Kredit tarixçəsi yeni kreditə necə təsir edir? – Mütəxəssisdən AÇIQLAMA

Kredit götürən vətəndaşların qarşılaşdığı əsas problemlərdən biri ödənişlərdə yaranan gecikmələrdir. Bəzən borcalan müəyyən səbəbdən krediti vaxtında ödəyə bilmir, bir neçə gün və ya daha uzun müddət gecikmə yaranır. Sonradan həmin şəxs borcunu tam şəkildə bağlasa da, növbəti dəfə başqa banka və ya kredit təşkilatına müraciət etdikdə ona kredit verilmədiyini görə bilər. Bu zaman vətəndaşlarda haqlı olaraq sual yaranır: “Əgər əvvəlki kreditimi tam ödəmişəmsə, niyə mənə yenidən kredit verilmir?”

Citypost.az xəbər verir ki, maliyyə mütəxəssislərinin sözlərinə görə, burada əsas məsələlərdən biri kredit tarixçəsidir. Vətəndaşın götürdüyü kredit, ödənişlərin vaxtında həyata keçirilib-keçirilməməsi, yaranmış gecikmələr və kredit öhdəliyinin hansı formada icra edilməsi barədə məlumatlar kredit tarixçəsində əks olunur. Kreditin sonradan tam ödənilməsi əvvəlki gecikmələrin tarixçədən avtomatik olaraq silinməsi anlamına gəlmir.

Mütəxəssislər bildirirlər ki, vətəndaş bir bankdan kredit götürüb ödənişləri müəyyən müddət gecikdiribsə, daha sonra həmin borcu tam bağlasa belə, kredit tarixçəsində əvvəlki gecikmə faktı qala bilər. Nəticədə şəxs başqa banka müraciət etdikdə yeni kreditor onun əvvəlki öhdəliklərini necə yerinə yetirdiyini nəzərə ala bilər. Bu baxımdan “krediti bağladım, deməli, tarixçəm də təmizləndi” yanaşması düzgün deyil. Kredit öhdəliyinin tam icra olunması müsbət hal olsa da, əvvəlki gecikmələrin baş verdiyi faktı kredit tarixçəsində müəyyən müddət və qanunvericilikdə nəzərdə tutulan qaydada görünə bilər.

Mütəxəssislərin sözlərinə görə, banklar kredit qərarı verərkən yalnız şəxsin hazırda borcunun olub-olmamasına baxmırlar. Borcalanın əvvəlki kredit davranışı, gəlirləri, mövcud öhdəlikləri, ödəmə qabiliyyəti və digər risk göstəriciləri də qiymətləndirilə bilər. Bu səbəbdən əvvəllər ödənişlərində ciddi gecikmələr olan şəxsin yeni kredit almaq imkanları digər borcalanlarla müqayisədə daha məhdud ola bilər.Hazırda kredit tarixçəsinin formalaşmasında Azərbaycan Kredit Bürosu və Mərkəzləşdirilmiş Kredit Reyestri kimi sistemlər mühüm rol oynayır. Bank və kredit təşkilatları qanunvericilik və müəyyən edilmiş prosedurlar çərçivəsində borcalanın kredit tarixçəsi barədə məlumat əldə edə və həmin məlumatları kredit qərarının qiymətləndirilməsi zamanı nəzərə ala bilərlər.

Mütəxəssislər qeyd edirlər ki, vətəndaşların kredit məlumatlarına çıxış məsələsində də müəyyən prosedurlar mövcuddur. Kredit təşkilatı tərəfindən şəxsin məlumatlarının əldə edilməsi və istifadəsi qanunvericiliyin tələblərinə uyğun həyata keçirilməlidir. Elektron xidmətlər və rəqəmsal razılıq mexanizmləri vasitəsilə vətəndaşın məlumatlarının təqdim edilməsinə dair icazə prosedurları da tətbiq olunur.Digər tərəfdən, kredit tarixçəsində gecikmənin olması heç də o demək deyil ki, şəxs ömürlük kredit ala bilməyəcək. Burada “qara siyahı” ifadəsi gündəlik danışıqda istifadə olunsa da, məsələni bu cür sadələşdirmək düzgün deyil. Bankın kredit vermək qərarı konkret şəxsin maliyyə vəziyyətindən, kredit tarixçəsindən, gəlirlərindən, mövcud borclarından və bankın daxili risk siyasətindən asılı ola bilər.

Mütəxəssislərin fikrincə, əvvəlki kredit üzrə gecikmə yaranıbsa, vətəndaşın əsas məqsədi bundan sonra maliyyə öhdəliklərini vaxtında və intizamlı şəkildə yerinə yetirmək olmalıdır. Çünki yeni kreditlər üzrə vaxtında həyata keçirilən ödənişlər gələcək kredit davranışının formalaşmasına müsbət təsir göstərə bilər.Bəzi vətəndaşlara kredit tarixçəsini yaxşılaşdırmaq məqsədilə kiçik məbləğli kredit götürüb vaxtında ödəmək tövsiyə olunur. Lakin mütəxəssislər bunun yalnız şəxsin həqiqətən həmin ödənişi rahat şəkildə həyata keçirə biləcəyi halda edilməsini məqsədəuyğun hesab edirlər. Sadəcə kredit tarixçəsini yaxşılaşdırmaq üçün ehtiyac olmadığı halda əlavə borc götürmək düzgün maliyyə strategiyası sayılmır.Əsas məsələ vətəndaşın gəlirinə uyğun kredit öhdəliyi götürməsi və ödənişləri gecikdirməməsidir. Əks halda yeni kredit götürmək üçün əvvəlki borcun bağlanması kifayət etməyə bilər. Banklar borcalanın gəliri ilə götürmək istədiyi kreditin məbləği arasındakı uyğunluğu, ümumi borclanma səviyyəsini və digər risk amillərini də nəzərə ala bilərlər.

Həmçinin oxuyun

SEVGİ VƏ HƏYATIN MÜQƏDDƏSLİYİ  

Məcburi Sevginin Qurbanları…

MEYXANAYA “YOX!” DEMƏYİN VAXTIDIR!  

Şahin Qurbanovdan xəbər var...  

Mütəxəssislər hesab edirlər ki, kredit tarixçəsi maliyyə intizamının bir növ göstəricisidir. Şəxsin əvvəlki kreditlərini necə ödəməsi onun gələcəkdə kredit götürmək imkanlarına təsir göstərə bilər. Buna görə də kredit götürərkən yalnız həmin anda borcu ödəmək imkanını deyil, gələcək aylarda yaranacaq maliyyə yükünü də nəzərə almaq lazımdır.

“Vətəndaş əvvəlki kreditini tam ödəyibsə, bu, müsbət haldır. Amma əvvəlki dövrdə yaranmış gecikmələrin tarixçədən avtomatik silinməsi demək deyil. Kredit təşkilatları yeni müraciət zamanı şəxsin əvvəlki ödəniş intizamını görə və bunu risk qiymətləndirməsində nəzərə ala bilərlər. Ona görə də kredit ödənişlərinin vaxtında həyata keçirilməsi olduqca vacibdir”, – deyə mütəxəssislər bildirirlər. Onların sözlərinə görə, vətəndaşın kredit tarixçəsində gecikmə olması ilə “heç vaxt kredit ala bilməyəcək” fikrini eyniləşdirmək doğru deyil. Hər bir bankın və kredit təşkilatının öz risk qiymətləndirmə meyarları ola bilər. Bir təşkilatın kredit verməkdən imtina etməsi digər təşkilatın da mütləq eyni qərarı verəcəyi anlamına gəlmir.Bu səbəbdən vətəndaşlara tövsiyə olunur ki, kredit götürməzdən əvvəl gəlirlərini və aylıq xərclərini nəzərə alsın, ödəyə biləcəklərindən artıq borclanmadan çəkinsinlər və mövcud kredit öhdəliklərini vaxtında yerinə yetirsinlər. Çünki bir neçə günlük gecikmə belə kredit tarixçəsində əks oluna və gələcək maliyyə imkanlarının qiymətləndirilməsinə təsir göstərə bilər.

Mütəxəssislər həmçinin bildirirlər ki, kredit tarixçəsində yaranmış məlumatın “silinməsi”, “qara siyahıdan çıxarılması” və ya bunun üçün müəyyən məbləğ ödəməklə tarixçənin dəyişdirilməsi barədə vədlərə vətəndaşlar ehtiyatla yanaşmalıdırlar. Kredit tarixçəsi ilə bağlı hər hansı məsələ yarandıqda ilk növbədə rəsmi məlumat əldə etmək və qanunvericilikdə nəzərdə tutulan hüquqlardan istifadə etmək daha məqsədəuyğundur.Nəticə etibarilə, əvvəlki kreditin tam ödənilməsi şəxsin borc öhdəliyini başa çatdırır, lakin həmin kredit üzrə baş vermiş gecikmələr barədə məlumatın tarixçədən avtomatik yox olması demək deyil. Buna görə də bankdan kredit götürərkən əsas məqsəd yalnız borcu əldə etmək deyil, onu vaxtında və problemsiz şəkildə geri qaytarmaq olmalıdır. Bu isə gələcəkdə yeni kredit üçün müraciət edən zaman vətəndaşın maliyyə etibarlılığının qiymətləndirilməsində mühüm amillərdən biri ola bilər.

Yusif