Vəfat edən şəxsin pensiya kapitalını vərəsələr ala bilərmi? – Vəkildən açıqlama
Hüquq 20 Oktyabr 2026, 09:00
537
Vəfat edən şəxsin fərdi hesabında toplanmış pensiya kapitalının ailə üzvlərinə və ya vərəsələrə verilib-verilməməsi məsələsi cəmiyyətdə maraq doğuran hüquqi mövzulardan biridir. Xüsusilə yaxınını itirən şəxslər mərhumun əmək fəaliyyəti dövründə topladığı pensiya kapitalının taleyi, həmin vəsaitin ailəsinə ödənilib-ödənilməməsi və bu hüquqdan hansı hallarda yararlanmağın mümkün olması ilə maraqlanırlar. Lakin mövcud qanunvericiliyə əsasən, vəfat etmiş şəxsin pensiya kapitalının adi miras əmlakı kimi birbaşa vərəsələrə verilməsi ümumi qaydada mümkün deyil. Bununla belə, qanunvericilikdə ailə üzvlərinin sosial təminat hüquqları ilə bağlı müəyyən hallar nəzərdə tutulur.
Məsələ ilə bağlı vəkil Elxan Əzizov Citypost.az saytına açıqlamasında bildirib ki, vəfat edən şəxsin pensiya kapitalının taleyi ilə bağlı qərar verilərkən ilk növbədə qanunvericiliyin tələbləri, mərhumun ailə vəziyyəti və onun himayəsində olan şəxslərin hüquqi statusu nəzərə alınmalıdır.
Vəkilin sözlərinə görə, cəmiyyətdə bəzən belə bir fikir formalaşır ki, şəxs işlədiyi müddətdə pensiya kapitalı toplayıbsa və pensiya yaşına çatmadan vəfat edibsə, həmin məbləğ avtomatik olaraq onun övladlarına, həyat yoldaşına və ya digər vərəsələrinə ödənilməlidir. Ancaq pensiya kapitalının hüquqi mahiyyəti adi bank əmanətindən və ya miras əmlakından fərqlənir. Bu səbəbdən həmin vəsaitin vərəsələr tərəfindən birbaşa tələb edilməsi məsələsinə ümumi miras qaydaları çərçivəsində yanaşmaq düzgün deyil.
Elxan Əzizov qeyd edib ki, şəxsin fərdi hesabında qeydə alınan pensiya kapitalı onun gələcək pensiya təminatının hesablanması ilə bağlıdır. Şəxs vəfat etdikdə bu kapitalın avtomatik şəkildə ailə üzvlərinə verilməsi mexanizmi mövcud deyil. Bununla belə, qanunvericilik müəyyən ailə üzvlərinin sosial müdafiəsini nəzərdə tutan hallarda onlara müvafiq hüquqların yaranmasına imkan verir. Burada əsas məsələ mərhumun hesabında nə qədər kapitalın toplanması deyil, qanunla nəzərdə tutulan şərtlərin mövcud olub-olmamasıdır.
Vəkilin sözlərinə görə, belə hallardan biri vəfat edən şəxsin yetkinlik yaşına çatmayan övladlarının olması ilə bağlıdır. Yetkinlik yaşına çatmayan uşaqların sosial müdafiəsi qanunvericilikdə xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Valideynin vəfat etməsi nəticəsində ailənin gəlir mənbəyinin azalması və ya itirilməsi uşaqların maddi təminatına təsir göstərə bilər. Bu səbəbdən qanunvericilikdə müəyyən şərtlər daxilində ailə başçısını itirməyə görə pensiya hüququ nəzərdə tutulur.
Elxan Əzizov bildirib ki, uşağın yetkinlik yaşına çatmaması onun sosial təminat hüququnun müəyyənləşdirilməsi zamanı nəzərə alınan mühüm hallardan biridir. Bununla yanaşı, uşağın yaşı, təhsil vəziyyəti və qanunvericilikdə nəzərdə tutulan digər şərtlər də konkret vəziyyətdən asılı olaraq əhəmiyyət daşıya bilər. Buna görə də hər bir müraciət zamanı yalnız mərhumun pensiya kapitalına deyil, hüquq əldə etmək istəyən şəxsin qanuni statusuna və müvafiq sosial təminat şərtlərinə də baxılmalıdır.
Vəkilin diqqətə çatdırdığı digər mühüm məqam əlilliyi olan övladlarla bağlıdır. Uşaq yetkinlik yaşına çatdıqdan sonra da qanunvericilikdə müəyyən edilmiş şərtlər mövcud olduqda ailə başçısını itirməyə görə pensiya hüququ məsələsi gündəmə gələ bilər. Xüsusilə əlilliyin hansı dövrdə müəyyən edilməsi, şəxsin hüquqi statusu və digər qanuni tələblər bu məsələnin həllində əhəmiyyət daşıyır. Belə hallarda şəxsin yalnız hazırkı yaşına əsaslanaraq hüququnun olub-olmadığı barədə nəticə çıxarmaq düzgün deyil.
Həmçinin oxuyun
Elxan Əzizovun sözlərinə görə, mərhumun həyat yoldaşının da müəyyən hallarda sosial təminat hüququ yarana bilər. Lakin bu hüquq həyat yoldaşının mövcudluğu ilə avtomatik şəkildə formalaşmır. Şəxsin ailə başçısını itirməyə görə pensiya almaq üçün qanunvericilikdə müəyyən edilmiş tələblərə cavab verib-vermədiyi araşdırılmalıdır. Yaş, əmək qabiliyyəti, əlillik statusu və qanunvericilikdə nəzərdə tutulan digər meyarlar konkret vəziyyətə uyğun qiymətləndirilə bilər.
Vəkil vurğulayıb ki, burada mühüm fərq vəfat edən şəxsin pensiya kapitalının birbaşa vərəsələrə verilməsi ilə həmin şəxsin ölümündən sonra ailə üzvlərinin qanunla müəyyən edilmiş sosial təminat hüququ əldə etməsi arasındadır. Bu iki məsələ eyni deyil. Ailə üzvünün ailə başçısını itirməyə görə pensiya almaq hüququnun yaranması mərhumun fərdi hesabında toplanmış bütün pensiya kapitalının ona ödənilməsi demək deyil. Müvafiq ödənişin növü, məbləği və təyin olunma şərtləri qanunvericiliklə müəyyən edilir.
Onun sözlərinə görə, vətəndaşlar belə bir vəziyyətlə qarşılaşdıqda ilk növbədə aidiyyəti dövlət qurumuna müraciət edərək hüquqlarının araşdırılmasını təmin etməlidirlər. Mərhumun ailə vəziyyətini təsdiq edən sənədlər, övladların doğum haqqında şəhadətnamələri, əlillik statusunu təsdiq edən sənədlər və digər zəruri məlumatlar müraciətin qiymətləndirilməsi zamanı tələb oluna bilər. Konkret sənədlərin siyahısı isə müraciətin məzmunundan və şəxsin hansı hüquqdan yararlanmaq istəməsindən asılıdır.
Vəkil əlavə edib ki, vətəndaşlar arasında pensiya kapitalının miras kimi bölüşdürülməsi ilə bağlı yanlış təsəvvürlərin yaranmaması üçün bu məsələyə hüquqi baxımdan düzgün yanaşmaq vacibdir. Şəxsin sağlığında işləməsi və fərdi hesabında pensiya kapitalının formalaşması həmin vəsaitin ölümündən sonra mütləq qaydada vərəsələrə ödəniləcəyi anlamına gəlmir. Hüququn yaranması üçün qanunvericilikdə göstərilən əsaslar və şərtlər mövcud olmalıdır.
Beləliklə, vəfat edən şəxsin pensiya kapitalının ailə üzvlərinə birbaşa verilməsi ümumi qaydada mümkün olmasa da, müəyyən hallarda onun övladları və həyat yoldaşı üçün sosial təminat hüquqları yarana bilər. Bu səbəbdən hər bir konkret vəziyyət ayrıca araşdırılmalı, pensiya kapitalının vərəsəlik qaydasında alınması ilə ailə başçısını itirməyə görə pensiya hüququ bir-birindən fərqləndirilməlidir. Vətəndaşların hüquqlarının düzgün müəyyən edilməsi üçün qüvvədə olan qanunvericiliyin tələbləri əsas götürülməli və aidiyyəti qurumdan rəsmi məlumat alınmalıdır.
Yusif
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Qayınananın adına olan ev boşanma zamanı bölünə bilərmi? – Vəkildən açıqlama
Ailə münasibətlərində əmlak bölgüsü ilə bağlı mübahisələr boşanma prosesində ən çox qarşılaşılan məsələlərdən biridir. Xüsusilə evin ər-arvaddan birinin deyil, valideynlərindən birinin adına rəsmiləşdirildiyi hallarda əmlakın kimə məxsus olması və boşanma zamanı digər tərəfin həmin mənzildən pay tələb edib-etməyəcəyi sual doğurur. Bəzən ailə üzvləri arasında evin istifadəsi, orada yaşamaq və ya mənzilin əldə olunmasında iştirakla bağlı fərqli fikirlər yaranır. Lakin belə hallarda əsas meyar əmlakın kimə məxsus olması, hansı əsasla əldə edilməsi və mülkiyyət hüququnun hansı qaydada rəsmiləşdirilməsidir.Mövzu ilə bağlı vəkil Rəşad Əliyev Citypost.az saytına açıqlamasında bildirib ki, əgər mənzil qayınananın adına rəsmiləşdirilibsə və əmlak ona bağışlama yolu ilə keçibsə, kürəkənin...
20 Oktyabr 2026, 10:00
Ata öləndən sonra ev bir övlada bağışlanıbsa, digərlərinin miras hüququ varmı?
Valideynlərdən birinin vəfatından sonra ailə üzvləri arasında mirasla bağlı mübahisələr yaranması halları az deyil. Xüsusilə ailəyə məxsus evin övladlardan birinin adına keçirilməsi, digər övladların isə həmin əmlakdan pay tələb etməsi tez-tez müzakirə olunan hüquqi məsələlərdəndir. Bəzi hallarda ailə üzvləri evin ana və ya atanın adına rəsmiləşdirildiyini bildirsələr də, əmlakın hüquqi statusu və onun hansı əsasla başqa şəxsin adına keçirilməsi dəqiq məlum olmur. Belə vəziyyətlərdə digər vərəsələrin pay hüququnun olub-olmadığını müəyyənləşdirmək üçün ilk növbədə əmlakın kimə məxsus olduğu, nə vaxt əldə edildiyi və hansı hüquqi əməliyyat əsasında özgəninkiləşdirildiyi araşdırılmalıdır.Mövzu ilə bağlı Citypost.az-a danışan vəkil Aytən Abbasova bildirib ki, belə məsələlərdə yalnız...
19 Oktyabr 2026, 11:40
Övladlığa götürmək üçün yaş həddi neçədir? Vəkil AÇIQLADI
Uşağın övladlığa götürülməsi ilə bağlı qanunvericilikdə müəyyən yaş hədləri və xüsusi tələblər nəzərdə tutulur. Övladlığa götürmək istəyən şəxsin yaşı, ailə vəziyyəti, sağlamlığı və uşağın mənafeyini təmin etmək imkanları bu məsələdə mühüm əhəmiyyət daşıyır. Bəzən vətəndaşlar yaxın qohumlarının, o cümlədən nənə və babaların uşağı övladlığa götürə bilib-bilməyəcəyi ilə bağlı suallarla qarşılaşırlar. Xüsusilə yaşı 50-dən yuxarı olan şəxslərin övladlığa götürmə imkanları ilə bağlı hüquqi məhdudiyyətlər maraq doğurur.Citypost.az-a danışan vəkil Vəfadar Piriyev bildirib ki, uşağın övladlığa götürülməsi məsələsində qanunvericiliyin tələbləri nəzərə alınmalı, qərar yalnız ailənin istəyi əsasında deyil, uşağın maraqları və aidiyyəti dövlət orqanlarının qiymətləndirməsi əsasında qəbul edilməlidir.Vəkilin sözlərinə görə, bu sahədə yaş...
19 Oktyabr 2026, 10:40
Miras qalan borca görə vərəsənin şəxsi əmlakı əlindən alına bilərmi? – Vəkildən AÇIQLAMA
Vətəndaşların vərəsəlik münasibətləri ilə bağlı ən çox maraqlandığı məsələlərdən biri vəfat etmiş şəxsin banklara və digər kreditorlara olan borclarının kim tərəfindən ödənilməsidir. Bəzən insanlar miras qəbul etdikdən sonra mərhumun kredit borclarına görə məsuliyyət daşıyıb-daşımadıqlarını, bankın onlardan borcun tam məbləğini tələb edə bilib-bilməyəcəyini və mirasın dəyərindən artıq borc yarandıqda şəxsi əmlaklarının təhlükə altına düşüb-düşmədiyini bilmirlər. Halbuki Azərbaycan qanunvericiliyində bu məsələ ilə bağlı vərəsələrin hüquqlarını qoruyan mühüm hüquqi məhdudiyyət nəzərdə tutulur.Vəkil Araz İbrahimov bu barədə Citypost.az saytına açıqlamasında bildirib ki, mirası qəbul edən vərəsənin miras qoyanın kreditorları qarşısında məsuliyyəti yarana bilər. Lakin bu məsuliyyətin həcmi qanunvericiliklə müəyyən edilmiş hədlərlə məhdudlaşır. Onun sözlərinə...
16 Oktyabr 2026, 11:00
Polis siqaret kötüyünə görə cərimə yazıbsa, məhkəməyə müraciət etmək mümkündürmü?
İctimai yerlərdə siqaret kötüyünün yerə atılmasına görə vətəndaşın cərimələnməsi, inzibati protokolun tərtib edilməsi və belə qərarlardan məhkəmə qaydasında şikayət verilməsi məsələsi hüquqi baxımdan diqqət çəkən mövzulardandır. Bəs polis əməkdaşı siqaret kötüyünü yerə atdığını iddia etdiyi şəxsə cərimə yazarsa, həmin vətəndaş qərarla razılaşmadığı halda məhkəməyə müraciət edə bilərmi? Hadisə yerində müşahidə kamerası yoxdursa və başqa sübutlar da təqdim edilmirsə, cərimənin ləğvinə nail olmaq mümkündürmü?Vəkil Araz Nurməmmədov bu barədə Citypost.az saytına açıqlamasında bildirib ki, inzibati xəta ilə bağlı qərardan narazı qalan şəxsin həmin qərarı qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydada mübahisələndirmək hüququ var. Onun sözlərinə görə, belə hallarda əsas məsələlərdən biri inzibati xətanın törədilməsinin...
16 Oktyabr 2026, 10:00
Maaşdan 50 faiz tutulur, bank qalanını da götürə bilərmi? Vəkildən açıqlama
Maaşının bir hissəsi məhkəmə qərarı əsasında tutulan, qalan vəsaiti isə bank tərəfindən borca görə silinən vətəndaşlar bəzən gəlirlərinin böyük hissəsindən məhrum olurlar. Belə vəziyyətdə insanın gündəlik yaşayış xərclərini qarşılamaq, ərzaq almaq, kommunal xidmətlərə və digər zəruri ehtiyaclara pul ayırmaq imkanları ciddi şəkildə məhdudlaşa bilər. Bəs əməkhaqqının 50 faizi məhkəmə qərarı əsasında tutulursa, bank qalan məbləği də borca görə silə bilərmi? Vətəndaş belə hallarda hüquqlarını necə qoruya bilər?Vəkil Ruslan Mustafazadə Citypost.az-a açıqlamasında bildirib ki, əməkhaqqından tutulmalar zamanı qanunvericiliyin müəyyən etdiyi hədlər nəzərə alınmalıdır. Onun sözlərinə görə, vətəndaşın gəlirinin bir hissəsi icra sənədi əsasında tutulduğu halda, qalan vəsaitin də bank tərəfindən silinməsi...
16 Oktyabr 2026, 09:00
