Zehni fəaliyyət Alzheimer riskini azaldır
Tibb 19 Fevral 2026, 12:38
209
Mütəmadi mütaliə, yazı fəaliyyəti və xarici dillərin öyrənilməsi demensiya riskini təxminən 40 faizə qədər azalda bilər. Elmi müşahidələr göstərir ki, intellektual baxımdan daha aktiv həyat tərzi keçirən insanlarda xəstəlik orta hesabla 5–7 il daha gec başlayır.
Citypost.az-ın məlumatına görə, araşdırmalar demensiyanın ən geniş yayılmış forması olan Alzheimer xəstəliyinin inkişafının həyat boyu zehni fəaliyyətlə əlaqəli ola biləcəyini göstərir. Bu nəticələr demensiyanın qaçılmaz qocalma prosesi olmadığı fikrini gücləndirir və həyat tərzinin beyin sağlamlığında mühüm rol oynadığını ortaya qoyur.Hazırda demensiya qlobal səhiyyə sistemləri üçün ən ciddi çağırışlardan biri hesab olunur. Proqnozlara görə, 2050-ci ilə qədər dünyada bu diaqnozla yaşayan insanların sayı 150 milyonu keçə bilər. Bu səbəbdən idrak zəifləməsini ləngidə biləcək amillərin müəyyənləşdirilməsi böyük əhəmiyyət daşıyır.
Uzunmüddətli müşahidələrdə yaşı 80 ətrafında olan və tədqiqatın əvvəlində demensiya diaqnozu olmayan 1 939 nəfər izlənilib. Orta hesabla səkkiz il davam edən müşahidə dövründə iştirakçılar həyatlarının müxtəlif mərhələlərində – uşaqlıq, orta yaş və qocalıq dövründə – həyat tərzləri ilə bağlı sorğular cavablandırıblar.
“Zehni zənginləşmə” anlayışına uşaqlıqda mütaliə tezliyi, evdə kitab və qəzetlərin olması, beş ildən artıq xarici dil öyrənmək, kitabxana və muzeylərə getmək, təhsil resurslarına çıxış, eləcə də yaşlı dövrdə oxumaq, yazmaq və intellektual oyunlarla məşğul olmaq kimi amillər daxil edilib.
Müşahidə dövründə 551 nəfərdə Alzheimer xəstəliyi inkişaf edib, 719 nəfərdə isə yüngül idrak pozuntusu qeydə alınıb. Həyat boyu yüksək intellektual aktivliyə malik olan şəxslər arasında Alzheimer halları 21 faiz təşkil etdiyi halda, ən az aktiv qrupda bu göstərici 34 faiz olub. Yaş, cins və təhsil səviyyəsi nəzərə alınmaqla aparılan hesablamalar göstərib ki, yüksək zehni aktivlik Alzheimer riskini 38 faiz, yüngül idrak pozuntusu riskini isə 36 faiz azaldır.
Həmçinin oxuyun
Əldə olunan nəticələr birbaşa səbəb-nəticə əlaqəsini sübut etmir, lakin güclü assosiasiya nümayiş etdirir. Buna baxmayaraq, nəticələr göstərir ki, beyin sağlamlığını qorumaq üçün aktiv intellektual həyat tərzi mühüm rol oynaya bilər. Daim öyrənmək, mütaliə etmək və zehni məşq etdirmək yaşlanma prosesində idrak funksiyalarının qorunmasına töhfə verə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Yatmazdan əvvəl yemək vaxtı ürək və qan şəkərinə təsir edir
Yemək vaxtını yatmaqla uyğunlaşdırmaq ürək-damar və metabolik sağlamlığı əhəmiyyətli dərəcədə yaxşılaşdıra bilər — kaloriləri azaltmadan belə.Citypost.az xəbər verir ki, araşdırmalar göstərir görə,bədənin bioloji saatına uyğun olaraq yemək yemək metabolik proseslərin daha effektiv idarə olunmasına imkan yaradır. Yemək və aclıq dövrlərinin sirkadiyal ritmlərlə uyğunlaşdırılması qan təzyiqi və ürək ritminin normallaşmasına, həmçinin qan şəkərinin daha stabil qalmasına şərait yaradır.Müasir müşahidələrdə orta və yaşlı yaş qrupuna aid iştirakçılar yatmazdan üç saat əvvəl yeməyi dayandırıb gecə aclıq müddətini artıranda, onların ürək-damar göstəricilərində əhəmiyyətli yaxşılaşma müşahidə olunub. Gecələr qan təzyiqi təbii şəkildə aşağı düşüb, ürək ritmi isə yavaşlayıb. Gün ərzində isə qan şəkəri stabilləşib, pankreas...
19 Fevral 2026, 13:37
Gözlərimizi niyə qırpırıq?
Göz qırpma sadə görünə bilər, amma orqanizm üçün həyati əhəmiyyət daşıyır. Bir neçə saniyə göz qırpmanı dayandırsanız, göz səthi qurumağa başlayır. Citypost.az-ın məlumatına görə bunun səbəbi gözləri örtən nazik göz yaşı təbəqəsinin parçalanmasıdır.Göz yaşı təbəqəsi görmə aydınlığını təmin edir, göz qişasını qoruyur və qıcıqlanmanın qarşısını alır. Hər qırpma zamanı bu təbəqə gözün səthinə yayılır, görmə stimullarını bərpa edir və gözləri qoruyur.Uzun müddət ekran qarşısında qalmaq, kondisioner altında olmaq və ya havanın quru olması göz yaşı təbəqəsinin daha tez pozulmasına səbəb olur. Nəticədə qırpma intensivliyi artır, gözlər tez yorulur və görmə bulanıqlaşır.Sadəcə bir neçə saniyəlik qırpma, göz sağlamlığını qorumaq üçün böyük...
19 Fevral 2026, 13:01
Probiyotiklərlə gündəlik qidalanma sağlamlıq üçün vacibdir
Gündəlik qidalanmada probiyotiklərin istifadəsi yalnız həzm sistemini yaxşılaşdırmır, həm də ümumi sağlamlıq üçün mühüm rol oynayır. Citypost.az-ın məlumatına görə, probiyotiklər bağırsaqdakı faydalı bakteriyaların sayını artırır, immuniteti gücləndirir və bəzi xroniki xəstəliklərin riskini azaldır.Mütəxəssislər bildirirlər ki, probiyotiklə zəngin qidalar — qatıq, kefir, turş məhsullar və fermentləşdirilmiş tərəvəzlər — bağırsaq florasını balanslaşdıraraq həzm prosesini asanlaşdırır, qəbizlik və şişkinlik kimi problemlərin qarşısını alır.Bundan əlavə, sağlam bağırsaq flora beyin və sinir sistemi ilə əlaqəlidır. Araşdırmalar göstərir ki, probiyotiklər stresin azaldılmasına, əhval-ruhiyyənin yaxşılaşmasına və enerji səviyyəsinin yüksəlməsinə də kömək edir.Mütəxəssislər tövsiyə edir ki, gündəlik qidalanmada probiyotiklərə diqqət yetirilsin, xüsusilə işgüzar və sürətli həyat tərzi keçirənlər...
18 Fevral 2026, 12:30
Hamiləlik problemləri böyrək xəstəliklərinə yol aça bilər
Hamiləlik dövründə problemlər uşağın böyrək sağlamlığına təsir edə bilərCitypost.az-ın məlumatına görə, hamiləlik zamanı ortaya çıxan bəzi sağlamlıq problemləri uşağın böyrək sağlamlığını yetkin yaşda təsir edə bilər. Aparılan tədqiqatlar göstərir ki, böyrəklərin əsas filtrasiya mexanizmi olan nefronlar və podositlər — böyrək hüceyrələri — böyrəklərin sağlamlığında həlledici rol oynayır.Podositlər kiçik molekulların (duz, su, şəkər) keçməsinə imkan verir və böyük molekulları, məsələn, zülalları saxlamaqla böyrəkləri qoruyur. Araşdırmalar göstərir ki, böyrəkdə podositlərin sayı nə qədər çoxdursa, böyrək bir o qədər sağlam olur.Bununla yanaşı, bəzi insanlarda böyrəklərdə nefron sayı fərqlidir — bəziləri yalnız 200 min glomerula ilə doğulursa, digərlərində sayı iki milyondan çox ola bilər....
18 Fevral 2026, 11:26
Bel ağrısı kişilərdə yuxu problemlərinə səbəb ola bilər
Mütəxəssislər bildirirlər ki, yaşlı kişilərdə arxa ağrısı uzun müddət sonra yuxu pozuntularına yol aça bilər. Araşdırmalar göstərir ki, xroniki bel ağrısı yuxu problemlərindən daha tez-tez başlayır və yaşla birlikdə rifahın azalmasına səbəb ola bilər.Citypost.az-ın məlumatına görə, tədqiqatlarda 65 yaşdan yuxarı kişilərin yarısının ya bel ağrısı, ya yuxu pozuntuları, ya da hər iki problemi birgə yaşadığı müşahidə olunub. Araşdırmalar həmçinin göstərir ki, bel ağrısı yuxu keyfiyyətini pozan əsas faktor ola bilər.Bel ağrısı olan kişilər gecə yatmağa çox tez və ya gec getməklə, yuxu keyfiyyətindən narazı qalmaqla daha çox qarşılaşırlar. Bel ağrısı ilə bağlı problemlərin olması gələcəkdə yuxu pozuntularının 12–25% dərəcədə artması...
17 Fevral 2026, 12:40
Yaddaş zəifliyi ilə mübarizə: Mütəxəssislər tövsiyələrini açıqladı
Son dövrlərdə yaddaş problemləri daha çox insanın gündəlik həyatına təsir edir. Mütəxəssislər bildirirlər ki, yaddaş zəifliyi təkcə yaşla əlaqəli olmur, həm də həyat tərzi, qidalanma və stress faktorları ilə birbaşa bağlıdır.Həkimlərin sözlərinə görə, yaddaşın gücləndirilməsi üçün ilk addım beyin fəaliyyətini stimullaşdıran fəaliyyətlərə vaxt ayırmaqdır. Müntəzəm oxumaq, yeni biliklər öyrənmək, bulmacalar və beyin oyunları yaddaşı aktiv saxlayır. Fiziki aktivlik də yaddaş üçün mühüm rol oynayır – gündəlik yürüşlər, yüngül məşqlər və idman qan dövranını yaxşılaşdıraraq beyin hüceyrələrinə oksigen çatdırılmasını təmin edir.Qidalanma da yaddaş üçün əhəmiyyətlidir. Omega-3 yağ turşuları, təzə tərəvəz və meyvələr, qoz-fındıq və tam taxıllar beyin sağlamlığını qoruyur. Həkimlər həmçinin...
17 Fevral 2026, 11:09
