FAZİL MUSTAFA VƏ AQŞİN YENİSEYİN CƏMİL HƏSƏNLİYLƏ DİSKUSSİYADA SƏHVLƏRİ HAQDA 1-2 SÖZ   

Tanınmış deputat Fazil Mustafa əvvəlcə Facebook şəbəkəsindəki paylaşımında, sonra “Gününsəsi” saytında gedən “Cəhalət dəllallığı” adlı 29.08.26 tarixli köşə yazısında ad çəkmədən belə bir fikir səsləndirib:

“Cəmiyyətə arxivşünasları möhtəşəm tarixçi kimi sırıyanlar indi onların yalanlarının qurbanına çevrilməyə başlayırlar”.

Böyük ehtimalla Fazil müəllimin atmacası Şah İsmayıl Səfəvi mövzusunda diskussiya apardığı opponenti, görkəmli tarixçi, kitabları dünya çaplı xarici universitetlərin kitabxanalarında saxlanılan, o universitetlərin bəzilərində dərs deyən Cəmil Həsənliyə ünvanlanıb.

Amma yazı Cəmil Həsənliyə aid olsa da, olmasa da, qeyd etməliyəm ki, Fazil Mustafanın bu cür polemika fəndinə “minimalizasiya” deyilir.

Minimalizasiya opponentin statusunu kiçiltmə, aşağılama cəhdidir və diskreditasiyanın – gözdən salmanın üsullarından biri, tərkib hissəsidir. Bu üsula ictimai-siyasi, elmi və başqa mübahisələrdə daha çox rəqibin arqumentlərinə cavab verə bilməyəndə əl atırlar.

Maraqlı olanı budur ki, Fazil Mustafanı müdafiə mövqeyindən çıxış edən və intellektual kimi təqdim edən tanınmış nasir və publisist Aqşin Yenisey yazıb:

“Tarixçi alimin işi bu dövrü araşdırmaqdır, nəticə çıxarmaq deyil. Nəticə çıxarmaq və o nəticəni gələcəyə daşımaq intellektualın işidir. Çünki alim akademik çərçivədən kənara çıxa bilməz, əlindəki faktı şərh edə bilməz”.

Aqşin Yeniseyin üç cümlədən ibarət bu fikrində elmin, xüsusən də tarixin çağdaş metodologiyası baxımından üç önəmli səhv var.

Səhvlər onun akademik elmin mahiyyətini yanlış anlamasından, bir də tarixçi alimlə intellektualın iş və fəaliyyətini süni şəkildə bir-birindən ayırmasından irəli gəlir.

Yazar tarixçi alimin rolunu, sadəcə, məlumat toplamaq və qeydə almaq, bir növ arxivarius və salnaməçi işi səviyyəsinə endirərək çox daraldır. Buradakı fikirlərin yanlışlığını tam təhlil edib göstərmək çox yer və vaxt aparar, hələlik qalsın.

Bircə onu deyim ki, elə bu cümlələrdə Cəmil Həsənlinin alimliyinin etirafı var. Bu da deputatı müdafiə edən Aqşin Yenisey üçün az şey deyil.

Qayıdaq Fazil Mustafanın mühakimələrinə.  Hörmətli deputat yazır:

“Bir adam ki, həm şanlı Cümhuriyyətimizi araşdırıb onun irsini böyük dəyər olaraq görürsə, ardınca da XVI əsr qaranlıq keçmişinin “gözəlliklərini” mədh edirsə, zərrə qədər Cümhuriyyətin quruluş fəlsəfəsini anlamayıb demək”.

İstənilən qələm sahibi 1918-1920-ci illərin Cümhuriyyət dövrünü yüksək qiymətləndirib, ondan əvvəlki 500 illik tarixi də istədiyi zaman “qaranlıq keçmiş və cəhalət” adlandıra bilər. Daha kəskin və sərt də deyə bilər. Həqiqətən, o dövrdə qaranlıq, qəddarlıq və cəhalət çox olub, bu məlum. Amma bu məsələni konkret mövzuda adı çəkilməyən opponentə xitabən danışmaq nə dərəcədə elmi və doğru yanaşmadır?

Köşəmin ardını şərh bölümündəki linkdən oxuyun.

SÖZARDI. Dəyərli dostlar! Postu oxuyub əsəbiləşsəz, qəzəblənsəniz də, hirs, qəzəb işarələri qoymayın, pls. Qəzəbiniz mənə deyil ki? Qəzəbiniz Tofiq bəyə zülm edənlərə, zülmə dəstək olanlara, cinayət törədənlərə, bizi susdurmaq istəyənlərə, yalan danışanlaradırsa, posta dəstək verin. Qəzəb işarələri yazılanın ziyanınadır.

Həmçinin oxuyun

Azərbaycanda Türkiyə ilə bağlı nə DÜŞÜNÜRLƏR? -SİYASİ ŞƏRH  

Kamran Əliyev Misir Mərdanovun kürəkənini prokuror təyin etdi

"Falcom" MMC-də fəhləninin ölümünün açılmasına KİM MANE OLUR? -ŞOK VİDEO

SEVGİ VƏ HƏYATIN MÜQƏDDƏSLİYİ  

Çingiz Sultansoy