Tural İrfan: “Təhqir və linç cəhalətdir”

Naşir Şahbaz Xuduoğlunu Güntay Gəncalpın "Səfəvilər" əsərini çap etdiyi üçün sosial şəbəkələrdə təhqir edirlər. Müəllifi də, təhqirdən o tərəfə keçərək aşağılayırlar. Yəni, inanıram ki, Nəsiminin dövrü olsaydı bu kütlə Güntayın da, Şahbazın da dərisini soydurmaq üçün yuxarı instansiyalara yeddi at arabası ərizə yazardı. Yaxud Stalinin dövrü olsaydı mütləq Müşviq, Əhməd Cavad, Cavid kimi barələrində Mir Cəfər Bağırova danos yazıb güllələdər, asdırardırar, Sibirə sürgün etdirərdilər.

Əcəba İran propaqandası indi də Səfəvilər kartındanmı istifadə edir milli həmrəyliyi pozmaq, ictimai nifaq salmaq üçün... Onlarla feysbuk, yüzlərlə TikTok səhifəsi görürəm ki, milli adlar qoyub altda isə tarixi ziddiyyətləri qabartmaqla məşğuldur, xüsusən Türkiyə - Azərbaycanın arasını vurmaqdan ötrü dayanmadan Səfəvi - Osmanlı müharibələrini eşələyirlər. Bir müddət əvvəl xatirinizdədirsə Ərdəbilin Livan ermənisi olan imam-cüməsi Həsən Amuli (Cəbəl Amul Livanda dağlıq bölgənin adıdır.) məsciddə Səfəvi - Osmanlı, Çaldıran məsələsinə toxunub öyrətdiyi həşşaşi dəstələrinə Türkiyə və Azərbaycanı təhqir etdirmişdi. İndi o mesajları, toxumları burada cücərtmək istəyənlər kimlərdir, əcəba? Əslində məlumdur!

Özü də yazanların, hədyan danışanların bəlkə də heç biri sözü gedən kitabı oxumayıb. Saxta vətənpərvərlik, tarixi şəxsiyyətlərə kor-koranə pərəstişkarlıq obrazına girib daş dövrünün metodları ilə sosial şəbəkələrdə qəbih, ikrah doğuran vəhşət mənzərəsi yaradırlar.

Adam araşdırma aparıb, tarixi mənbələri saf-çürük edib, müəyyən obyektiv qənaətə gəlib  kitab yazıb. Təbiidir ki, kimlərsə hər hansı müəllifin fikri ilə razılaşmasın. Belə hallarda hətta orta əsrlərdə formalaşmış ənənə bu idi ki, həmin əsərə cavab, rəddiyyə yazardılar. Xilafət zamanı xristian alimi Yuhanna Diməşqi müsəlmanların içində olduğu halda İslam dininə rəddiyyə yazmışdı. Onu asmadılar, nə də söymədilər. Mötəzilə alimləri elmi, fəlsəfi cəhətdən onun iddialarına cavab olaraq əsərlər yazdı. Beləcə Yuhannanın yazdığı yox, Mötəzilənin əsasları daha çox məşhurluq və haq qazandı, tolerantlıq da pozulmadı. Lakin onu assaydılar düşünün nə olacaqdı... Məsələn, böyük İslam filosof - alimi Əbu Hamid Qəzzali Fərabi və İbn Sina kimi filosofların fəlsəfi fikirlərinə qarşı rəddiyyə yazıb. Uşaq vaxtı Azərbaycan jurnalından oxuduğum Bəxtiyar Vahabzadənin İsa Hüseynovun "Məhşər" romanına yazdığı uzun rəddiyyə-məqalənin məzmunu hələ də yadımdadır. Mərhum Vahabzadə ədəbi və mədəni dillə müəllifi, romanda tarixi faktları təhrif etməkdə suçlayırdı. Ancaq təhqir etmirdi, güllələnməsini tələb etmirdi, onu xain, şərəfsiz də adlandırmırdı. Elmi, publisistik, ədəbi əsərə qarşı müəllifi, naşiri söymək, qaralamaq, şantaj etmək mədəni və sivil yol deyil, vəhşilik, cəhalətdir.

Salman Rüşdi Quran əleyhinə əsər yazmışdı. Xomeyni onun haqqında ölüm fətvası verdi, açıq şəkildə. Amma onun yazdığına qarşı elmi, dini, fəlsəfi faktlarla kitab, rəddiyyə, traktat yazan olmadı. Oldusa belə Xomeyninin ölüm fətvasının yaratdığı qaranlıqda qeyb oldu. Fəqət nəticədə Salman Rüşdi dünyada məşhur yazıçıya çevrildi, kitabları çox böyük tirajda satıldı və adam varlandı. Onun yazdığı cəfəngiyyatdan çoxunun bəlkə də xəbəri olmayacaqdı, lakin Xomeyninin fətvası sayəsində minlərlə adam kitabı oxuyub dindən çıxdı. Salman da deyəsən hələ sağdı, Qərb ölkələrinin himayəsində yaşayır. Antireklam özü ən böyük reklamdır. Salmanı guya öldürəcəkdilər, ancaq cahanda məşhur etdilər. 

Bir misal da deyim: Misirdə müasir fikirli müstəqil bir maarifçini yazdığı əsərə görə radikal dindarlar qətlə yetirir. Məhkəmədə hakim müttəhimlərə sual edir ki, nə üçün bu cinayəti törətdiniz? Canilər deyir ki, o şəxs dinin əleyhinə kitab yazıb. Hakim soruşur ki, axı o kitabda nə yazılıb, oxumusunuzmu? Canilər cavab verir ki, xeyr, heç birimiz o kitabı oxumamışıq. Sadəcə filan şeyx dedi ki, o küfr yazıb, gedin öldürün...

Bunları ona görə sadalayıram ki, xətt, istiqamət, mənbə tam məlum və aydın olsun. Əvvəlcə hədəfləri, şəxsləri müəyyən edirlər. Onu sosial şəbəkələrdə gündəmə gətirib saxta və ya real profillərlə, səhifələrlə şantaj, təhqir, böhtana məruz qoyub haqqında müəyyən qədər dinsiz, pis adam obrazı yaratmağa cəhd göstərirlər, sonda da bağlı olduqları mənbənin tapşırığını icra edirlər.

Sözlə, savadla, elmlə, fakt və dəlillə cavab verməkdə aciz qaldığın tərəfi söymək, böhtan atmaq daha acı və rüsvayçı məğlubiyyətdir. Sözü uzatmamaq üçün sözü gedən kitabın məzmunu haqda fikrimi yazmıram. Hələ ki, belə mövzularda ədəbi, sivil, mədəni, obyektiv yanaşma tərzinin olduğu ortam arzusu ilə normal müzakirə meydanı yaranana qədər mən də fikrimi ifadə etməkdə təxirə məcburam. Çünki elmi məqaləyə, kitaba, əsərə söyüşlə, böhtanla, şantajla cavab verilən ortamda sözü, kəlamı, fikri istifadə etmək sadəcə israfdır. Həzrət Muhəmməd Peyğəmbər buyurur: söz də su kimidir, onu israf etməyin... 

(Bəlkə ardı oldu...)

Tural İrfan

Milli Cəbhə Partiyası sədrinin müavini, ilahiyyatçı və siyasi şərhçi Tural

Həmçinin oxuyun

Şahin Qurbanov da soyadını dəyişir?...  

TƏBİB-də yarpaq tökümü - Növbə Şahin Qurbanova çatır

Bayram Ali Çelikten  yazır  

Xalq yazıçısı Anar: “Bunu ilk dəfədir açıqlayıram...”