Pediatrdan valideynlərə qızdırmasalıcı dərmanlarla bağlı xəbərdarlıq
Tibb 23 Oktyabr 2026, 10:30
730
Uşaqlarda hərarət yüksəldikdə valideynlərin ən çox yol verdiyi səhvlərdən biri qızdırmasalıcı dərmanları müəyyən saat intervalına uyğun olaraq, hərarətin olub-olmamasından asılı olmayaraq verməkdir. Bəzi valideynlər dərmanın təlimatında "4-6 saatdan bir" ifadəsini gördükdə bunu preparatın mütləq həmin müddətdən bir qəbul edilməli olduğu kimi başa düşürlər. Digər hallarda isə uşağa eyni təsiredici maddəni ehtiva edən həm sirop, həm də şam verilir. Bu isə dozanın bilmədən artırılmasına və arzuolunmaz təsirlərin yaranmasına səbəb ola bilər.
Pediatr Aytən İsmayılzadə Citypost.az-a açıqlamasında bildirib ki, uşaqlara qızdırmasalıcı dərman verərkən yalnız saat intervalına deyil, uşağın hazırkı vəziyyətinə, hərarətin səviyyəsinə, narahatlığının olub-olmamasına və preparatın dozasına diqqət yetirilməlidir. Onun sözlərinə görə, təlimatda göstərilən qəbul intervalı hərarət olmasa belə preparatın mütləq təkrar verilməli olduğu anlamına gəlmir. Həkim qeyd edib ki, valideynlər çox vaxt dərmanın qəbul vaxtı ilə onun yenidən verilməsinə ehtiyac yaranmasını bir-birinə qarışdırır. Məsələn, uşağa preparat verildikdən sonra təlimatda göstərilən müddət keçə bilər, lakin həmin vaxt uşağın hərarəti normaldırsa və özünü yaxşı hiss edirsə, dərmanı sırf saat tamamlandığı üçün təkrar vermək lazım deyil.
A.İsmayılzadə vurğulayıb ki, uşaqlarda hərarət zamanı əsas məqsəd yalnız termometrdəki rəqəmi aşağı salmaq deyil, həm də uşağın narahatlığını azaltmaq və ümumi vəziyyətini yaxşılaşdırmaqdır. Hərarətin yüksəlməsi orqanizmin infeksiyaya qarşı reaksiyalarından biri ola bilər. Buna görə də qızdırmasalıcı preparatlardan istifadə edərkən uşağın özünü necə hiss etməsi, maye qəbul edə bilməsi, aktivliyi və digər simptomları da nəzərə alınmalıdır. Pediatrın sözlərinə görə, hərarət azaldıqdan sonra dərmanı profilaktik məqsədlə verməyə davam etmək düzgün deyil. Əgər hərarət yenidən yüksəlməyibsə və uşaq rahatdırsa, yalnız əvvəlcədən müəyyən edilmiş saatın tamamlanmasına əsaslanaraq preparat vermək olmaz. Lakin dərmanın təkrar qəbulu zərurəti yaranarsa, uyğun intervala və gündəlik maksimum dozaya mütləq əməl edilməlidir.
Həkim valideynlərin yol verdiyi digər səhvə də toxunub: uşağın hərarətini ölçmədən və ümumi vəziyyətini qiymətləndirmədən dərman vermək. Bəzi hallarda uşaq isti göründüyünə və ya valideyn hərarətin yenidən qalxacağından narahat olduğuna görə preparat verilir. Halbuki qərar yalnız ehtimala əsaslanmamalıdır. Hərarət ölçülməli, uşağın davranışı və digər əlamətləri nəzərə alınmalıdır. Dərman seçimi və dozası isə uşağın yaşına, çəkisinə, preparatın tərkibinə və təlimatına uyğun müəyyənləşdirilməlidir.
Pediatr febril qıcolmaya meyilli uşaqlarla bağlı məsələyə də diqqət çəkib. Onun sözlərinə görə, hərarətin yüksəlməsi bəzi uşaqlarda qıcolma ilə müşayiət oluna bilər, lakin qızdırmasalıcı dərmanlar febril qıcolmanın qarşısını etibarlı şəkildə almır. Buna görə də hərarət 37,5 dərəcəyə çatdığı üçün bütün hallarda dərman verilməsini ümumi qayda kimi təqdim etmək düzgün deyil. Belə uşaqlarda görüləcək tədbirlər pediatr tərəfindən fərdi qaydada müəyyənləşdirilməlidir.
A.İsmayılzadə dozanın əhəmiyyətini xüsusi vurğulayıb. Uşaqlarda dərmanın miqdarı bir çox hallarda bədən çəkisinə əsasən hesablanır. Eyni yaşda olan uşaqların çəkiləri fərqli olduğundan, bir uşağa uyğun doza digərinə uyğun olmaya bilər. Valideynlər yalnız yaş göstəricisinə əsaslanaraq dozanı müəyyənləşdirməməli, preparatın təlimatına və həkimin tövsiyəsinə əməl etməlidirlər. Tövsiyə olunan dozanın artırılması hərarətin daha tez düşəcəyinə zəmanət vermir, əksinə, zəhərlənmə və digər fəsadların riskini yüksəldə bilər.
Pediatrın diqqət çəkdiyi mühüm məsələlərdən biri eyni təsiredici maddənin müxtəlif dərman formalarında təkrar verilməsidir. Bəzi valideynlər uşağın hərarəti düşmədikdə əvvəlcə sirop verir, daha sonra isə əlavə təsir göstərməsi ümidi ilə şamdan istifadə edirlər. Lakin sirop və şamın tərkibində eyni təsiredici maddə varsa, bunlar iki ayrı dərman kimi qəbul edilməməlidir. Məsələn, hər ikisində parasetamol varsa, onların ardıcıl istifadəsi uşağın qəbul etdiyi ümumi parasetamol dozasını artırır və tövsiyə olunan doza asanlıqla aşıla bilər. Həkim xəbərdarlıq edib ki, parasetamolun həddindən artıq qəbulu qaraciyərin zədələnməsinə, ağır hallarda isə həyati təhlükəli fəsadlara səbəb ola bilər. Hər iki preparatın verdiyi maddənin ümumi miqdarı birlikdə hesablanmalıdır.
Müxtəlif təsiredici maddələrə malik qızdırmasalıcıların növbəli verilməsi də valideynlərin özbaşına qərar verəcəyi məsələ deyil. A.İsmayılzadənin sözlərinə görə, belə yanaşma qəbul vaxtlarının və dozaların qarışdırılması riskini artırır. Həkim xüsusi göstəriş verməyibsə, uşağa eyni vaxtda və ya qısa intervallarla bir neçə qızdırmasalıcı preparat verməkdən çəkinmək lazımdır. Hər preparatın adı, təsiredici maddəsi, verilmə vaxtı və miqdarı dəqiq bilinməlidir. Pediatr əlavə edib ki, dərmanların düzgün istifadə edilməməsi qaraciyərlə yanaşı, uşağın digər orqan və sistemlərinə də mənfi təsir göstərə bilər. Məsələn, ibuprofen kimi preparatlardan istifadə zamanı uşağın maye itkisi və böyrək funksiyası ilə bağlı risklər nəzərə alınmalıdır.
Hərarət zamanı uşağın kifayət qədər maye qəbul etməsi, rahat geyindirilməsi və ümumi vəziyyətinin izlənməsi də vacibdir. Həkim uşağı həddindən artıq qalın geyindirməyin, bədən temperaturunu sürətlə aşağı salmaq məqsədilə buzlu su və spirtlə silməyin məsləhət görülmədiyini bildirib.
Pediatr bəzi hallarda evdə dərman verməklə kifayətlənməyin düzgün olmadığını vurğulayıb. Xüsusilə üç aydan kiçik körpədə 38 dərəcə və daha yüksək hərarət olduqda təcili tibbi qiymətləndirmə lazımdır. Uşaqda nəfəs almaqda çətinlik, qıcolma, huşun pozulması, oyatmaqda çətinlik, boyun sərtliyi, basdıqda solmayan səpgi və ya ciddi susuzlaşma əlamətləri müşahidə edilərsə, dərhal tibbi yardım çağırılmalıdır. Hərarətin neçə dərəcə olmasından asılı olmayaraq, uşağın ümumi vəziyyətinin kəskin pisləşməsi diqqətdən kənarda qalmamalıdır.
Nəticə olaraq pediatr bildirib ki, qızdırmasalıcı dərman verərkən əsas meyar yalnız saat intervalı deyil, preparatın təkrar qəbuluna həqiqətən ehtiyacın olub-olmaması, düzgün doza və uşağın ümumi vəziyyətidir. Təlimatdakı 4-6 saatlıq interval dərmanı həmin müddətdən bir mütləq vermək göstərişi kimi başa düşülməməlidir. Eyni təsiredici maddəni ehtiva edən sirop və şamın birlikdə istifadəsi isə doza aşımına səbəb ola bilər. Həkim valideynlərə dərmanları diqqətlə seçməyi, qəbul vaxtını və miqdarını izləməyi, şübhəli hallarda isə pediatrla məsləhətləşməyi tövsiyə edib.
Yusif
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Kardioloqdan ürək xəstəlikləri ilə bağlı xəbərdarlıq: Bu simptomları gözardı etməyin
Bəzi sağlamlıq problemləri ilkin mərhələdə zəif əlamətlərlə özünü göstərsə də, müəyyən simptomlar ciddi xəstəliklərin xəbərçisi ola bilər. Xüsusilə döş qəfəsində sıxıcı və təzyiq hissi yaradan ağrılar, fiziki fəaliyyət zamanı təngnəfəslik, adi işlərdən sonra həddindən artıq yorğunluq, başgicəllənmə və bayılma diqqətdən kənarda qalmamalıdır. İnsanlar bəzən bu əlamətləri yorğunluq, stress və ya yuxusuzluqla əlaqələndirərək həkimə müraciəti gecikdirirlər. Halbuki belə şikayətlər bəzi hallarda ürək-damar sistemi ilə bağlı ciddi problemlərin göstəricisi ola bilər.Kardioloq Natavan İsmayılova Citypost.az-a açıqlamasında bildirib ki, orqanizmdə baş verən dəyişikliklərə, xüsusilə əvvəllər müşahidə edilməyən və təkrarlanan əlamətlərə diqqətlə yanaşmaq vacibdir. Onun sözlərinə görə, döş qəfəsində sıxıcı və təzyiqedici ağrılar, fiziki aktivlik...
23 Oktyabr 2026, 09:30
Hamiləlik zamanı genetik analizlər nə vaxt aparılmalıdır? Genetik izah etdi
Hamiləlik dövründə dölün sağlamlığının qiymətləndirilməsi, mümkün xromosom anomaliyalarının vaxtında müəyyənləşdirilməsi və gələcək valideynlərin məlumatlandırılması üçün müxtəlif müayinə üsullarından istifadə olunur. Müasir tibbdə ultrasəs müayinəsi ilə yanaşı, ikili, üçlü və dördlü skrininq testləri, eləcə də son illərdə geniş yayılan qeyri-invaziv prenatal testlər xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Bu müayinələr hamiləliyin müxtəlif mərhələlərində dölün inkişafı və müəyyən genetik pozuntuların ehtimalı barədə məlumat əldə etməyə imkan verir.Genetik Bayram Bayramov Citypost.az-a açıqlamasında bildirib ki, hamiləlik zamanı genetik analizlərin aparılması mümkündür və müayinənin növü hamiləliyin müddətinə, tibbi göstərişlərə və qiymətləndirilməli olan risklərə uyğun seçilməlidir. Onun sözlərinə görə, bu prosesdə ultrasəs müayinəsi mühüm rol oynayır, çünki dölün inkişaf...
23 Oktyabr 2026, 08:30
50 yaşdan sonra qadınlar bu xəstəliklərə qarşı diqqətli olmalıdır
Onkoloji xəstəliklər bu gün dünyada ən ciddi sağlamlıq problemlərindən biri kimi qalmaqdadır. Xüsusilə 50 yaşdan sonra qadınlarda bu xəstəliklərə daha tez-tez rast gəlindiyi mütəxəssislər tərəfindən qeyd olunur. Bu yaş dövrü qadın orqanizmində həm hormonal, həm də fizioloji dəyişikliklərin baş verdiyi mərhələ hesab edilir və məhz bu səbəbdən müntəzəm tibbi müayinələrin əhəmiyyəti daha da artır. Bəs 50 yaşdan sonra qadınlarda onkoloji xəstəliklərin çoxalmasının səbəbləri nələrdir?Ginekoloq Mehriban Musayeva mövzu ilə bağlı Citypost.az-a açıqlamasında bu məsələyə aydınlıq gətirib. O bildirib ki, onkoloji xəstəliklərin yaranmasında bir neçə səbəb qrupu mövcuddur və bunlar yaşla birlikdə daha qabarıq şəkildə özünü göstərə bilir. Həkimin sözlərinə görə, bu...
22 Oktyabr 2026, 11:00
Böyrək daşı niyə dözülməz ağrı yaradır? – Uroloq açıqladı
Böyrək daşı xəstəliyi son illər həm Azərbaycanda, həm də dünyada ən çox rast gəlinən urolojı problemlərdən biridir. Bu xəstəliklə üzləşən insanların çoxu qəfil başlayan şiddətli ağrıdan şikayətlənir və çox vaxt ağrının səbəbini düzgün anlamır. Daşların hansı növlərdən ibarət olması, hansı hallarda əməliyyat tələb etməsi və böyrək ağrısının nə üçün bu qədər şiddətli olması isə həm xəstələri, həm də onların yaxınlarını maraqlandıran əsas suallar sırasındadır.Uroloq-androloq Bəxtiyar Hüseynov mövzu ilə bağlı Citypost.az-a açıqlamasında böyrək daşlarının növləri, müalicə üsulları və ağrının mahiyyəti barədə məlumat verib. O bildirib ki, dünyada böyrək daşlarının çoxlu çeşidi mövcuddur. Lakin Azərbaycan bölgəsində qidalanma rejiminin daha çox ətli qidalara...
22 Oktyabr 2026, 10:00
Şirniyyat istəyinin səbəbləri açıqlandı: Dietoloqdan xəbərdarlıq
Şirniyyat istəyi çoxlarının gündəlik həyatda üzləşdiyi problemlərdən biridir. Bəziləri bunu sadəcə xarakter zəifliyi və ya vərdiş kimi qiymətləndirsə də, mütəxəssislər bildirir ki, davamlı və güclü şirniyyat istəyinin arxasında orqanizmdəki müəyyən çatışmazlıqlar, hormonal dəyişikliklər və hətta metabolik pozuntular dayana bilər. Eyni zamanda diyabet xəstələri və kilo nəzarəti ilə məşğul olan insanlar arasında “diyetik şirniyyatlar” adlanan məhsulların nə dərəcədə təhlükəsiz olması da tez-tez müzakirə mövzusuna çevrilir.Dietoloq Şəfa Yadigarlı mövzu ilə bağlı Citypost.az-a açıqlamasında diyetik şirniyyatların təhlükəsizliyi və şirniyyat istəyinin səbəbləri barədə məlumat verib. O bildirib ki, satışda olan diyetik şirniyyatların tərkibinə 100 faiz zəmanət vermək mümkün olmaya bilər. Mütəxəssisin sözlərinə görə, bu...
22 Oktyabr 2026, 09:00
Çobanyastığı çayı sistitə qarşı faydalıdırmı? – Uroloqdan açıqlama
Sistit sidik kisəsinin iltihabı ilə xarakterizə olunan və xüsusilə qadınlar arasında geniş yayılan sağlamlıq problemlərindən biridir. Tez-tez sidiyə getmə, sidik ifrazı zamanı yanma və ağrı, qarının aşağı hissəsində narahatlıq kimi əlamətlərlə müşahidə olunan bu xəstəlik gündəlik həyat keyfiyyətinə də ciddi təsir göstərə bilər. Sistitdən əziyyət çəkən bəzi insanlar müalicəyə əlavə olaraq müxtəlif bitki çaylarından istifadə etməyə üstünlük verirlər. Bu baxımdan çobanyastığı çayı da tez-tez gündəmə gələn təbii vasitələrdən biridir.Androloq-uroloq Bəxtiyar Hüseynov Citypost.az saytına açıqlamasında çobanyastığı çayının istifadəsi, onun qəbul qaydaları və sistitlə bağlı mümkün faydaları barədə danışıb.Həkimin sözlərinə görə, xüsusilə xroniki sistitdən əziyyət çəkən şəxslər arasında bitki çaylarından istifadə geniş...
21 Oktyabr 2026, 11:00
