Yüksək intellektə malik insanların beyninin özəlliyi məlum olub - Araşdırma
Maraqlı 17 İyun 2025, 17:00
6028
"Yohannes Qutenberq" Universitetinin alimləri müəyyən ediblər ki, daha yüksək idrak qabiliyyəti olan insanlarda beyin siqnalları qərar qəbul etmənin kritik anlarında xüsusilə aydın şəkildə sinxronlaşdırılır.
CityPost.az xəbər verir ki, araşdırma "Journal of Experimental Psychology General" (JEPG) jurnalında dərc olunub.
Tədqiqatçılar 18-60 yaş arası 148 könüllünün beyin fəaliyyətini elektroensefaloqrafiyadan (EEQ) istifadə edərək, beynin orta frontal bölgəsində teta dalğası salınımlarını (4-8 Hz) izləyiblər. Bu dalğalar adətən diqqətli düşünmə və davranışa nəzarət ehtiyacı zamanı aktivləşir.
Məlum olub ki, daha yüksək səviyyəli intellektə malik iştirakçıların teta dalğaları sürətli uyğunlaşmanın tələb olunduğu anlarda, məsələn, tapşırıqlar arasında keçid zamanı güclü şəkildə sinxronlaşdırılıb. Təcrübə zamanı subyektlər növbə ilə ədədin cüt və ya tək olduğunu, sonra isə onun beşdən böyük və ya kiçik olduğunu müəyyən etməli idilər. Şərtlərdəki bu dəyişikliklər bizə real vaxtda beyin şəbəkələrinin çevikliyini və dəqiqliyini qiymətləndirməyə imkan verdi.
Yohannes Qutenberq Universitetinin Kompleks Məlumatların Analizi və Modelləşdirilməsi Laboratoriyasının rəhbəri professor Anna-Lena Şubert deyib: “Daha güclü teta bağlantısı olan insanlar, məsələn, işləyərkən və ya səs-küylü yerdə kitab oxuyarkən telefonları zəng çalsa belə, diqqəti daha yaxşı saxlaya bilir və diqqəti yayındıran şeylərə məhəl qoymur.
Tədqiqatçıların fikrincə, daimi sinxronizasiya deyil, onun konkret vəziyyətlərə dəqiq uyğunlaşmasına imkan verən beyin ritminin çevikliyi vacibdir. Beyin, orkestr kimi, "dirijoru" - ritmi təyin edən və digər sahələri koordinasiya edən orta frontal bölgəni izləməlidir.
Müəlliflər qeyd edirlər ki, bu tapıntılar gələcək neyrokoqnitiv təlim və ya diaqnostik metodların əsasını təşkil edə bilər, lakin bu cür tətbiqlər hələ də ilkin mərhələdədir. Teta dalğasının sinxronizasiyası prosesində operativ yaddaşın, informasiyanın emal sürətinin və digər amillərin rolunu öyrənmək üçün 40 yaşdan yuxarı insanlarla yaxın gələcəkdə əlavə tədqiqatların aparılması planlaşdırılır.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Marallar niyə boynuzlarını ağaca sürtür? – Maraqlı səbəb açıqlandı
Təbiətdə tez-tez müşahidə olunan maraqlı davranışlardan biri də maralların boynuzlarını ağaclara sürtməsidir. Bir çox insan bunu sadəcə aqressiv davranış hesab etsə də, mütəxəssislər bunun təbii və vacib bir proses olduğunu bildirirlər.Citypost.az xəbər verir ki, alimlərin sözlərinə görə, cütləşmə mövsümü başa çatdıqdan sonra maralların boynuzlarını kəlləyə bağlayan toxumalar zəifləməyə başlayır. Bu səbəbdən boynuzlar müəyyən müddətdən sonra öz-özünə tökülür.Mütəxəssislər qeyd edirlər ki, maralların ağaclara sürtünməsi məhz bu prosesi sürətləndirmək məqsədi daşıyır. Onlar köhnə boynuzlardan daha tez qurtulmaq üçün bilərəkdən boynuzlarını ağac gövdələrinə sürtür və zərbələr endirirlər.Araşdırmaçılar bildirirlər ki, bu zaman boynuzlarda qanaxma müşahidə olunsa belə, marallar ciddi ağrı hiss etmirlər. Çünki həmin...
22 May 2026, 10:55
Qarışqaların ölüm dairəsi: Bir-birilərini izləyərək məhv olurlar
Qarışqalar təbiətin ən nizamlı canlılarından biri hesab olunur. Onlar qida tapdıqları zaman digər qarışqalara yolu göstərmək üçün xüsusi kimyəvi izlər buraxırlar. Məhz bu xüsusiyyət onların birlikdə işləməsini və koloniyanın qida ehtiyacını təmin etməsini mümkün edir.Citypost.az xəbər verir ki, mütəxəssislər bildirirlər ki, qarışqalar yemək tapdıqda qarın hissələrindən feromon adlanan kimyəvi maddələr ifraz edirlər. Bu maddələr digər qarışqalara hansı istiqamətdə hərəkət etməli olduqlarını göstərən bir növ “qoxu yolu” yaradır.Digər qarışqalar həmin izi izləyərək qidaya çatır və geri qayıdarkən öz feromonlarını da əlavə edirlər. Beləliklə, yolun qoxusu daha da güclənir və daha çox qarışqa eyni istiqamətə yönəlir.Lakin alimlərin diqqət çəkdiyi maraqlı hallardan biri...
22 May 2026, 08:56
Okeanın ən qəribə ittifaqı: fənər balığı
Okeanın qaranlıq dərinliklərində yaşayan fəner balığı təbiətin ən qəribə və heyrətamiz canlılarından biri hesab olunur. Onun görünüşü belə insanı təəccübləndirməyə kifayət edir. Başının ön hissəsində işıq saçan “fəner”ə bənzər çıxıntısı ilə qaranlıq sularda ov edən bu canlı əslində təkcə görünüşü ilə deyil, yaşam tərzi ilə də elm dünyasını heyrətləndirir.Citypost.az xəbər verir ki, Fənər balığının ən böyük sirri isə onun çoxalma üsulundadır. Bu canlı demək olar ki, heç vaxt tək yaşamır. Dişi fəner balığının bədənində çox vaxt onunla birləşmiş vəziyyətdə yaşayan kiçik erkək balıq olur.Ən maraqlısı isə budur ki, erkək fəner balığı dişinin yanında olduqca kiçik ölçüdə olur. O, dişinin bədəninə...
21 May 2026, 11:16
Timsahlar niyə “yaşlanmayan canlılar” hesab olunur?
Timsahlar haqqında ən maraqlı elmi faktlardan biri onların çox zəif sürətlə yaşlanmasıdır.Alimlərin araşdırmalarına görə, timsahlar insanlar kimi yaş artdıqca ciddi fiziki zəifləmə yaşamırlar. Onların orqanları uzun illər fəaliyyətini qoruyur, əzələ gücü kəskin şəkildə azalmır və sümüklərində insanlardakı kimi sürətli kövrəkləşmə baş vermir.Citypost.az xəbər verir ki, mütəxəssislər bildirirlər ki, timsahlarda “bioloji yaşlanma” prosesi digər canlılarla müqayisədə daha fərqli gedir. Bu canlılar uzun müddət güclərini və ov qabiliyyətlərini qoruya bildikləri üçün bəzən “teorik olaraq ölümsüz” canlılar adlandırılır.Lakin bu, onların həqiqətən sonsuza qədər yaşaması demək deyil. Timsahlar qocalıqdan çox, xəstəliklər, aclıq, yaralanmalar və digər heyvanlarla mübarizə nəticəsində həyatlarını itirirlər. Yəni onların ölüm səbəbi...
21 May 2026, 10:41
Gəmilərin çapa zəncirləri niyə bu qədər ağır olur?
Nəhəng yük gəmiləri və neft tankerlərinin istifadə etdiyi çapa sistemləri düşündüyümüzdən qat-qat ağırdır. Bu gəmilərin təhlükəsiz şəkildə dayanması üçün istifadə olunan zəncirlər və çapalar tonlarla çəkiyə malik olur.Citypost.az xəbər verir ki, mütəxəssislərin məlumatına görə, böyük gəmilərdə istifadə edilən çapa zəncirinin tək bir halqası təxminən 150-200 kiloqram çəkidə olur. Bu zəncirlər “şakıl” adlanan və təxminən 27,5 metr uzunluğunda olan hissələrdən ibarət hazırlanır.Təkcə bir çapa zəncirin çəkisi 7-10 ton arasında dəyişə bilir. Böyük yük gəmilərində və tankerlərdə isə hər tərəfdə orta hesabla 10-12 şakıl yerləşir. Bu isə o deməkdir ki, bir tərəfdəki zəncir sisteminin ümumi çəkisi 70-120 tona çata bilir.İki tərəfdəki zəncirlər...
21 May 2026, 08:43
Qurbağalar yemək yeyərkən niyə gözlərini yumur?
Qurbağaların yemək yeyərkən gözlərini bağlaması ilk baxışda qəribə görünsə də, bunun maraqlı bioloji səbəbi var. Bir çox insan düşünür ki, qurbağalar bunu refleks olaraq edir, amma əslində bu hərəkət onların qidanı udmasına kömək edir.Citypost.az xəbər verir ki, qurbağaların insanlarda və bir çox heyvanlarda olduğu kimi çeynəməyə yarayan dişləri və güclü udma əzələləri yoxdur. Buna görə də onlar ovlarını parçalamadan və çeynəmədən bütöv şəkildə udurlar.Qurbağa əvvəlcə uzun və yapışqan dili ilə ovunu tutur və boğaz nahiyəsinə doğru itələyir. Daha sonra isə maraqlı proses başlayır. Qurbağa gözlərini yumduqda göz alması aşağı doğru hərəkət edir və sanki daxildən təzyiq göstərərək qidanın mədəyə doğru...
20 May 2026, 12:35
