Arı pətəkləri niyə məhz altıbucaqlıdır? – Səbəbi təəccübləndirir
Maraqlı 08 Sentyabr 2026, 11:08
3312
Arıların hazırladığı pətəklərə diqqətlə baxdıqda onların niyə məhz altıbucaqlı formada qurulduğu maraq doğurur. İlk baxışdan bu, sadəcə təbiətin yaratdığı adi bir naxış kimi görünə bilər. Əslində isə pətəyin bu forması həm möhkəmlik, həm də materiala qənaət baxımından olduqca səmərəli quruluşdur.
Citypost.az-ın məlumatına əsasən , arılar balmumundan pətək hazırlayarkən mümkün qədər az materialdan istifadə etməklə mümkün qədər böyük saxlama sahəsi yaratmağa çalışırlar. Altıbucaqlı hüceyrələr bir-birinə sıx şəkildə yerləşdiyi üçün onların arasında boşluq qalmır. Beləliklə, arılar eyni miqdarda balmumu ilə daha çox bal və digər ehtiyatları saxlaya biləcək sahə əldə edirlər.
Bəs niyə hüceyrələr dairəvi deyil? Dairələr bir-birinə sıx şəkildə yerləşdirildikdə onların arasında boşluqlar yaranır. Bu isə pətəyin qurulması üçün əlavə balmumu tələb edərdi. Kvadrat hüceyrələr isə boşluq yaratmadan yan-yana yerləşə bilsə də, altıbucaqlı quruluş həm sahədən səmərəli istifadə, həm də divarların bir-birinə paylanmış şəkildə bağlanması baxımından daha əlverişli nəticə verir.Altıbucaqlı forma həmçinin çoxsaylı hüceyrələrin vahid və möhkəm struktur yaratmasına imkan verir. Hüceyrələrin divarları bir-birinə birləşərək pətəyin bütöv konstruksiya kimi dayanmasına kömək edir.
Maraqlısı budur ki, arılar bunu insanlardakı kimi riyazi hesablamalar apararaq etmir. Bu davranış onların instinktiv və təkamül nəticəsində formalaşmış quruculuq xüsusiyyətlərindən biridir. İnsanlar isə sonradan bu quruluşu riyaziyyat və mühəndislik baxımından araşdıraraq onun nə qədər səmərəli olduğunu ortaya qoyublar.Təbiətdə qarşımıza çıxan bir çox forma və quruluşun arxasında belə optimallaşdırılmış sistemlər dayanır. Arı pətəyinin altıbucaqlı hüceyrələri də bunun ən diqqətçəkən nümunələrindən biridir: minimum material, maksimum istifadə sahəsi və möhkəm konstruksiya.
Həmçinin oxuyun
Bəzən təbiətin ən sadə görünən nümunələri belə mürəkkəb mühəndislik prinsiplərini özündə daşıyır. Arı pətəyinə bir daha diqqətlə baxın — gördüyünüz sadəcə balmumu deyil, milyonlarla illik təbii seçimin formalaşdırdığı heyrətamiz bir quruluşdur.
Yusif
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Quşların ayaqları buz kimi soyuqda niyə donmur? Alimlərin diqqətçəkən izahı
Quşlar şaxtalı havada, buzun və qarın üzərində saatlarla dayana bilirlər, amma ayaqları donmur. İnsanlar soyuq havada ayaqlarını isti saxlamaq üçün qalın corab və qış ayaqqabılarından istifadə etdikləri halda, quşlar çılpaq ayaqları ilə buz kimi səthlərdə rahatlıqla hərəkət edə bilirlər. Bəs onların ayaqları şiddətli soyuğa necə dözür? Bunun cavabı təbiətin yaratdığı maraqlı bioloji mexanizmlərdən birində gizlənir.Citypost.az-ın məlumatına görə, quşların soyuğa davamlılığının əsas səbəblərindən biri qan damarlarının xüsusi quruluşudur. Bir çox quş növündə ayaqlarda əksaxınlı istilik mübadiləsi adlanan mexanizm fəaliyyət göstərir. Bu sistem sayəsində quşlar bədənlərinin əsas hissəsindəki istiliyi qoruyur, eyni zamanda ayaqlar vasitəsilə ətrafa istilik itkisinin qarşısını əhəmiyyətli dərəcədə alırlar.Bu prosesin...
13 Oktyabr 2026, 10:30
Pişiklər şirin dadı hiss edə bilmir: Bunun elmi səbəbi nədir?
Pişiklərin insanlardan fərqli xüsusiyyətlərindən biri də şirin dadı hiss edə bilməmələridir. İnsanlar şokolad, tort, konfet və digər şirin qidalardan zövq aldıqları halda, pişiklərin dad duyğusu bu baxımdan fərqlənir. Bunun səbəbi isə onların dad reseptorlarının quruluşu və təkamül prosesində formalaşan qidalanma xüsusiyyətləri ilə bağlıdır.Citypost.az xəbər verir ki, elmi araşdırmalara görə, pişiklər şirin dadı normal şəkildə qəbul etmək üçün lazım olan funksional dad reseptorlarına malik deyillər. İnsanlarda şirin dadın tanınmasında iştirak edən reseptor sistemi, əsasən, TAS1R2 və TAS1R3 adlı zülalların birləşməsi ilə fəaliyyət göstərir. Pişiklərdə isə bu reseptor sisteminin işləməsi üçün vacib olan TAS1R2 geni funksional deyil. Nəticədə onlar şəkərin yaratdığı şirinliyi...
13 Oktyabr 2026, 09:30
Kinoteatr oturacaqları niyə qırmızı rəngdə olur?
Kinoteatra gedərkən yəqin ki, zalda oturacaqların əksəriyyətinin qırmızı rəngdə olduğunu fərq etmisiniz. Dünyanın müxtəlif ölkələrində fəaliyyət göstərən bir çox kinoteatrda məhz bu rəngə üstünlük verilir. Bəs bunun səbəbi nədir? Qırmızı rəng sadəcə gözəl göründüyü üçün seçilir, yoxsa bu seçimin arxasında insan gözünün işləmə prinsipi ilə bağlı maraqlı bir elmi izah dayanır? Maraqlıdır ki, kinoteatr oturacaqlarının qırmızı rəngdə olmasının səbəblərindən biri tamaşaçıların diqqətinin ekranda cəmlənməsinə kömək etməkdir. Kinoteatrda film nümayiş etdirilərkən zalın işıqları söndürülür və ya minimum səviyyəyə endirilir. Bu zaman ətrafdakı əşyaların görünməsi zəifləyir, tamaşaçıların diqqəti isə əsasən ekrana yönəlir. Qırmızı rəngin zəif işıq şəraitində qavranılması ilə bağlı xüsusiyyətlər də...
13 Oktyabr 2026, 08:30
Niyə bir otağa keçəndə nə üçün gəldiyimizi unuduruq? Alimlər AÇIQLADI
Gündəlik həyatda bir çox insanın qarşılaşdığı maraqlı hallardan biri də bir otağa daxil olduqdan sonra ora nə üçün gəldiyini unutmasıdır. Məsələn, insan mətbəxə su götürmək, başqa otaqdan telefonunu gətirmək və ya hər hansı əşyanı götürmək üçün gedir, lakin qapıdan keçən kimi məqsədi yadından çıxır. Bir neçə saniyə dayanıb düşünür, bəzən isə əvvəlki otağa qayıtdıqdan sonra nə etmək istədiyini xatırlayır. Mütəxəssislərin diqqət çəkdiyi bu hadisə psixologiyada “qapı effekti” (doorway effect) adlandırılır.Citypost.az-ın məlumatına görə, bu hadisə beynin ətraf mühitdəki dəyişikliklərə və yaddaş proseslərinə reaksiyası ilə əlaqələndirilir. İnsan müəyyən bir məkanda olarkən konkret məqsəd haqqında düşünür. Başqa otağa keçdikdə isə mühit dəyişir, yeni...
12 Oktyabr 2026, 11:00
Yuxularımız təsadüfidirmi? Alimlərdən maraqlı izah
Hər gecə yuxuya getdiyimiz zaman zehnimiz bizi bəzən reallıqdan daha qəribə görünən hadisələrin içinə aparır. Bir anda özümüzü uşaqlığımızda, başqa bir şəhərdə, tanımadığımız insanların arasında və ya fizika qanunlarının belə işləmədiyi bir dünyada görə bilirik. Ən maraqlısı isə odur ki, yuxu zamanı baş verən ən qeyri-adi hadisələr belə bizə tamamilə normal görünə bilər. Bəs insan beyni niyə yuxu görür? Biz yatarkən beynimizdə hansı proseslər baş verir?Citypost.az xəbər verir ki, alimlər uzun illərdir bu sualların cavabını araşdırırlar. Müasir elmi araşdırmalar göstərir ki, yuxu zamanı beyin fəaliyyətini tamamilə dayandırmır. Əksinə, yuxunun müəyyən mərhələlərində beynin bəzi sahələri olduqca aktiv olur. Yaddaşın möhkəmlənməsi, emosiyaların...
12 Oktyabr 2026, 10:00
Albert Eynşteynin qəribə vərdişi: Niyə həmişə eyni paltarı geyinirdi?
Dünyanın ən məşhur alimlərindən biri olan Albert Eynşteyn yalnız fizika sahəsindəki inqilabi kəşfləri ilə deyil, sadə həyat tərzi və düşüncə tərzi ilə də insanların diqqətini çəkib. Onun gündəlik vərdişləri ilə bağlı yayılan maraqlı hekayələrdən biri isə geyim seçiminə münasibəti ilə əlaqədardır. İddialara görə, dahi alim hər gün nə geyinəcəyini düşünərək vaxt itirməməyə çalışır, diqqətini daha vacib hesab etdiyi məsələlərə yönəltməyə üstünlük verirdi.Bəs görəsən, gündəlik həyatda kiçik görünən seçimlər həqiqətən insanın zehni enerjisinə təsir edə bilərmi? Eynşteynlə əlaqələndirilən bu hekayə müasir psixologiyada müzakirə olunan hansı anlayışı xatırladır?Citypost.az-ın məlumatına görə, Albert Eynşteyn 20-ci əsrin elminə böyük təsir göstərmiş alimlərdən biridir. Onun nisbilik...
12 Oktyabr 2026, 09:00
