək bu implant, neyronların fəaliyyətini xəritələşdirir və ultrasəs dalğaları ilə müəyyən bölgələri stimullaşdırır. Cihazın təhlükəsizliyi və dözümlülüyü 6,5 milyon funt-sterlinq fondu ilə Böyük Britaniyanın Qabaqcıl Araşdırma və İnnovasiyalar Agentliyi (Aria) tərəfindən dəstəklənən tədqiqat çərçivəsində təxminən 30 xəstədə sınaqdan keçiriləcək.
Beyin-kompüter interfeyslərində yeni dövr
Sınaq beyin-kompüter interfeysi texnologiyasındakı sürətli irəliləyişlərin bir hissəsi kimi qəbul edilir. Keçən il İlon Maskın Neuralink şirkəti iflic xəstələri ilə klinik sınaqlara başladı və başqa bir araşdırmada iflic olan xəstələrin fikirlərinin birbaşa nitqə çevrildiyi bir sistem hazırlandı. Bununla belə, bu cür texnologiyalar həm də məxfilik, məlumat təhlükəsizliyi və etik məsələlər baxımından bəzi müzakirələrə səbəb olur.
UCL-in Tibbi Fizika professoru Clare Elwell deyib: "Bu yeniliklər texniki baxımdan sürətlə irəliləyir, lakin biz neyroetik məsələlərdə geridəyik. Beyinlə birbaşa qarşılıqlı əlaqəni təmin edən bu cür texnologiyalarda xəstənin faydasını prioritetləşdirməliyik".
Təcrübənin elmi tərəfi
Həmçinin oxuyun
ABŞ-ın Forest Neurotech şirkəti tərəfindən hazırlanmış cihaz ənənəvi elektrod əsaslı beyin implantlarından fərqli olaraq ultrasəs texnologiyası ilə beyin fəaliyyətini oxumaq və tənzimləmək qabiliyyətinə malikdir. Aria cihazı "dünyanın ən qabaqcıl beyin-kompüter interfeysi" kimi təsvir edir. Bu yolla depressiya, narahatlıq və epilepsiya kimi geniş xəstələr üçün müalicə variantlarının inkişaf etdirilməsi hədəflənir.
Sınaq zamanı beyin zədələnməsi səbəbindən kəllələrinin bir hissəsini müvəqqəti olaraq çıxarmış xəstələrdən istifadə olunacaq. Bu şəkildə cihazı yoxlamaq üçün heç bir əlavə cərrahi əməliyyat tələb olunmayacaq. Cihaz beyin fəaliyyətini yüksək dəqiqliklə xəritələndirəcək və onun xüsusi nöqtələrdə ultrasəs dalğaları ilə sinir stimullaşdırılmasını təmin etməklə əhval-ruhiyyəni və motivasiyanı dəyişdirmək potensialını araşdıracaq.
Gələcək üçün hədəflər
Forest 1 adlanan cihazın klinik sınaqları mart ayında başlayacaq və üç il yarım davam edəcək. İlk səkkiz ay tənzimləyicilərin təsdiqi proseslərinə həsr olunacaq. Müvəffəqiyyətli olarsa, cihaz depressiya kimi şərtləri müalicə etmək üçün tam miqyaslı klinik sınaqlara keçəcək. Bu sınaq Aria tərəfindən elan edilən 69 milyon funt sterlinq dəyərində "Dəqiq Neyrotexnologiyalar Proqramı" çərçivəsində həyata keçirilən 19 layihədən biri kimi diqqəti çəkir.
Proqram həmçinin epilepsiyanın müalicəsi üçün sinir robotları, gen mühəndisliyi vasitəsilə beyin hüceyrələrinin yenidən proqramlaşdırılması və laboratoriya mühitində beyin orqanoidlərinin inkişafı kimi layihələri əhatə edir. 2023-cü ildə qurulan Aria yüksək riskli, lakin böyük qazanc potensialı olan elmi layihələri maliyyələşdirmək üçün fəaliyyət göstərir.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Mütəxəssis rəyi: Miyokard infarktından qorunmanın yolları
Son illərdə ürək-damar xəstəlikləri arasında miyokard infarktı (ürək tutması) ən çox rast gəlinən və ölüm riski yüksək olan hallardan biridir. Sağlam həyat tərzi və düzgün qidalanma, eləcə də erkən xəbərdarlıq əlamətlərinə diqqət göstərmək, bu təhlükəli vəziyyətin qarşısını almaqda həyati əhəmiyyət kəsb edir.Citypost.az xəbər verir ki, kardiyoloqlar bildirirlər ki, infarkt riskini azaltmaq üçün qidalanmada yağlı, qızardılmış, fast-food və xəmir məhsullarından uzaq durmaq, həmçinin siqaret və spirtli içkilərin qəbulunu məhdudlaşdırmaq əsas şərtdir. Gündəlik duz qəbulu 5 qramı keçməməlidir. Meyvə və tərəvəzlər, xüsusən qoz, badam, ərik kimi quru meyvələr ürək sağlamlığı üçün faydalıdır. Enerji içkiləri və şirin içkilərdən uzaq durmaq, bədən çəkisini nəzarətdə...
03 Mart 2026, 15:41
Dirsəkdə ağrı və keyləşməyə diqqət – mütəxəssis izah edir
Uzun müddət kompüter qarşısında dirsəklərinizi eyni vəziyyətdə saxlayırsınızsa, kubital tunel sindromu riski yarana bilər. Ortopediya mütəxəssisi bildirir ki, bu sindrom dirsəkdəki ulnar sinirin sıxışması nəticəsində ortaya çıxır.Nəticədə qolunuzda elektrik keçməsi kimi hisslər, ağrı və xüsusilə kiçik və üz barmaqda keyləşmə müşahidə olunur. Bu problem həm bir tərəfdə, həm də hər iki tərəfdə baş verə bilər.Mütəxəssis vurğulayır ki, simptomlar hiss edilərsə, xüsusi müayinələr aparılmalı, sinirin sıxışması dəqiqliklə müəyyən edilməlidir. Kubital tunel sindromu, iynə müalicəsi və fizioterapiya ilə erkən mərhələdə effektiv şəkildə aradan qaldırıla bilər.Həkim tövsiyəsi: uzun müddət dirsəklərin sabit vəziyyətdə qalmasının qarşısını alın, fasilələr edin və narahatlıq hiss edildikdə mütəxəssisə müraciət...
03 Mart 2026, 12:59
Yaşlılarda əzələ itkisini azalda biləcək vitamin müəyyən edilib
Mütəxəssislər bildirirlər ki, ənənəvi olaraq qan laxtalanması ilə əlaqələndirilən K vitamini, yaşlı insanlarda əzələ gücü və fiziki performansın qorunmasında da rol oynaya bilər. Bu qənaət, vitamin K ilə sarcopeniya – yaşla bağlı əzələ kütləsi, gücü və dözümlülüyün azalması – arasındakı əlaqəni araşdıran elmi icmal məqaləsində əks olunub.Citypost.az xəbər verir ki, K vitamininin təsir mexanizmlərini izah edirlər. Vitamin K osteokalsin, MGP və Gas6 kimi K vitaminindən asılı zülalların aktivləşməsində iştirak edir. Bu zülallar toxuma bərpası, damar sağlamlığı və əzələlərdə enerji metabolizmi ilə bağlıdır. Eksperimental modellərdə K vitamini həmçinin iltihab əleyhinə və antioksidant xüsusiyyətlər nümayiş etdirib, mitoxondrial funksiyaya və hüceyrə zədələnməsi proseslərinə...
03 Mart 2026, 10:24
Küçələrdə satılan nar şirəsi sağlamlığa necə təsir edə bilər?
Mütəxəssislər bildirirlər ki, küçələrdə satılan nar şirəsi bəzən təhlükəli ola bilər, xüsusilə keyfiyyətə və gigiyenaya diqqət yetirilmədikdə.Citypost.az xəbər verir ki, bu məhsulların hazırlanmasında istifadə olunan suyun təmiz olmaması, meyvələrin düzgün yuyulmaması və ya saxlanma şəraitinin pozulması qida zəhərlənməsi riskini artırır.Həmçinin, nar şirəsinə əlavə olunan şəkər və digər qatqılar onun kalori və şəkər miqdarını yüksəldir, bu da xüsusilə şəkərli diabet və piylənmə riski olan insanlar üçün təhlükə yaradır.Ekspertlər vurğulayırlar ki, təbii nar şirəsi sağlam olsa da, küçə şəraitində satılan məhsulların tərkibi dəqiq yoxlanılmadığı üçün sağlamlıq üçün risk daşıya bilər. İnsanlar nar suyu alarkən mümkün qədər sertifikatlı və təmiz mənbələrdən istifadə etməli,...
02 Mart 2026, 16:30
Daimi quru yemək sağlamlığa ziyan vurur
Mütəxəssislər bildirirlər ki, yalnız quru və hazır qidalarla qidalanmaq sağlamlıq üçün ciddi risklər yarada bilər. Bu tip qidalar – konserve, paketli, hazır yeməklər və fast-food məhsulları – tez-tez yüksək duz, şəkər, doymuş yağlar və konservantlarla zəngin olur. Uzun müddət belə qidalanmaq ürək-damar xəstəlikləri, yüksək qan təzyiqi, piylənmə və metabolik pozuntuların riskini artırır.Citypost.az xəbər verir ki, quru yeməklər lif və təbii vitamin-mineral baxımından zəngin olmadığı üçün bağırsaq fəaliyyətinə mənfi təsir göstərə bilər. Belə qidalar həzm prosesini yavaşladır, qəbizlik və digər həzm problemlərinə səbəb ola bilər. Bundan başqa, düzgün qida maddələri alınmadığı üçün immunitet sistemi zəifləyir və orqanizm xəstəliklərə qarşı daha həssas...
02 Mart 2026, 13:59
Piylənmə infeksiyalardan ölüm riskini 70% artırır
Yeni araşdırmaya görə, piylənmədən əziyyət çəkən şəxslər ağır yoluxucu xəstəliklərə tutulma baxımından daha yüksək risk daşıyırlar. Mütəxəssislər bildirirlər ki, piylənməsi olan insanlarda qrip, COVID-19, pnevmoniya və qastroenterit kimi infeksiyalar səbəbindən xəstəxanaya yerləşdirilmə və ya ölüm riski normal çəkili şəxslərlə müqayisədə təxminən 70 faiz daha yüksəkdir.Araşdırma çərçivəsində on minlərlə insanın sağlamlıq göstəriciləri təhlil edilib. İştirakçıların bədən kütlə indeksi (BKİ) ilkin mərhələdə ölçülərək üç qrupa bölünüb: normal çəki, artıq çəki və piylənmə. Nəticələr göstərib ki, piylənmə yalnız müəyyən infeksiyalarla deyil, ümumilikdə geniş spektrli yoluxucu xəstəliklərlə bağlı risk faktorudur.Citypost.az xəbər verir ki, mütəxəssislərin fikrincə, piylənmə immun sisteminin bakteriya, virus, parazit və göbələklərə qarşı...
02 Mart 2026, 10:47
