Miras bir övladın adına keçirilibsə, digər övladlar pay tələb edə bilərmi? Vəkil izah etdi

Atadan miras qalan əmlakın övladlardan biri tərəfindən digər vərəsələrin xəbəri və razılığı olmadan öz adına keçirilməsi ailələr arasında ciddi mübahisələrə səbəb olur. Bəzi hallarda valideynlərdən biri sənədlərə imza atsa da, imzaladığı sənədin hüquqi nəticələrini tam anlamadığını bildirir. Nəticədə digər övladlar mirasdan onlara düşən payı ala bilməyəcəklərindən narahat olurlar. Bəs qardaş atadan qalan bütün əmlakı öz adına rəsmiləşdiribsə, digər bacı və qardaşların həmin mirasdan pay tələb etmək hüququ varmı?

Vəkil Toğrul Allahyarov Citypost.az saytına açıqlamasında bildirib ki, belə hallarda digər vərəsələrin miras hüququnun olub-olmaması və əmlakın hansı əsaslarla bir şəxsin adına rəsmiləşdirilməsi araşdırılmalıdır. Onun sözlərinə görə, əgər qanunla müəyyən edilmiş vərəsələrin hüquqları pozulubsa, onlar özlərinə düşən payın tanınması və bərpası üçün hüquqi addımlar ata bilərlər.

Vəkil qeyd edib ki, atanın vəfatından sonra onun əmlakı qanunvericilikdə nəzərdə tutulan qaydada vərəsələr arasında bölüşdürülməlidir. Birinci növbəli vərəsələrə, bir qayda olaraq, miras qoyanın uşaqları, həyat yoldaşı və valideynləri daxildir. Buna görə də miras qoyanın bir neçə övladı olduğu halda, onlardan yalnız birinin mövcudluğu digər övladların vərəsəlik hüququnu avtomatik aradan qaldırmır. Əmlakın qardaşlardan birinin adına keçirilməsi də özlüyündə digər vərəsələrin qanuni pay hüququnun olmadığı anlamına gəlmir.

Toğrul Allahyarovun sözlərinə görə, məsələ araşdırılarkən ilk növbədə atadan qalan əmlakın hüquqi statusu müəyyən edilməlidir. Əgər əmlak valideynlərin nikahı dövründə əldə edilibsə və ər-arvadın ümumi birgə mülkiyyəti hesab olunursa, əvvəlcə sağ qalan həyat yoldaşının həmin əmlakdakı mülkiyyət payı məsələsinə baxılmalıdır. Yalnız miras qoyana məxsus olan hissə miras əmlak kimi bölüşdürülür.Məsələn, mənzil ər-arvadın nikah dövründə əldə etdiyi ümumi əmlakdırsa, qanunla başqa hal nəzərdə tutulmadığı təqdirdə, əvvəlcə sağ qalan həyat yoldaşının öz mülkiyyət payı müəyyən edilir. Ümumi əmlakda payların bərabər olduğu qəbul edilən halda, mənzilin yarısı sağ qalan həyat yoldaşına məxsus ola bilər. Qalan hissə isə miras əmlak kimi qanun üzrə vərəsələr arasında bölüşdürülür. Bu zaman ananın da, uşaqların da vərəsəlik hüququ nəzərə alınmalıdır.

Vəkil vurğulayıb ki, belə bölgü hər vəziyyətdə avtomatik olaraq eyni qaydada aparılmır. Əmlakın atanın şəxsi mülkiyyəti olması, valideynlərin nikahının hüquqi vəziyyəti, vəsiyyətnamənin mövcudluğu və digər hallar bölgüyə təsir göstərə bilər. Buna görə də konkret əmlak üzrə kimin hansı paya sahib olduğunu müəyyənləşdirmək üçün mülkiyyət sənədləri və vərəsəlik işi araşdırılmalıdır.

Müsahibin sözlərinə görə, ananın sənədlərə imza atması ilə bağlı vəziyyət də xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Əgər ana sənədlərə imza atarkən onların məzmununu və hüquqi nəticələrini bilmədiyini, ona başqa məzmunlu sənəd təqdim edildiyini və ya aldadıldığını iddia edirsə, bu hallar ayrıca hüquqi qiymətləndirmə tələb edir. Lakin yalnız şəxsin sənədin məzmununu anlamadığını bildirməsi həmin sənədin avtomatik etibarsız sayılması üçün kifayət etmir. İmzanın hansı şəraitdə atıldığı, sənədin məzmunu, notariat hərəkətləri və mövcud sübutlar nəzərdən keçirilməlidir.

Toğrul Allahyarov bildirib ki, əgər əmlak digər vərəsələrin hüquqları pozulmaqla rəsmiləşdirilibsə, onlar məhkəməyə müraciət edərək müvafiq sənədlərin və qeydiyyatın qanuniliyinin araşdırılmasını, miras hüquqlarının tanınmasını və onlara düşən payın müəyyən edilməsini tələb edə bilərlər. Əgər sənədlərin saxtalaşdırılması, aldatma və ya başqa qanunazidd hərəkətlərə dair əsaslı şübhələr varsa, hüquq-mühafizə orqanlarına, o cümlədən prokurorluğa müraciət etmək də mümkündür. Bununla belə, hüquq pozuntusunun olub-olmaması təqdim edilən faktlar və sübutlar əsasında müəyyən edilir.

Həmçinin oxuyun

Kamran Əliyev Misir Mərdanovun kürəkənini prokuror təyin etdi

"Falcom" MMC-də fəhləninin ölümünün açılmasına KİM MANE OLUR? -ŞOK VİDEO

SEVGİ VƏ HƏYATIN MÜQƏDDƏSLİYİ  

Məcburi Sevginin Qurbanları…

Vəkil diqqətə çatdırıb ki, mirasla bağlı mübahisələrdə əmlakın nə vaxt və hansı sənədlər əsasında bir şəxsin adına keçirilməsi də mühüm rol oynayır. Xüsusilə uzun illər əvvəl rəsmiləşdirilmiş əmlaklarla bağlı sənədlərin tapılması və həmin dövrdə qüvvədə olmuş qanunvericiliyin tətbiqi müəyyən çətinliklər yarada bilər. Belə hallarda notariat arxivləri, daşınmaz əmlakın qeydiyyat sənədləri, miras işi və digər arxiv materialları araşdırılmalıdır.

Onun sözlərinə görə, keçmiş illərdə aparılmış qeydiyyatların sənədlərini əldə etmək üçün müvafiq qeydiyyat orqanlarına və notariat arxivlərinə müraciət etmək mümkündür. Miras qoyanın ölümündən sonra hansı şəxslərin vərəsə kimi müəyyən edildiyi, kimlərin ərizə təqdim etdiyi, mirasdan imtina sənədinin olub-olmadığı və əmlakın hansı hüquqi əsasla rəsmiləşdirildiyi aydınlaşdırılmalıdır. Bu məlumatlar mübahisənin həlli baxımından əhəmiyyət daşıya bilər.

Toğrul Allahyarov əlavə edib ki, hadisənin 1990-cı illərdə və ya daha əvvəl baş verməsi digər vərəsələrin hüquqlarının avtomatik olaraq aradan qalxması demək deyil. Bununla belə, uzun müddət keçməsi iddia müddətləri, sübutların əldə edilməsi və əvvəlki qeydiyyatın hüquqi nəticələri baxımından əlavə çətinliklər yarada bilər. Buna görə də belə işlərdə sənədlərin mümkün qədər tez toplanması və hüquqi qiymətləndirmə aparılması vacibdir.

Vəkil hesab edir ki, atadan qalan əmlakın qardaşlardan biri tərəfindən öz adına keçirilməsi digər övladların miras hüquqlarını mütləq itirməsi anlamına gəlmir. Əgər şəxsin qanuni vərəsəlik payı olubsa və həmin payın hüquqları pozulubsa, o, qanunla müəyyən edilmiş qaydada hüquqlarının müdafiəsini tələb edə bilər. Bunun üçün ilk növbədə əmlakın kimə məxsus olduğu, ananın və digər vərəsələrin hüquqi vəziyyəti, sənədlərin hansı əsasla imzalandığı və qeydiyyatın necə aparıldığı dəqiqləşdirilməlidir.

Beləliklə, atadan qalan mirasın yalnız bir övladın adına keçirilməsi digər bacı və qardaşların hüquqlarını öz-özünə aradan qaldırmır. Lakin mirasdan konkret olaraq nə qədər pay düşdüyü və bu payın hazırda tələb edilə bilib-bilmədiyi hər bir işin faktlarından, sənədlərdən və tətbiq olunan qanunvericilikdən asılıdır. Hüquqlarının pozulduğunu düşünən vərəsələr əmlak və vərəsəlik sənədlərini toplayaraq hüquqi qaydada müraciət edə bilərlər.

Yusif