Heydər Oğuz: Fələstin məsələsinin həlli sülh təşəbbüslərindən keçir
Siyasət 15 Oktyabr 2026, 09:14
458
İsrail prezidenti İshak Hersoq Asiyada Qarşılıqlı Fəaliyyət və Etimad Tədbirləri üzrə Müşavirədə (AQEM) iştirak etmək üçün Bakıya gəlib və İlham Əliyevlə görüşüb. Qardaş Türkiyəni isə bu toplantıda ölkə prezidenti yox, Xarici İşlər naziri Hakan Fidan təmsil edəcək. Türkiyənin AQEM toplantısında aşağı səviyyəli qatılması, böyük ehtimalla, İsrail prezidentinin bu toplantıya dəvət edilməsinə verilmiş reaksiyadır.
Sual oluna bilər: Azərbaycan niyə bu qədər kritik bir zamanda İsrail prezidentini Bakıya dəvət edib?
Əvvəla, onu deyim ki, İshak Hersoq Fələstinlilərə qarşı soyqırım törətmiş Netanyahu demək deyil. Əksinə, bəlkə də ən aşırı Fələstin tərəfdarlarından daha çox Netanyahu düşmənidir.
İkincisi, Hersoq Azərbaycanla təmaslarını gücləndirmək üçün yox, beynəlxalq bir toplantıda iştirak etmək üçün Bakıya gəlib. Və Asiyada Qarşılıqlı Fəaliyyət və Etimad Tədbirləri üzrə Müşavirə Azərbaycanın beyninin məhsulu deyil. 1993-cü ildə Qazaxıstanın sabiq prezidenti Nursultan Nazarbayev tərəfindən qurulan bu təşəbbüsə İrandan tutmuş Laosa qədər xeyli sayda - 28 dövlət qoşulub. Türkiyə də AQEM-in üzvlərindən biridir. Bundan əlavə, 10 ölkə (ABŞ, Belarus, İndoneziya, Yaponiya, Malayziya, Laos, Filippin, Ukrayna, Türkmənistan, Səudiyyə Ərəbistanı), həmçinin BMT, ATƏT, Beynəlxalq Miqrasiya Təşkilatı, Ərəb Dövlətləri Liqası, TürkPA kimi beynəlxalq təşkilatlar AQEM-də müşahidəçi statusuna malikdirlər.
Üçüncüsü, AQEM-in adından da göründüyü kimi əsas hədəfi Asiyada sülhü bərqərar etməkdir. Çünki dövlətlər arasında “qarşılıqlı fəaliyyət və etimad tədbirləri” (təşkilatın adı belədir) baş tutarsa, bu, sülhə gətirib çıxara bilər. İsrail prezidentinin Bakıya gəlməsinə və təşkilatın 7-ci toplantısında iştirak etməsinə dodaq büzənlər sualını daha fərqli şəkildə qoysalardı, daha doğru olardı: Azərbaycan niyə Fələstinlə İsrail arasında sülhün tərəfdarıdır? Bu tərəfkeşlik İsrailin və ABŞ-ın İbrahim sazişi projesinə xidmət etmirmi?
Etiraf edim ki, Asiyada qarşılıqlı fəaliyyət və etimad mühitinin yaradılması nəticə etibarilə “İbrahim sazişi” projesinin son hədəfinə xidmət edə bilər. Amma dərd burasındadır ki, Fələstin məsələsinin mümkün həlli də məhz bundan asılıdır. Fələstinin son 80 illik tarixi də bunu təsdiqləyir. Mən bu tarixin ayrıntılarına çox girmədən 80 ildir davam edən və nə zaman bitəcəyi bilinməyən müharibənin bəzi statistikasını nəzərinizə çatdırmaq istəyirəm. Belə ki, bu gün dünyanın müxtəlif yerlərində məskunlaşan Fələstinlilərin sayı hardasa 15 milyondur. Onlardan 22.5 faizi İordaniya çayının qərb sahillərində, 14.5 faizi Qəzza şəridində, 12 faizi İsraildə, 44.5 faizi ərəb ölkələrində, 5.3 faizi isə digər coğrafiyalarda məskunlaşıb. Qısası, fələstinlilərin 60%-dən çoxu başqa ölkələrdə mültəci durumundadır. Qalan 40 faizi də əslində öz yurdlarında didərgindirlər və ölüm qorxusu altında yaşayırlar.
80 illik müharibə, daha doğrusu soyqırım nəticəsində öldürülən fələstinlilərin sayı barədə konkret rəqəm söyləmək mümkün deyil. Sadəcə 2023-cü ildə başlayan son müharibə nəticəsində təkcə Qəzza şəridində 75 mindən artıq fələstinlini qətlə yetirdiyi BMT-nin rəsmi hesabatlarında bəyan olunub. Bundan əlavə, darmadağın olan binaların altında minlərlə fələstinlinin qaldığı bilinir. Onları da hesaba qatsaq, öldürülən fələstinlilərin sayı bəlkə də 100 minlərlə ifadə olunar.
Hazırda Qəzzada və İordaniya çayının qərb sahillərində məskunlaşan 5 milyona yaxın fələstinlilərin öz vətənləri uğrunda müharibəyə təşviq edənlər əsasən ərəb ölkələri və İrandır. Onların məqsədi heç də Fələstinliləri qorumaq və müdafiə etmək deyil. Ərəblərin məqsədi narazı fələstinlilərin köçü nəticəsində öz ölkələrində ictimai sabitliyin pozulmasının qarşısını almaqdır. İranın isə daha dərin məqsədləri var. Başlıca məqsədi 2023-cü ilin sentyabr ayında Çində keçirilən G-20 zirvəsində qəbul olunan və Hindistan-Yaxın Şərq-İsrail-Avropa ticarət dəhlizi qurulmasını nəzərdə tutan IMEC (AYMEK) projesinin qarşısını almaq idi və Tehran böyük ölçüdə bu niyyətini reallaşdırdı. Bunun nəticəsində isə ABŞ və İsrail ona qarşı indiyə qədər davam edən müharibəyə başladı. ABŞ-da noyabrın ilk günlərində keçiriləcək Konqres seçkilərindən sonra bu müharibənin daha dəhşətli mərhələsinin başlanacağı gözlənilir.
Ən pisi isə odur ki, Fələstində qalan bir ovuc insanı İsrailə qarşı müharibəyə təşviq edən dövlətlər onun effektiv müdafiəsinə də önəm vermirlər. Sadəcə sərhədlərini fələstinlilərin üzünə bağlayıb onları İsrailin asan ovuna çevirirlər. Bu siyasət davam edərsə, Fələstində sonuncu fələstinlilərə qədər hər kəsin soyqırım makinasının ağzından keçirilməsi qaçılmaz olacaq.
Ərəb ölkələri və İran, nə yazıq ki, həm də Türkiyə fələstinliləri sionizmin soyqırım makinasının qarşına əliyalın atmasını islami dəyərlərlə əsaslandırırlar. Halbuki, zülm qarşısında əliyalın mübarizə aparmağın islam dəyərlərində yeri yoxdur. Əgər belə olsaydı, Məhəmməd peyğəmbər və onun ardıcılları olan ilk müsəlmanlar Məkkədən Mədinəyə mühacirətə getməz, hamısı bir nəfər kimi müşriklərin qılıncı və yemək embarqosu altında məhv olardılar. Məhəmməd peyğəmbər və ardıcılları nəinki Məkkədən Mədinəyə köç edənləri savaşdan qaçanlar kimi aşağılamayıb, əksinə, mühacirləri ilk müsəlmanların ən ali təbəqəsi kimi dəyərləndirib. Bu gün onun gətirdiyi dinə ibadət edənlər isə fələstinlilərə öz qapı-bacalarını bağlayıb onların tamamilə yox olmasına şərait yaradırlar. Məsələyə bu aspektdən nəzər salanda Fələstin soyqırımının bir günahkarı İsraildirsə, digəri onları qırğına verib öz geosiyasi məqsədlərini reallaşdırmağa çalışan dövlətlərdir.
Məhz bu reallıq qarşısında Asiyada sülh təşəbbüsləri bütün tərəflərin faydasınadır. Xüsusilə də fələstinlilərin. Reallığı qəbul etmək lazımdır: dünyanın ən qüdrətli dövləti ABŞ-ın himayəsi altında fəaliyyət göstərən İsrailə qarşı müsəlman dövlətlərinin qələbə çalması hələlik mümkün deyil. Bu durumda ən rasional siyasət dövlətlərin sülh şəraitindən faydalanaraq özlərini qorumaları və güclənmələridir. Azərbaycanın sülh təşəbbüsləri də buna hesablanıb və fikrimcə, vəziyyətdən yeganə çıxış yoludur.
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Akif Əli: “İki qardaş xalqın arasına nifaq toxumu səpmək mümkün olmayacaq”
Jurnalist Akif Əli Türkiyə mediasında və sosial şəbəkələrdə Azərbaycana, ölkə rəhbərliyinə və hökumətin qərarlarına qarşı səsləndirilən ittiham və təhqirlərə münasibət bildirib. O, bu cür yanaşmaları Azərbaycanın daxili işlərinə müdaxilə cəhdi kimi qiymətləndirib və Türkiyə ilə Azərbaycan xalqları arasındakı qardaşlıq münasibətlərinin sarsılmayacağını vurğulayıb.Citypost.az xəbər verir ki,Akif Əli bu barədə sosial şəbəkə hesabında paylaşım edib.“Türkiyə mediasında və sosial şəbəkələrdə Azərbaycana, Dövlət başçısına, Hökumətin qərarına qarşı gözlənilmədən ittihamlar, hətta təhqirlər yağdırılır. Azərbaycanın daxili işlərinə qarşımaq kimi beynəlxalq münasibətlər sisteminə sığmayan gerizəkalı cəhdlər edilir.Təəssüf ki, dost, qardaş bildiyimiz ölkədə çox tərbiyəsiz, çox əxlaqsız, çox da mədəniyyətsiz olan cahillər dəstəsini təşkilatlandırıb üstümüzə qısqırdanlar var. Və...
15 Oktyabr 2026, 09:35
Alqış Musayev: “İndi 1992-ci il deyil, Azərbaycanla təzyiq dili ilə danışmaq olmaz!”
YAP İdarə Heyətinin üzvü, “Yeni Azərbaycan” qəzetinin baş redaktoru Alqış Musayev Azərbaycanın əvvəlki illərdəki siyasi vəziyyəti ilə indiki dövrü müqayisə edib. O, keçmişdə ölkəyə təzyiq göstərilməsinin daha asan olduğunu bildirib və hazırda Azərbaycanla təzyiq dili ilə danışmağa cəhd edilməməli olduğunu vurğulayıb.Citypost.az xəbər verir ki, Alqış Musayev bu barədə sosial şəbəkə hesabında paylaşım edib.“Vaxt vardı Azərbaycana təsir göstərmək mümkün idi. Təkcə xarici dövlətlər yox, elə hər yerindən duran təzyiq edə bilirdi. Çünki siyasi rəhbərliyin iradəsi yoxdu.Mir Şahin Ağayevin Elçibəylə müsahibəsində dövlət adına utanc gətirən bir epizod keçir. Daxili İşlər naziri İsgəndər Həmidovun istefasıyla bağlı sualı cavablandıran Elçibəy deyir ki, o gəldi...
15 Oktyabr 2026, 09:29
Şəhla Cabbarlı: “Beynəlxalq medianın ədalət prinsipi yoxdur”
İranda qadınlar baş örtüklərini yandıranda, dünyadakı böyük media qurumları onların hüquqlarını müdafiə edən yazılar yazırdılar ki, onlara əziyyət edilir, qadınlar haqlarını tələb edirlər. Videolar yayımlayır, yüksək səviyyədə dəstək verirdilər. Amma həmin medialar Əfqanıstanda qızları çadraya büründürüb, məktəbdən, universitetdən, hər yerdən çıxartdıran, 13 yaşından ərə verdirən Taliban hökuməti haqqında tənqidi heç nə yazmadılar. Qızların hüquqları pozuldu, ancaq müdafiə edən olmadı. Bu gün Suriyada kütləvi surətdə dünyəvilikdən uzaqlaşırlar. Qız məktəbləri ayrılır, qızlar başlarını bağlayırlar. O medialar yenə də susurlar.Qəzzada məktəb yoxdur, qızlar öldürülür, susurlar. Bizdə çıxan qərarı daha geniş tirajlayan o medialar bunu da təhsil üzərindən deyil, baş örtüyünün üzərindən tirajlayırlar. Onlara qızların təhsili maraqlı...
15 Oktyabr 2026, 09:24
Qulu Məhərrəmli: Ermənistan ərazi iddialarından əl çəkməlidir
Professor, media eksperti Qulu Məhərrəmli Azərbaycanla Ermənistan arasında sülh müqaviləsinin tezliklə imzalanmasının vacibliyini vurğulayıb. O, Cənubi Qafqazda mövcud olan həssas siyasi vəziyyətin tərəflərdən konkret addımlar tələb etdiyini bildirib.Citypost.az xəbər verir ki, Qulu Məhərrəmli bu barədə sosial şəbəkə hesabında paylaşım edib.“Cənubi Qafqazdakı həssas siyasi vəziyyət Azərbaycanla Ermənistan arasında çox tezliklə SÜLH müqaviləsinin bağlanmasını tələb edir. Əsas odur ki, Ermənistandakı indiki hakimiyyət (Paşinyan) daşnaklardan fərqli olaraq Türkiyə və Azərbaycana qarşı ərazi iddiasının əsassız və yanlış olduğunu qəbul edir.Ermənistanın Baş naziri Nikol Paşinyan dünən bəyan edib ki, gələcəkdə münaqişələr olmasın deyə Azərbaycan-Ermənistan sərhədinin heç bir tərəfində anklavlar olmamalıdır. Bu məsələni sülhün əsas prinsiplərindən...
15 Oktyabr 2026, 09:17
Pərvanə Vəliyeva: Azərbaycan–Kamboca əlaqələri yeni mərhələyə qədəm qoyur
Azərbaycan–Kamboca münasibətlərində qarşıdakı dövr üçün ən böyük potensial məhz iqtisadi əməkdaşlıqla bağlıdır. Ticarət və investisiya əməkdaşlığının praktiki aspektləri ilə məşğul olacaq birgə işçi qrupunun yaradılması bu istiqamətdə konkret mexanizmin formalaşdırılması baxımından mühüm addımdır. Eyni zamanda, Azərbaycan və Kamboca şirkətlərinin iştirakı ilə keçirilən biznes forumlarının əsas məqsədlərindən biri qarşılıqlı imkanların, investisiya prioritetlərinin və əməkdaşlıq istiqamətlərinin daha yaxşı öyrənilməsidir. Sənaye sahələrində birgə istehsal müəssisələrinin yaradılması, turizm və təhsil əməkdaşlığının genişləndirilməsi də iki ölkənin iqtisadi əlaqələrinin şaxələndirilməsi üçün perspektivli istiqamətlərdir. Bu sözləri Milli Məclisin deputat Pərvanə Vəliyeva Citypost.az-a açıqlamasında bildirib.Deputatın sözlərinə görə, Azərbaycanın son illərdə formalaşdırdığı innovativ dövlət idarəçiliyi təcrübəsi də ikitərəfli əməkdaşlığın yeni...
14 Oktyabr 2026, 14:44
Səlim Rəhimzadə: Azərbaycan–Kamboca əlaqələri yeni inkişaf mərhələsindədir
Azərbaycan-Kamboca əlaqələri yeni inkişaf mərhələsindəAzərbaycanın xarici siyasətində müxtəlif regionlarla qarşılıqlı faydalı əməkdaşlığın genişləndirilməsi, beynəlxalq tərəfdaşlıq əlaqələrinin möhkəmləndirilməsi və yeni iqtisadi imkanların reallaşdırılması mühüm yer tutur. Bu baxımdan Cənub-Şərqi Asiya ölkələri ilə münasibətlərin inkişafı Azərbaycanın xarici siyasətinin coğrafi və iqtisadi imkanlarının genişləndirilməsi baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Azərbaycan ilə Kamboca arasında formalaşmış dostluq münasibətləri, beynəlxalq təşkilatlar çərçivəsində qarşılıqlı dəstək və əməkdaşlığın müxtəlif istiqamətləri üzrə mövcud potensial iki ölkə arasında əlaqələrin yeni mərhələyə yüksəldilməsi üçün əlverişli zəmin yaradır.Oktyabrın 12-də Kamboca Krallığının Baş naziri Hun Manetin Azərbaycana rəsmi səfəri ikitərəfli münasibətlərin gələcək inkişaf istiqamətlərini aydın şəkildə ortaya qoydu. Müasir beynəlxalq münasibətlər sistemində dövlətlər arasında...
14 Oktyabr 2026, 14:35
