Elm dünyasında sensasion iddia: Kişiliyin genetik simvolu təhlükə altındadır

Kişilərin bioloji cinsiyyətini müəyyən edən əsas genetik element — Y xromosomu — tədricən zəifləyir və gələcəkdə tamamilə yox ola bilər. Alimlərin hesablamalarına görə, son 300 milyon il ərzində Y xromosomu atasal genlərinin təxminən 97 faizini itirib.

CityPost.az xəbər verir ki, bu fakt onun uzunmüddətli taleyi ilə bağlı ciddi elmi müzakirələrə yol açıb.

Təkamül bioloqu Cenni Qreyvs Y xromosomundakı bu geriləmənin bir neçə milyon il ərzində onun tamamilə sıradan çıxması ilə nəticələnə biləcəyini irəli sürür. Onun sözlərinə görə, bu proses kişilərin yox olması demək olmasa da, cinsiyyətin müəyyən olunması mexanizmlərinin köklü şəkildə dəyişə biləcəyinə işarədir.

Mütəxəssislər xatırladır ki, təbiətdə bunun artıq nümunələri mövcuddur. Kor siçanlar və tikanlı siçanlar kimi bəzi növlər Y xromosomunu itirdikdən sonra tamamilə yeni cinsiyyət təyinetmə sistemləri formalaşdırıblar. Alimlər bu nümunələrin insanlığın da oxşar təkamül yolundan keçə biləcəyini istisna etmirlər.

Lakin elmi ictimaiyyət bu mövzuda iki cəbhəyə bölünüb. MIT universitetindən Cenn Hyuz hesab edir ki, primatlarda həyati əhəmiyyət daşıyan Y xromosomuna bağlı genlər 25 milyon ildən artıqdır stabil şəkildə qorunur və bu da onun yox olma ehtimalını zəiflədir. Qreyvs isə genlərin bu günə qədər qorunmasının gələcəkdə də eyni vəziyyətin davam edəcəyinə zəmanət vermədiyini vurğulayır.

Maraqlı

ehtimallardan biri də odur ki, müasir genomik testlərdən yayınan və hələ aşkar olunmayan “Y xromosomsuz” cinsiyyət müəyyənləşmə sistemlərinə malik insan populyasiyaları artıq mövcud ola bilər.

Müzakirələr davam etdikcə alimlər Y xromosomunu yaxından izləyir.

Arzu Şahin