Gəmi nə zaman yaranıb?
Maraqlı 13 Fevral 2026, 11:58
176
Gəmilərin tarixi insan sivilizasiyasının ən qədim mərhələlərinə gedib çıxır. Tarixçilərin qənaətinə görə, ilk üzən nəqliyyat vasitələri təxminən 8–10 min il əvvəl yaranıb. Ən qədim qayıqlar ağac kötüklərinin oyulması ilə hazırlanırdı və çayları keçmək, balıqçılıq etmək üçün istifadə olunurdu. Arxeoloji tapıntılar göstərir ki, Nil çayı hövzəsində yaşayan qədim toplumlar artıq e.ə. IV–III minilliklərdə su nəqliyyatından geniş istifadə ediblər.
Qədim Misir sivilizasiyasında papirusdan hazırlanan qayıqlar geniş yayılmışdı. Nil çayı həm ticarət, həm də nəqliyyat üçün əsas yol hesab olunurdu. Sonralar ağacdan hazırlanmış daha iri yelkənli gəmilər meydana çıxdı. Bu gəmilər artıq uzun məsafəli səfərlərə imkan verirdi.Dənizçilik sahəsində mühüm rol oynayan xalqlardan biri də Finikiya olmuşdur. Finikiyalılar Aralıq dənizi boyunca ticarət şəbəkəsi quraraq gəmiqayırma texnologiyasını inkişaf etdirmişdilər. Onların gəmiləri həm yelkən, həm də avarla hərəkət edirdi və uzaq səfərlər üçün uyğun idi.
Qədim Yunanıstan və Qədim Roma dövrlərində isə hərbi və ticarət donanmaları formalaşdı. Xüsusilə çoxavarlı döyüş gəmiləri dəniz müharibələrində həlledici rol oynayırdı. Bu mərhələdə gəmi artıq təkcə nəqliyyat vasitəsi deyil, həm də strateji güc simvoluna çevrilmişdi.Orta əsrlərdə yelkənli gəmilərin təkmilləşdirilməsi Böyük coğrafi kəşflərə yol açdı. Daha sonra sənaye inqilabı ilə birlikdə buxar mühərrikli paroxodlar meydana gəldi. XIX əsrdə buxar gücü dəniz nəqliyyatında inqilab yaratdı. XX əsrdə isə daxili yanma mühərrikləri ilə işləyən teploxodlar və daha sonra dizel mühərrikli müasir gəmilər istifadəyə verildi.
Beləliklə, gəminin yaranması konkret bir tarixlə məhdudlaşmır. Onun ilkin formaları minilliklər əvvəl meydana çıxsa da, hər dövr texnologiyaya uyğun olaraq gəmini yenidən formalaşdırıb. Bu gün müasir yük və sərnişin gəmiləri minlərlə illik inkişaf yolunun nəticəsi kimi qiymətləndirilir.
Həmçinin oxuyun
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Doymuş yağlar şəkərdən daha təhlükəlidir? Mütəxəssis RƏYİ
Doymuş yağların orqanizm üçün şəkər və ağ çörəkdən daha zərərli ola biləcəyi ilə bağlı maraqlı nəticələr açıqlanıb. Aparılan elmi araşdırma uzun illərdir geniş yayılmış “əsas təhlükə məhz rafinə olunmuş karbohidratlardır” fikrinə müəyyən mənada yenidən baxılmasına səbəb olub.Citypost.az-ın məlumatınag görə, tədqiqatçılar müxtəlif qidalanma modellərinin maddələr mübadiləsinə və qaraciyər funksiyasına təsirini müqayisə ediblər. Eksperiment çərçivəsində laboratoriya siçanları dörd fərqli pəhrizlə qidalandırılıb: yüksək karbohidratlı, yüksək yağlı, ketogen (çox yüksək yağlı və demək olar ki, karbohidratsız) və tam taxıllar, lif və orta miqdarda yağ ehtiva edən nəzarət pəhrizi. Bütün qruplarda zülalın kalori payı təxminən eyni saxlanılıb. Əsas fərq yağ və karbohidrat nisbətində olub.Nəticələr göstərib...
13 Fevral 2026, 10:25
13 rəqəminin sirri
13 rəqəmi... bəs niyə insanlar ondan qorxub ehtiyyat edirlər? Bu qorxunun elmi adı var. Triskaidekafobiya. Kökü isə çox qədimlərə dayanır. Ən məşhur inanca görə isə İsa Peyğəmbərin sonuncu şam yeməyində masada 13 nəfər var idi. Masaya 13-cü gələn, ona xəyanət edən İuda olmuşdu. Amma, məsələ təkcə dinlə bitmir. Tarix boyu 12 rəqəmi mükəmməllik simvolu sayılıb. İldə 12 ay, saatda 12 rəqəm, 12 bürc və sair. İnsan beyni nizamı sevir. 13 isə bu balansı pozan rəqəm sayılır. Məhz, buna görə bəzi otellərdə 13-cü mərtəbə yoxdur. Bəzi təyyarələrdə isə 13-cü sıra buraxılır. Bəlkə də qorxmalı olduğumuz bu rəqəm yox, inanclarımızdır. Bəs, əslində...
12 Fevral 2026, 16:15
Dünyada istifadə olunan hər dörd telefondan biri iPhone-dur
Dünyada istifadə olunan hər dörd telefondan biri iPhone-dur – Apple və Samsung liderliyini qoruyurCitypost.az xəbər verir ki, məlumata görə, hazırda istifadə edilən hər dörd telefondan biri Apple brendinə məxsusdur. Bu göstərici ilə iPhone qlobal bazarda lider mövqeyini qoruyur.Son illərdə smartfon bazarında rəqabətin daha da güclənməsinə baxmayaraq, hər iki texnologiya nəhəngi istifadəçi sayını artırmağı bacarıb. Xüsusilə Apple ekosisteminin bağlı və inteqrasiya olunmuş strukturu, Samsungun isə geniş model çeşidi və müxtəlif qiymət seqmentlərində təkliflər təqdim etməsi onların bazar payını sabit saxlamağa imkan verib.Texnologiya üzrə ekspertlərlərin fikrincə, Apple və Samsungun bazarda üstünlüyü təkcə satış rəqəmləri ilə deyil, uzunmüddətli istifadəçi loyallığı ilə bağlıdır. Ekspertlər...
12 Fevral 2026, 13:22
Gənclər dövlət qulluğundan uzaqlaşır? – Statistikalar nə göstərir?
Son illər dövlət qulluğuna marağın azalması ilə bağlı müzakirələr intensivləşib. Xüsusilə gənclər arasında dövlət sektoruna yönəlmənin zəiflədiyi iddiaları diqqət çəkir. Bəs rəsmi rəqəmlər və müşahidələr bu barədə nə deyir?Mütəxəssislərin fikrincə, əvvəlki illərlə müqayisədə dövlət qulluğu imtahanlarında iştirak edən namizədlərin sayında müəyyən azalma tendensiyası müşahidə olunur. Bu azalma xüsusilə 25–35 yaş aralığında daha qabarıq görünür. Əgər bir neçə il əvvəl dövlət qulluğu sabitlik və uzunmüddətli təminat kimi qəbul edilirdisə, indi gənclər daha çevik və yüksək gəlir vəd edən sahələrə – özəl sektor, startaplar, İT və frilans fəaliyyətə üstünlük verirlər.İqtisadçıların fikrincə, əsas səbəblərdən biri əməkhaqqı məsələsidir. Dövlət sektorunda orta aylıq maaş sabit...
12 Fevral 2026, 13:15
Tarixdə saxta qəhrəmanlar – Kimlər mifləşdirildi?
Tarixdə saxta qəhrəman anlayışı ilk baxışda sərt və mübahisəli səslənə bilər. Amma məsələ kimisə aşağılamaq və ya keçmişi inkar etmək deyil. Məsələ ondan ibarətdir ki, tarix həmişə olduğu kimi qalmır — o, yazılır, yenidən yazılır və çox vaxt məqsədli şəkildə formalaşdırılır. Qəhrəmanlar isə bu yazının ən parlaq, eyni zamanda ən manipulyasiya olunan fiqurlarıdır.Hər dövrün öz ehtiyacları var. Müharibə dövrü başqa qəhrəman yaradır, siyasi böhran başqa, ideoloji qarşıdurma isə tamam fərqli bir obraz formalaşdırır. Cəmiyyət təhlükə hiss edəndə xilaskar axtarır. Hakimiyyət legitimlik axtaranda simvol yaradır. Milli kimlik zəifləyəndə keçmişdən ideal fiqur çıxarılır və böyüdülür. Beləcə, real insan zamanla mifə çevrilir. Onun...
12 Fevral 2026, 10:53
Dəniz altında həyat
Dünyanın üzərinə baxdığımız zaman okeanların yalnız təxminən 5 faizinin öyrənildiyi məlumdur. Qalan böyük dərinliklər isə hələ də sirr olaraq qalır, amma texnologiyanın inkişafı və sualtı tədqiqatların sürətlənməsi insanlığı bu qeyri-adi ekosistemlərə yaxınlaşdırır. Dərin dənizlər yalnız bioloji müxtəlifliyin qorunduğu və unikal canlıların yaşadığı məkan deyil, həm də gələcəkdə insan həyatının yeni sahələrini yarada biləcək potensialla doludur.Dərin dəniz ekosistemləri unikal şəraitdə formalaşır: yüksək təzyiq, az işıq və soyuq temperatur ekstremal şərtlər yaradır. Bu şəraitdə yaşayan canlılar xüsusi adaptasiyalarla təkamül keçirmişdir. Misal üçün, bioluminescent balıqlar, dərinlikdə enerji qənaəti üçün yavaş metabolizmə malik olan canlılar və xüsusi ferment sistemlərinə malik dəniz omurları ekosistemin dərinliyində...
11 Fevral 2026, 14:22
