Alimlər Parkinson xəstəliyinin erkən əlamətlərini açıqlayıblar
Tibb 19 Fevral 2026, 17:40
271
Parkinson xəstəliyinin ilkin əlamətləri rəsmi diaqnoz qoyulmazdan iyirmi-otuz il əvvəl görünə bilər, lakin bir çox insan onları ciddiyə almır.
AZƏRTAC xəbər verir ki, bu mövzu “Science” elmi jurnalının son sayında müzakirə olunur. Qoxu hissinin itirilməsi, yuxu pozğunluqları, xroniki qəbizlik və qəfil ayağa qalxdıqda başgicəllənmə xarakterik titrəmənin görünməsindən çox əvvəl xəbərdarlıq əlamətləri ola bilər. Xəstələrin təxminən 20%-i heç bir titrəmə yaşamır.
“Index.com” saytında yazan nevroloq Reyçel Dolhun qeyd edir ki, Parkinson xəstəliyi hərəkət pozğunluğu hesab olunur, lakin o, təkcə hərəkətə deyil, həm də bir çox digər bədən sistemlərinə təsir göstərir. Bu, dünyada ən çox yayılmış nevroloji xəstəliklərdən biridir: 2050-ci ilə qədər xəstələrin sayının 25,2 milyona çatacağı proqnozlaşdırılır. Genetik mutasiyalar halların yalnız 10-15%-ni izah edir, əksər halların səbəbləri isə hələ də məlum deyil.
Həmçinin oxuyun
Kanadadakı MakGill Universitetinin tədqiqatçısı Ronald Postuma xəstəliyin yavaş inkişaf etdiyini və uzun müddət aşkarlanmadığını vurğulayır. Motor simptomları görünənə qədər dopamin istehsal edən neyronların 50-70%-ə qədəri artıq ölmüş olur.
Alimlər qoxu itkisini, REM yuxu pozğunluqlarını, uzun müddətli qəbizliyi və ortostatik hipotenziyanı (ayaq üstə durduqda qan təzyiqinin kəskin düşməsini) ən erkən simptomlardan bəziləri kimi göstərirlər. Lakin mütəxəssislər vurğulayırlar ki, təkcə bu simptomlar xəstəliyin inkişafını təmin etmir. Əgər onlar eyni vaxtda baş verərsə və ya xəstəliyin ailə tarixçəsi varsa, həkimlər bir mütəxəssisə müraciət etməyi məsləhət görürlər.
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Turş meyvələr immuniteti necə gücləndirir?
Soyuq aylarda immuniteti gücləndirmək üçün təbii üsullar gündəmə gəlir və turş meyvələr bu baxımdan ön sıradadır. Portağal, kivi və nar kimi C vitamini ilə zəngin meyvələr yalnız soyuqdəymənin qarşısını almağa kömək etmir, həm də iltihabları azaldaraq bədən sağlamlığını dəstəkləyir.Citypost.az xəbər verir ki, Mütəxəssislərə görə, C vitamini orqanizmin müdafiə sistemini aktiv saxlayır, eyni zamanda dərinin elastikliyini və damar sağlamlığını qorumağa yardım edir. Gündəlik rasiona əlavə olunan turş meyvələr infeksiyalara qarşı müqaviməti artırır, həmçinin orqanizmin enerji səviyyəsini yüksəldir.Araşdırmalar göstərir ki, C vitamini ilə zəngin meyvələrin müntəzəm istehlakı qrip və digər respirator xəstəliklərin riskini azalda bilər. Xüsusilə portağal və kivi, həmçinin nar şirəsi...
19 Fevral 2026, 16:05
Yatmazdan əvvəl yemək vaxtı ürək və qan şəkərinə təsir edir
Yemək vaxtını yatmaqla uyğunlaşdırmaq ürək-damar və metabolik sağlamlığı əhəmiyyətli dərəcədə yaxşılaşdıra bilər — kaloriləri azaltmadan belə.Citypost.az xəbər verir ki, araşdırmalar göstərir görə,bədənin bioloji saatına uyğun olaraq yemək yemək metabolik proseslərin daha effektiv idarə olunmasına imkan yaradır. Yemək və aclıq dövrlərinin sirkadiyal ritmlərlə uyğunlaşdırılması qan təzyiqi və ürək ritminin normallaşmasına, həmçinin qan şəkərinin daha stabil qalmasına şərait yaradır.Müasir müşahidələrdə orta və yaşlı yaş qrupuna aid iştirakçılar yatmazdan üç saat əvvəl yeməyi dayandırıb gecə aclıq müddətini artıranda, onların ürək-damar göstəricilərində əhəmiyyətli yaxşılaşma müşahidə olunub. Gecələr qan təzyiqi təbii şəkildə aşağı düşüb, ürək ritmi isə yavaşlayıb. Gün ərzində isə qan şəkəri stabilləşib, pankreas...
19 Fevral 2026, 13:37
Gözlərimizi niyə qırpırıq?
Göz qırpma sadə görünə bilər, amma orqanizm üçün həyati əhəmiyyət daşıyır. Bir neçə saniyə göz qırpmanı dayandırsanız, göz səthi qurumağa başlayır. Citypost.az-ın məlumatına görə bunun səbəbi gözləri örtən nazik göz yaşı təbəqəsinin parçalanmasıdır.Göz yaşı təbəqəsi görmə aydınlığını təmin edir, göz qişasını qoruyur və qıcıqlanmanın qarşısını alır. Hər qırpma zamanı bu təbəqə gözün səthinə yayılır, görmə stimullarını bərpa edir və gözləri qoruyur.Uzun müddət ekran qarşısında qalmaq, kondisioner altında olmaq və ya havanın quru olması göz yaşı təbəqəsinin daha tez pozulmasına səbəb olur. Nəticədə qırpma intensivliyi artır, gözlər tez yorulur və görmə bulanıqlaşır.Sadəcə bir neçə saniyəlik qırpma, göz sağlamlığını qorumaq üçün böyük...
19 Fevral 2026, 13:01
Zehni fəaliyyət Alzheimer riskini azaldır
Mütəmadi mütaliə, yazı fəaliyyəti və xarici dillərin öyrənilməsi demensiya riskini təxminən 40 faizə qədər azalda bilər. Elmi müşahidələr göstərir ki, intellektual baxımdan daha aktiv həyat tərzi keçirən insanlarda xəstəlik orta hesabla 5–7 il daha gec başlayır.Citypost.az-ın məlumatına görə, araşdırmalar demensiyanın ən geniş yayılmış forması olan Alzheimer xəstəliyinin inkişafının həyat boyu zehni fəaliyyətlə əlaqəli ola biləcəyini göstərir. Bu nəticələr demensiyanın qaçılmaz qocalma prosesi olmadığı fikrini gücləndirir və həyat tərzinin beyin sağlamlığında mühüm rol oynadığını ortaya qoyur.Hazırda demensiya qlobal səhiyyə sistemləri üçün ən ciddi çağırışlardan biri hesab olunur. Proqnozlara görə, 2050-ci ilə qədər dünyada bu diaqnozla yaşayan insanların sayı 150 milyonu keçə...
19 Fevral 2026, 12:38
Probiyotiklərlə gündəlik qidalanma sağlamlıq üçün vacibdir
Gündəlik qidalanmada probiyotiklərin istifadəsi yalnız həzm sistemini yaxşılaşdırmır, həm də ümumi sağlamlıq üçün mühüm rol oynayır. Citypost.az-ın məlumatına görə, probiyotiklər bağırsaqdakı faydalı bakteriyaların sayını artırır, immuniteti gücləndirir və bəzi xroniki xəstəliklərin riskini azaldır.Mütəxəssislər bildirirlər ki, probiyotiklə zəngin qidalar — qatıq, kefir, turş məhsullar və fermentləşdirilmiş tərəvəzlər — bağırsaq florasını balanslaşdıraraq həzm prosesini asanlaşdırır, qəbizlik və şişkinlik kimi problemlərin qarşısını alır.Bundan əlavə, sağlam bağırsaq flora beyin və sinir sistemi ilə əlaqəlidır. Araşdırmalar göstərir ki, probiyotiklər stresin azaldılmasına, əhval-ruhiyyənin yaxşılaşmasına və enerji səviyyəsinin yüksəlməsinə də kömək edir.Mütəxəssislər tövsiyə edir ki, gündəlik qidalanmada probiyotiklərə diqqət yetirilsin, xüsusilə işgüzar və sürətli həyat tərzi keçirənlər...
18 Fevral 2026, 12:30
Hamiləlik problemləri böyrək xəstəliklərinə yol aça bilər
Hamiləlik dövründə problemlər uşağın böyrək sağlamlığına təsir edə bilərCitypost.az-ın məlumatına görə, hamiləlik zamanı ortaya çıxan bəzi sağlamlıq problemləri uşağın böyrək sağlamlığını yetkin yaşda təsir edə bilər. Aparılan tədqiqatlar göstərir ki, böyrəklərin əsas filtrasiya mexanizmi olan nefronlar və podositlər — böyrək hüceyrələri — böyrəklərin sağlamlığında həlledici rol oynayır.Podositlər kiçik molekulların (duz, su, şəkər) keçməsinə imkan verir və böyük molekulları, məsələn, zülalları saxlamaqla böyrəkləri qoruyur. Araşdırmalar göstərir ki, böyrəkdə podositlərin sayı nə qədər çoxdursa, böyrək bir o qədər sağlam olur.Bununla yanaşı, bəzi insanlarda böyrəklərdə nefron sayı fərqlidir — bəziləri yalnız 200 min glomerula ilə doğulursa, digərlərində sayı iki milyondan çox ola bilər....
18 Fevral 2026, 11:26
