Beş il sonra dünya necə olacaq? Xəqani Cəfərli yazır...
Siyasət 29 May 2026, 10:50
3616
Dünyanın ən böyük sərmayə banklarından olan Goldman Sachs-ın hesablamalarına görə Amerikanın texnologiya nəhəngləri 2026-cı ildən 2031-ci ilə qədər süni intellekt sənayesinə ümumilikdə 7,6 trilyon dollar investisiya yatıracaqlar. Müqayisə üçün qeyd etmək istərdim ki, Rusiyanın Ümum Daxili Məhsulu 2025-ci ildə 2.55 trilyon dollar təşkil edib. Yəni, 2031-ci ilə qədər Amerika texnologiya nəhəngləri süni intellektin inkişafına Rusiyanın ÜDM-inin üç qatını xərcləməyi planlaşdırırlar. Hələlik heç kim bu sərmayə qoyuluşunun doğuracağı nəticələri tam təsəvvür etmir. Ancaq süni intellekt haqqında azacıq təsəvvürləri olan hər kəs anlayır ki, dünyanın ABŞ-dan iqtisadi, texnoloji və hərbi asılılığı indiki müqayisədə qorxunc dərəcədə artacaq.
Bu sözləri politoloq Xəqani Cəfərli Citypost.az-a açıqlamasında bildirib.
"Çin ABŞ-la rəqabətini davam etdirsə də, zamanla bu iki iqtisadi və texnologiya lideri arasında fərq ikincinin xeyrinə artmaqda davam edəcək. Çin süni intelelktə sərmayə qoyuluşunda ABŞ-la rəqabəti uduzduğu kimi, süni intellektin inkişafı üçün ən vacib üç şərtdən biri olan talantların cəlb edilməsində də rəqabəti Birləşmiş Ştatlara və hətta Hindistana da uduzur. Süni intellektə talantların cəlb edilməsində Hindistan yalnız ABŞ-dan geri qalır. Çinin zəif nöqtələrindən biri də yüksək performanslı çiplər və onların istehsalı üçün lazım olan avadanlıqlarla bağlıdır. Çin yüksək performanslı çiplər istehsal edə bilmədiyi kimi, onları istehsal edəcək texnologiyaya da malik deyil. Bütün bunlara baxmayaraq Çin rəqabəti davam etdirməyə çalışır.
Rusiya isə bu rəqabətdə yoxdur və heç bir zaman da olmayacaq. Rusiya dağılmasa belə, qarşıdakı bir neçə on ildə yalnız Ukrayna qarşı cinayətkar müharibədə aldığı yaralarla məşğul olmaq məcburiyyətində qalacaq. Halbuki, XXI əsrin və bəlkə də 3-cü minilliyin taleyini qarşıdakı beş il müəyyən edəcək.
Avropa İttifaqı 21-ci sanksiya paketində Rusiyanın ticarət tərəfdaşlarına məhdudiyyətləri gücləndirsə, bu Rusiyanın Ukraynaya qarşı müharibədə aldığı yaralarını sağaltmasını mümkünsüz edəcək. Əgər, Rusiyanın ticarət tərəfdaşlarına məhdudiyyətlər xanım Kaya Kallasın istədiyi kimi güclü olsa Rusiya sürətlə çökərək dağılacaq.
İran da Rusiya ilə eyni vəziyyətdə, hətta daha acınacaqlı durumdadır. Teokratik rejim davakar ritorikasını davam etdirsə də İran iqtisadiyyatı sürətlə dağılır. Əgər ABŞ İrana qarşı sanksiyaları yaxın həftələrdə yumşaltmasa İslam Respublikasının iqtisadiyyatı tamamilə çökəcək və ölkə xaosa yuvarlanacaq.
Rusiya və İran kimi Türkiyə də çox ciddi təhdidlərlə üz-üzədir. Trampın bir hədəsi ilə maliyyə sabitliyi pozulan Türkiyə 9-cu ildir ki, ağır maliyyə böhranı keçirir. Ərdoğanın “nas” düşgünlüyü, Əkrəm İmmaoğlunun əsassız iddialarla həbsi və Cümhuriyyət Xalq Partiyasına (CHP) qarşı “mutlak butlan” əməliyyatı bu böhranı dərinləşdirərək Türkiyə dövlətinin varlığını təhdid edəcək səviyyə yaxınlaşır. Əgər, lirənin dəyər itirməsi 50 faiz artsa bu kütləvi iflaslara səbəb olacaq. İddialara görə, bir dollar 72 lirəyə qədər yüksəlsə, Türkiyənin maliyyə-bank sistemi çökəcək. Bu qorxunc prespektiv isə çox realdır. Yüksək infilyasiya və yüksək bank faizlərini qarşıdakı beş ildə aşağı salmaq mümkünsüz kimi görünür. Ən azından Ərdoğan iqtidarının bunun öhdəsindən gəlməsi mümkün görünmür. Son üç ildə vəziyyətin daha da ağırlaşması bu qənaəti təsdiq edir.
Rusiya, İran və Türkiyənin ciddi təhdidlərlə üz-üzə qaldığı bir dövrdə XXI əsrin və bəlkə də 3-cü minilliyin taleyi müəyyən olunur. Bu proses qarşıdakı beş ildə başa çatacaq və bəşəriyyət yeni dünya nizamı ilə üzləşəcək.
Yeni dünya nizamı Azərbaycana nə vəd edir?" - deyə Xəqani Cəfərli bildirib
Həmçinin oxuyun
Yusif
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Hicab müzakirələrinin arxasında hansı məqsəd dayanır? – Deputatdan AÇIQLAMA
Azərbaycan bu gün müstəqil siyasət yürüdən, dinamik inkişaf edən, güclü iqtisadi və siyasi potensiala malik, milli maraqlarını qətiyyətlə müdafiə edən dövlət kimi beynəlxalq aləmdə özünəməxsus mövqeyi və nüfuzu ilə seçilir. Müasir dünyada müharibələrin, geosiyasi qarşıdurmaların, siyasi və iqtisadi ziddiyyətlərin dərinləşdiyi, beynəlxalq təhlükəsizlik sisteminin ciddi sınaqlarla üzləşdiyi bir şəraitdə ölkəmizin sabitlik, əmin-amanlıq və təhlükəsizlik mühitini qoruyub saxlaması xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Azərbaycan dövlətinin həyata keçirdiyi çoxşaxəli və balanslaşdırılmış xarici siyasət, beynəlxalq tərəfdaşlarla qarşılıqlı hörmət və etimada əsaslanan münasibətləri, regional və qlobal əməkdaşlıq təşəbbüslərində fəal iştirakı ölkəmizin beynəlxalq mövqelərinin möhkəmlənməsinə mühüm töhfə verir.Azərbaycan təkcə regionda baş verən proseslərin fəal iştirakçısı deyil, həm də...
12 Oktyabr 2026, 16:06
Azərbaycanla Kamboca arasında üç sənəd mübadilə olunub
Azərbaycanla Kamboca arasında imzalanmış sənədlərin oktyabrın 12-də Prezident İlham Əliyevin və Baş nazir Hun Manetin iştirakı ilə mübadiləsi mərasimi olub.Citypost.az xəbər verir ki, "Azərbaycan Respublikasının Xarici İşlər Nazirliyi nəzdində ADA Universiteti ilə Kamboca Krallığının Xarici İşlər və Beynəlxalq Əməkdaşlıq Nazirliyinin Diplomatiya və Beynəlxalq Əlaqələr Milli İnstitutu arasında əməkdaşlıq haqqında Anlaşma Memorandumu"nu ADA Universitetinin rektoru Hafiz Paşayev və Kambocanın Diplomatiya və Beynəlxalq Əlaqələr Milli İnstitutunun prezidenti Fann Makara mübadilə etdilər."Azərbaycan Respublikası Hökuməti ilə Kamboca Krallığı Hökuməti arasında gəlirlərə görə vergilərə münasibətdə ikiqat vergitutmanın aradan qaldırılması və vergidən yayınmanın, habelə vergi üstünlüklərindən sui-istifadənin qarşısının alınması haqqında Saziş"i Azərbaycanın iqtisadiyyat naziri Mikayıl Cabbarov...
12 Oktyabr 2026, 12:48
“Paşinyan sülh adı ilə Ermənistanı gücləndirir” – Şəhla Cabbarlıdan SƏRT AÇIQLAMA
Araşdırmaçı-jurnalist, ictimai fəal Şəhla Cabbarlı Ermənistanın baş naziri Nikol Paşinyanın siyasəti, Ermənistanın xarici əlaqələri və Azərbaycan-Ermənistan münasibətləri ilə bağlı fikirlərini bölüşüb.Citypost.az xəbər verir ki, Ş. Cabbarlının sözlərinə görə, Paşinyanın əsas məqsədi sülh adı altında Ermənistanı təhlükəsiz bölgəyə çevirmək, ABŞ və Avropa şirkətlərini ölkəyə cəlb etmək, iqtisadi böhrandan çıxmaq və Ermənistanı Cənubi Qafqazın ən etibarlı dövlətinə çevirməkdir.Araşdırmaçı-jurnalistin fikrincə, Ermənistan rəhbərliyinin məqsədlərindən biri də Qərbə açılan nəqliyyat yolunun Ermənistan ərazisindən keçməsinə nail olmaq, bununla da Gürcüstanı və İranın Arazboyu bölgəsini arxa plana keçirməkdir.Şəhla Cabbarlı Ermənistanın müdafiə sahəsində siyasətinə də toxunaraq ölkənin Qərbdən və Hindistandan silah aldığını, müdafiə imkanlarını gücləndirdiyini qeyd edib.O, sosial...
12 Oktyabr 2026, 09:39
Kənan Rövşənoğlu: “Dövlət vətəndaşlarının ona olan inamı qədər güclüdür”
Jurnalist Kənan Rövşənoğlu ölkədə baş verən proseslərlə bağlı fikirlərini bölüşüb. O, kütləvi təbliğatın cəmiyyətə təsirindən və totalitar düşüncənin hələ də güclü olmasından məyus olduğunu bildirsə də, ümidini itirmədiyini vurğulayıb.Citypost.az xəbər verir ki, Jurnalist bu barədə sosial şəbəkə hesabında yazıb.Kənan Rövşənoğlu qeyd edib ki, tanıyanlar onun hər zaman, hər mövzuda ağlın, məntiqin və sağlam düşüncənin üstün gələcəyinə inandığını bilirlər.“Neçə gündür müxtəlif təbəqələrdən insanlarla ünsiyyətdə oluram, insanlar maraqlanır, bu gedişatın hara gedəcəyini soruşur. Hələ də ümid edirəm, dövlətin hansısa yerlərində oturan vətənpərvər, müdrik insanların ağılsəlim, müdrik qərar verəcəyinə ümidimi itirməmişəm, sabah və ya qarşıdakı günlərdə bu mənasız, məntiqsiz, ölkəni, xalqı məyus edəcək...
12 Oktyabr 2026, 09:28
Elçin Rüstəmli: Trampın siyasəti Ukraynaya xəyanətdir
Siyasi şərhçi Elçin Rüstəmli ABŞ Prezidenti Donald Trampın Rusiya ilə bağlı siyasətini və Ukraynada prezidentin dəyişdirilməsi barədə səsləndirdiyi fikirləri tənqid edib.Citypost.az xəbər verir ki, Elçin Rüstəmli bildirib ki, Tramp əvvəlcə Rusiyaya qarşı sanksiyaları dayandıraraq dizel sövdələşməsinə gedib, bu gün isə Ukraynada prezidentin dəyişməli olduğunu deyir.“Dünən Rusiyaya sanksiyaları dayandırıb dizel sövdələşməsinə getdi. Bu gün də deyir, Ukraynada prezident dəyişməlidir. Deyiləsi söz yoxdur artıq...Şübhəsiz ki, almanlar Hitlerdən utanc keçirdikləri kimi, amerikalılar da uzun illər Trampa görə bəşəriyyət qarşısında özlərini günahkar biləcəklər.Təkcə Ukraynaya xəyanət etdiyinə görə yox, bəşəri dəyərlərə vurduğu ağır zərbələrə görə...” – deyə siyasi şərhçi yazıb.Əli...
12 Oktyabr 2026, 09:23
“Energetika barışığı” Ukraynanın planlarını dəyişə bilər – Ədalət Verdiyevdən ŞƏRH
ABŞ Prezidenti Donald Trampın oktyabrın 11-də Ukrayna və Rusiya arasında energetika infrastrukturuna hücumların dayandırılmasını nəzərdə tutan “energetika barışığı” elan etməsi ilə bağlı hərbi ekspert Ədalət Verdiyev açıqlama verib.Citypost.az xəbər verir ki, ekspert bildirib ki, əgər bu razılaşma ABŞ tərəfindən Rusiyaya qarşı tətbiq edilən sanksiyaların kəskin yumşaldılmasını nəzərdə tutarsa, bu, Ukraynanın maraqlarına tam uyğun gəlməyəcək.Ədalət Verdiyevin sözlərinə görə, belə bir vəziyyətdə Ukrayna Rusiyanın hərbi hədəflərindən əlavə, data mərkəzlərinə, rabitə qovşaqlarına və istilik sistemlərinə daha çox zərbələr endirəcək.Turan...
12 Oktyabr 2026, 09:17
