Qarışqaların ölüm dairəsi: Bir-birilərini izləyərək məhv olurlar
Maraqlı 22 May 2026, 08:56
247
Qarışqalar təbiətin ən nizamlı canlılarından biri hesab olunur. Onlar qida tapdıqları zaman digər qarışqalara yolu göstərmək üçün xüsusi kimyəvi izlər buraxırlar. Məhz bu xüsusiyyət onların birlikdə işləməsini və koloniyanın qida ehtiyacını təmin etməsini mümkün edir.
Citypost.az xəbər verir ki, mütəxəssislər bildirirlər ki, qarışqalar yemək tapdıqda qarın hissələrindən feromon adlanan kimyəvi maddələr ifraz edirlər. Bu maddələr digər qarışqalara hansı istiqamətdə hərəkət etməli olduqlarını göstərən bir növ “qoxu yolu” yaradır.
Digər qarışqalar həmin izi izləyərək qidaya çatır və geri qayıdarkən öz feromonlarını da əlavə edirlər. Beləliklə, yolun qoxusu daha da güclənir və daha çox qarışqa eyni istiqamətə yönəlir.
Lakin alimlərin diqqət çəkdiyi maraqlı hallardan biri “qarışqa dairəsi” və ya “ölüm spiralı” adlanan hadisədir.
Mütəxəssislərin sözlərinə görə, bəzi hallarda lider qarışqalar istiqaməti səhv salaraq dairəvi hərəkət etməyə başlayırlar. Digər qarışqalar da instinktiv şəkildə onları izlədiyi üçün bütün koloniya dairə formasında hərəkət etməyə başlayır.
Bu proses zamanı qarışqalar bir-birinin izini təkrarlayır və yaranan feromon dairəsi getdikcə daha da güclənir. Nəticədə əvvəlki düzgün yol itib gedir və qarışqalar çıxış tapa bilmirlər.
Həmçinin oxuyun
Alimlər bildirirlər ki, belə vəziyyətdə qarışqalar saatlarla, bəzən isə günlərlə eyni dairə üzrə hərəkət edə bilirlər. Onlar dayanmadıqları üçün tədricən gücdən düşür, susuzluq və yorğunluq səbəbindən məhv olurlar.
Mütəxəssislər qeyd edirlər ki, bu hadisə xüsusilə ordu qarışqalarında daha çox müşahidə olunur. Çünki həmin növ qarışqalar demək olar ki, tam şəkildə kollektiv instinktlə hərəkət edir və fərdi qərar vermirlər.
Araşdırmaçılar vurğulayırlar ki, qarışqaların bu davranışı təbiətdə kollektiv koordinasiyanın həm üstünlüklərini, həm də risklərini göstərən ən maraqlı nümunələrdən biridir.
Yusif
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Marallar niyə boynuzlarını ağaca sürtür? – Maraqlı səbəb açıqlandı
Təbiətdə tez-tez müşahidə olunan maraqlı davranışlardan biri də maralların boynuzlarını ağaclara sürtməsidir. Bir çox insan bunu sadəcə aqressiv davranış hesab etsə də, mütəxəssislər bunun təbii və vacib bir proses olduğunu bildirirlər.Citypost.az xəbər verir ki, alimlərin sözlərinə görə, cütləşmə mövsümü başa çatdıqdan sonra maralların boynuzlarını kəlləyə bağlayan toxumalar zəifləməyə başlayır. Bu səbəbdən boynuzlar müəyyən müddətdən sonra öz-özünə tökülür.Mütəxəssislər qeyd edirlər ki, maralların ağaclara sürtünməsi məhz bu prosesi sürətləndirmək məqsədi daşıyır. Onlar köhnə boynuzlardan daha tez qurtulmaq üçün bilərəkdən boynuzlarını ağac gövdələrinə sürtür və zərbələr endirirlər.Araşdırmaçılar bildirirlər ki, bu zaman boynuzlarda qanaxma müşahidə olunsa belə, marallar ciddi ağrı hiss etmirlər. Çünki həmin...
22 May 2026, 10:55
Okeanın ən qəribə ittifaqı: fənər balığı
Okeanın qaranlıq dərinliklərində yaşayan fəner balığı təbiətin ən qəribə və heyrətamiz canlılarından biri hesab olunur. Onun görünüşü belə insanı təəccübləndirməyə kifayət edir. Başının ön hissəsində işıq saçan “fəner”ə bənzər çıxıntısı ilə qaranlıq sularda ov edən bu canlı əslində təkcə görünüşü ilə deyil, yaşam tərzi ilə də elm dünyasını heyrətləndirir.Citypost.az xəbər verir ki, Fənər balığının ən böyük sirri isə onun çoxalma üsulundadır. Bu canlı demək olar ki, heç vaxt tək yaşamır. Dişi fəner balığının bədənində çox vaxt onunla birləşmiş vəziyyətdə yaşayan kiçik erkək balıq olur.Ən maraqlısı isə budur ki, erkək fəner balığı dişinin yanında olduqca kiçik ölçüdə olur. O, dişinin bədəninə...
21 May 2026, 11:16
Timsahlar niyə “yaşlanmayan canlılar” hesab olunur?
Timsahlar haqqında ən maraqlı elmi faktlardan biri onların çox zəif sürətlə yaşlanmasıdır.Alimlərin araşdırmalarına görə, timsahlar insanlar kimi yaş artdıqca ciddi fiziki zəifləmə yaşamırlar. Onların orqanları uzun illər fəaliyyətini qoruyur, əzələ gücü kəskin şəkildə azalmır və sümüklərində insanlardakı kimi sürətli kövrəkləşmə baş vermir.Citypost.az xəbər verir ki, mütəxəssislər bildirirlər ki, timsahlarda “bioloji yaşlanma” prosesi digər canlılarla müqayisədə daha fərqli gedir. Bu canlılar uzun müddət güclərini və ov qabiliyyətlərini qoruya bildikləri üçün bəzən “teorik olaraq ölümsüz” canlılar adlandırılır.Lakin bu, onların həqiqətən sonsuza qədər yaşaması demək deyil. Timsahlar qocalıqdan çox, xəstəliklər, aclıq, yaralanmalar və digər heyvanlarla mübarizə nəticəsində həyatlarını itirirlər. Yəni onların ölüm səbəbi...
21 May 2026, 10:41
Gəmilərin çapa zəncirləri niyə bu qədər ağır olur?
Nəhəng yük gəmiləri və neft tankerlərinin istifadə etdiyi çapa sistemləri düşündüyümüzdən qat-qat ağırdır. Bu gəmilərin təhlükəsiz şəkildə dayanması üçün istifadə olunan zəncirlər və çapalar tonlarla çəkiyə malik olur.Citypost.az xəbər verir ki, mütəxəssislərin məlumatına görə, böyük gəmilərdə istifadə edilən çapa zəncirinin tək bir halqası təxminən 150-200 kiloqram çəkidə olur. Bu zəncirlər “şakıl” adlanan və təxminən 27,5 metr uzunluğunda olan hissələrdən ibarət hazırlanır.Təkcə bir çapa zəncirin çəkisi 7-10 ton arasında dəyişə bilir. Böyük yük gəmilərində və tankerlərdə isə hər tərəfdə orta hesabla 10-12 şakıl yerləşir. Bu isə o deməkdir ki, bir tərəfdəki zəncir sisteminin ümumi çəkisi 70-120 tona çata bilir.İki tərəfdəki zəncirlər...
21 May 2026, 08:43
Qurbağalar yemək yeyərkən niyə gözlərini yumur?
Qurbağaların yemək yeyərkən gözlərini bağlaması ilk baxışda qəribə görünsə də, bunun maraqlı bioloji səbəbi var. Bir çox insan düşünür ki, qurbağalar bunu refleks olaraq edir, amma əslində bu hərəkət onların qidanı udmasına kömək edir.Citypost.az xəbər verir ki, qurbağaların insanlarda və bir çox heyvanlarda olduğu kimi çeynəməyə yarayan dişləri və güclü udma əzələləri yoxdur. Buna görə də onlar ovlarını parçalamadan və çeynəmədən bütöv şəkildə udurlar.Qurbağa əvvəlcə uzun və yapışqan dili ilə ovunu tutur və boğaz nahiyəsinə doğru itələyir. Daha sonra isə maraqlı proses başlayır. Qurbağa gözlərini yumduqda göz alması aşağı doğru hərəkət edir və sanki daxildən təzyiq göstərərək qidanın mədəyə doğru...
20 May 2026, 12:35
İynənin içindəki mikroskopik dəlik necə hazırlanır?
Bir çox insan düşünür ki, tibbi iynələrin içindəki o kiçik dəlik sonradan xüsusi matkaplarla açılır. Amma əslində proses bundan tamamilə fərqlidir və olduqca maraqlı texnologiyaya əsaslanır.Citypost.az xəbər verir ki, iynələr əvvəlcə çox qalın və içi boş metal borular şəklində hazırlanır. Yəni iynənin ortasındakı boşluq sonradan yaradılmır — o boşluq başlanğıcdan mövcud olur.Daha sonra fabriklərdə “tüp çəkmə” adlanan xüsusi proses tətbiq edilir. Bu zaman metal borular çox kiçik qəliblərdən dəfələrlə güclə keçirilir. Hər mərhələdə boru həm uzanır, həm də daha incə hala gəlir.Bu proses təkrarlandıqca metal borunun diametri getdikcə kiçilir və nəticədə insan saçından belə nazik görünən tibbi iynələr alınır. Maraqlısı...
20 May 2026, 11:51
