Havanın çirkliliyi kişilərdə sonsuzluq riskini artırır
Tibb 10 Fevral 2026, 12:42
174
Uzunmüddətli hava çirkliliyi kişilərdə, yol səs-küyü isə qadınlarda sonsuzluq riskini yüksəldə bilər. Yeni tədqiqat nəticələrinə görə, havadakı kiçik zərərli hissəciklər (PM2.5) ilə uzun müddət təmasda olan kişilərdə reproduktiv problemlərin inkişaf ehtimalı artır.
Araşdırma 30-45 yaş arası, Danimarkada yaşayan və iki uşağı olmayan 526 min kişi və 378 min qadın arasında aparılıb. Bu qrupda iştirakçılar hamilə qalmağa cəhd edənlərdən ibarət idi. 1995-2017-ci illər arasında iştirakçıların yaşadıqları ünvanlarda PM2.5 səviyyəsi ölçülüb, eyni zamanda milli xəstəlik qeydiyyatına əsasən sonsuzluq diaqnozları qeydə alınıb.
Nəticələr göstərib ki, PM2.5 səviyyəsi orta hesabla 2,9 mikroqram/m³ daha yüksək olan kişilər arasında sonsuzluq riski 24% artıb. Qadınlarda isə hava çirkliliyi ilə sonsuzluq arasında əlaqə tapılmayıb, amma yol səs-küyü qadınlarda risk faktorudur.
Araşdırmaya görə, orta səviyyədən 10,2 desibel daha yüksək yol səs-küyü 35 yaşdan yuxarı qadınlarda sonsuzluq riskini 14% artırır. 30-35 yaş arasında qadınlarda isə səs-küyün təsiri müşahidə olunmayıb. Kişilər üçün isə yol səs-küyü yalnız 37-45 yaş arasında az miqdarda risk artırır; 30-37 yaş arasında bu təsir qeydə alınmayıb.
Mütəxəssislər bildirir ki, uzunmüddətli ekoloji təsirlərin reproduktiv sağlamlığa ciddi təsir göstərə biləcəyi gözardı edilməməlidir. Həm hava çirkliliyi, həm də səs-küyün azaldılması, xüsusilə reproduktiv yaşdakı insanların sağlamlığının qorunması üçün vacib hesab olunur.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Evdən çıxmaqdan qorxu: Aqorafobi Nədir?
Aqorafobi, insanların tanıdıqları və təhlükəsiz hesab etdikləri mühitlərdən ayrılmaqdan çəkinməsinə səbəb olan ciddi bir narahatlıq pozuntusudur. Ağır hallarda şəxslər günlərlə, hətta illərlə evdən çıxmaqdan yayınırlar.Citypost.az-ın məlumatına görə, ən çox rastlanan simptomlar: sıralarda gözləməkdən qorxu, kalabalıq və qapalı məkanlardan qaçma, toplu nəqliyyatdan çəkinmə, yüksək ürək döyüntüsü, titrəmə və nəfəs darlığı.Risk faktorları arasında panik atak keçirmiş şəxslər, narahat təbiətli insanlar, ailədə agorafobiya tarixi və travma keçirmiş şəxslər var.Müalicədə bilişsel davranışçı terapiya, maruz qalmaya əsaslanan terapiya, antidepresant dərmanlar və nəfəs-geyişmə texnikaları tətbiq olunur. Sağlam həyat tərzi, fiziki məşqlər və mərhələli üzləşmə metodları simptomları yüngülləşdirə bilər.Ekspertlər bildirir ki, agorafobiyanın müalicəsi həkim nəzarəti altında aparılmalıdır,...
10 Fevral 2026, 13:12
Soyuqdəymədən necə sağalmaq olar?: 5 MƏSLƏHƏT
Qış mövsümündə soyuqdəymə hallarının artması adi haldır. Yorğunluq, burun axıntısı, asqırma, öskürək və burun tutulması bu dövrdə ən çox rast gəlinən şikayətlər sırasındadır. Qeyd olunur ki, son mövsümlərdə bu hallar əvvəlki illərlə müqayisədə daha erkən başlayıb.Citypost.az-ın məlumatına görə, mütəxəssislər bildirir ki, soyuqdəymənin spesifik müalicəsi olmasa da, düzgün gündəlik vərdişlər simptomları yüngülləşdirə və bərpa prosesini sürətləndirə bilər.Maye qəbulu xüsusi əhəmiyyət daşıyırEkspertlərin sözlərinə görə, kifayət qədər maye qəbul etmək bədənin ümumi müqavimətini qorumağa kömək edir. Xüsusilə ilıq və isti içkilər seliyi durulaşdırır, burun tutulmasını azaldır və boğazdakı qıcıqlanmanı sakitləşdirir. Bal, limon və zəncəfil əlavə olunmuş su, eləcə də şorbalar bu baxımdan daha...
09 Fevral 2026, 10:59
Miqrenin 60%-i genetikdir - Həkim RƏYİ
Miqren tez-tez irsi ola bilər və genetik faktorlar bu xəstəliyin yaranma riskinin təxminən 60%-ni izah edə bilər. Genetika mütəxəssisi qeyd edir ki, əkiz üzərində aparılan tədqiqatlar miqrenin güclü irsi komponentə malik olduğunu göstərir. Əgər valideynlər və ya nənə-babalar bu xəstəlikdən əziyyət çəkmişdisə, miqrenin inkişaf etmə ehtimalı əhəmiyyətli dərəcədə artır.Citypost.az-ın məlumatına görə, mütəxəssislər bildirir ki, ümumilikdə miqren hallarında 30–60% risk irsi genlərlə bağlıdır, qalan hissəsi isə həyat tərzi, ətraf mühit və fərdi təcrübələrlə müəyyən olunur.Böyük genetik tədqiqatlar göstərir ki, miqrenlə əlaqəli genetik dəyişikliklər həmçinin depressiya və şəkərli diabet riskini artıran markerlərlə üst-üstə düşə bilər. Həmçinin bəzi genetik variantlar beynin müəyyən strukturlarının...
06 Fevral 2026, 15:07
Pandemiya sonrası psixoloji dəstəyə müraciət edənlərin sayı artıb
Azərbaycanda pandemiya sonrası dövrdə psixoloji dəstəyə müraciət edənlərin sayı artıb. Mütəxəssislər bu artımı sosial təcrid, işsizlik və gündəlik həyatda yaranan stress amilləri ilə izah edirlər.Psixoloqlar bildirir ki, xüsusilə gənclər və aktiv işləyən şəxslər arasında emosional tükənmə halları müşahidə olunur. Onların sözlərinə görə, insanlar yalnız depressiya və narahatlıqla deyil, həm də motivasiya itkisi və yuxu problemləri ilə üzləşirlər.Səhiyyə Nazirliyinin açıqladığı statistikaya görə psixoloji məsləhət xidmətlərinə müraciət edənlərin sayı əvvəlki illərdən nisbətən 25% artıb. Ekspertlər hesab edir ki, psixoloji dəstəyin əlçatanlığı və maarifləndirmə kampaniyalarının artırılması gənclərin və böyüklərin stressi ilə daha effektiv mübarizə aparmasına kömək edə bilər.Yeganə...
06 Fevral 2026, 12:02
Qısa günorta yuxusu ürək xəstəlikləri riskini azaldır
Araşdırmalar göstərir ki, gündəlik 20 dəqiqəlik qısa günorta yuxusu ürək-damar xəstəlikləri riskini təxminən üçdə bir azalda bilər və beləliklə ömür uzunluğunu artırmağa kömək edə bilər.Citypost.az xəbər verir ki, mütəxəssislər bildirirlər ki, həftədə bir neçə dəfə, təxminən 20 dəqiqəlik qısa yuxular ürək və qan damarlarına düşən gərginliyi əhəmiyyətli dərəcədə azalda bilir. Bu təsiri, stress səviyyəsinin aşağı düşməsi və mərkəzi sinir sisteminin bərpası ilə əlaqələndirirlər.Günorta yuxusu vərdişi xüsusilə Yunanıstanda geniş yayılıb və bu ölkədə uzunömürlü insanların sayı yüksəkdir. Sadə və xoş vərdişlər uzunömürlülüyün əsasını təşkil edə bilər.Mütəxəssislər vurğulayırlar ki, həyatı uzadan üsullar həm onun keyfiyyətini artırmalı, həm də insan üçün zövq verici...
05 Fevral 2026, 14:12
Kişilərdə ürək-damar xəstəlikləri riskinin kəskin artdığı yaş müəyyən edilib.
Müşahidələr göstərir ki, kişilər və qadınlar arasında ürək-damar xəstəlikləri riski baxımından ilk ciddi fərqlər təxminən 35 yaşdan etibarən ortaya çıxır. Uzunmüddətli araşdırmaların nəticələrinə əsasən, məhz bu yaş dövründə kişilərdə ürək-damar sistemi ilə bağlı risklərdə nəzərəçarpacaq artım qeydə alınır, qadınlarda isə oxşar kəskin yüksəliş müşahidə olunmur.Citypost.az-ın məlumatına görə, təhlillər gənc yaşlardan etibarən sağlam olan minlərlə insanın onilliklər ərzində izlənilməsinə əsaslanır. Araşdırma müddətində infarkt, insult və ürək çatışmazlığı kimi hallar diqqətlə qeydə alınıb. Nəticələr göstərib ki, kişilərdə risk artımının əsas səbəbi koronar ürək xəstəliyidir. Bu vəziyyət ürəyi qidalandıran damarların daxilində piy yığıntılarının yaranması ilə əlaqəlidir və infarkt ehtimalını əhəmiyyətli dərəcədə artırır.Maraqlıdır ki,...
05 Fevral 2026, 11:55
