İnflyasiya dövründə pulu harada saxlamaq düzgündür? – Ənənəvi əmanət, yoxsa qızıl?
İqtisadiyyat 06 Avqust 2026, 21:54
3399
Qlobal və yerli bazarlarda qiymətlərin sürətlə bahalaşdığı, alıcılıq qabiliyyətinin aşağı düşdüyü inflyasiya şəraitində yığılmış kapitalın dəyərini qorumaq hər bir vətəndaş üçün ən vacib maliyyə suallarından birinə çevrilir. Pulun nağd şəkildə "yastıq altında" və ya adi bank hesabında saxlanılması onun hər gün inflyasiya tərəfindən "əridilməsi" deməkdir. Belə kritik dövrlərdə investorlar və sıravi əmanətçilər əsasən iki addım arasında tərəddüd edirlər: gəlir gətirən bank əmanətləri, yoxsa əsrlər boyu "təhlükəsiz liman" sayılan qızıl?
Citypost.az xəbər verir ki, finans mütəxəssislərinin təhlillərinə görə, bank əmanətləri (depozitlər) inflyasiya şəraitində daha çox qısamüddətli likvidlik və sabit gəlir axtaranlar üçün uyğundur. Əgər bankın təklif etdiyi illik faiz dərəcəsi ölkədəki rəsmi inflyasiya göstəricisindən yüksəkdirsə, bu addım pulun dəyərini qorumaqla yanaşı kiçik də olsa real mənfəət gətirir. Bank faizlərinin üstünlüyü onun mütəmadi və zəmanətli gəlir axını təmin etməsidir. Lakin inflyasiya həddi bank faizlərini üstələdikdə, əmanətçi faktiki olaraq gəlir əldə etmir, əksinə pulunun alıcılıq qabiliyyətini itirir.
Digər tərəfdən, fiziki qızıl və ya qızıl hesabları inflyasiyadan uzunmüddətli müdafiə qalxanı kimi çıxış edir. Tarixi təcrübə göstərir ki, kağız valyutalar dəyərsizləşdikdə, geostrateji gərginliklər və iqtisadi böhranlar dərinləşdikdə qızılın qiyməti davamlı olaraq yüksəlir. Qızıl bank əmanəti kimi aylıq faiz gəliri gətirməsə də, orta və uzunmüddətli dövrdə (3-5 il) alıcılıq qabiliyyətini tam şəkildə bərpa edir. Burada diqqət yetirilməli olan incə məqam odur ki, qızıl alarkən alış və satış qiymətləri arasındakı fərq (spred) və zərgərlik məhsullarının işlənmə haqqı itkilərə səbəb ola bilər; bu səbəbdən mütəxəssislər zərgərlik əşyaları deyil, külçə və ya investisiya sikkələri almağı tövsiyə edirlər.
Bəs maliyyə risklərini minimuma endirmək üçün hansı strategiya daha düzgündür? İqtisadçılar bütün kapitalı tək bir aktivə yatırmağın yanlış olduğunu vurğulayırlar. İnflyasiya dövründə ən optimal model "portfel diversifikasiyası"dır, yəni vəsaitlərin bölünməsidir. Təcili ehtiyaclar və qısamüddətli planlar üçün pulun bir hissəsini faiz gətirən bank əmanətlərində saxlayaraq likvidliyi təmin etmək, qalan böyük hissəsini isə inflyasiya dalğalarından qorumaq məqsədilə qızıla və ya digər real aktivlərə yönəltmək ən savadlı maliyyə davranışıdır.
Səkinə Yusifova/Citypost.az
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Ət BAHALAŞDI – İqtisadçı səbəbləri AÇIQLADI
Son bir ay ərzində sümüklü mal ətinin qiyməti təxminən 1-2 manat artaraq hazırda 19 manata, sümüksüz mal əti isə 21-22 manata çatıb.Satıcılar bahalaşmanı mövsüm dəyişikliyi ilə əlaqələndirsələr də, qiymət artımının arxasında başqa iqtisadi amillərin olub-olmaması da sual doğurur.Bəs mal ətinin bahalaşması müvəqqəti xarakter daşıyır, yoxsa qarşıdakı dövrdə qiymət artımının davam etməsi gözlənilir?Citypost.az xəbər verir ki, iqtisadçı Natiq Cəfərli Musavat.com-a qeyd edib ki, mal ətinin qiymətindəki artım artıq müvəqqəti deyil, daimi xarakter daşıyır: “Çünki ölkədə mal-qaranın sayı kəskin azalır. Nəticədə yem bahalaşır, daşınma xərcləri artır, tənzimləyici orqanların, o cümlədən AQTA-nın müdaxilələri genişlənir. Cərimələr, sertifikatlaşdırma və digər tələblər də əlavə xərc yaradır....
22 Sentyabr 2026, 16:35
Neftin qiyməti 102 dollardan aşağı düşdü
Dünya bazarında neft qiymətləri kəskin eniş edib.Citypost.az xəbər verir ki, “Brent” markalı neftin noyabr fyuçerslərinin qiyməti 2,27 dollar və ya 2,19% azalaraq bir barel üçün 101,60 dollara düşüb.“WTI” markalı neftin oktyabr fyuçerslərinin qiyməti isə 2,22 dollar və ya 2,21% ucuzlaşaraq 98,08 dollar təşkil edib.Neftin ucuzlaşmasına ABŞ və İran arasında diplomatik təmasların bərpa oluna biləcəyinə dair gözləntilər və Səudiyyə Ərəbistanından neft ixracının artması təsir göstərib.BMT Baş Assambleyası çərçivəsində ABŞ-İran danışıqlarının mümkünlüyü bazarda geosiyasi risklərin azalacağına dair ümidləri gücləndirib. Səudiyyə Ərəbistanının neft ixracı da sentyabrda gündəlik 4 milyon bareldən yuxarı qalxıb....
21 Sentyabr 2026, 09:42
Azərbaycan neft məhsullarının ixracından qazancını 2 dəfə artırıb
Bu ilin yanvar-avqust aylarında Azərbaycan gömrük bəyannamələrinə əsasən, 617 min 360,36 ton həcmində neft məhsulları ixrac edib.Citypost.az Dövlət Gömrük Komitəsinin statistikasına əsasən verdiyi xəbərə görə, bu həcmdə məhsulun dəyəri 466 milyon 752,15 min ABŞ dolları təşkil edib.İxrac edilən neft məhsullarının həcmi ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 40,7 %, dəyəri isə 2 dəfə çoxdur.Hesabat aylarında Azərbaycanın ümumi ixracında neft məhsullarının payı 2,14 % olub.Qeyd edək ki, bu ilin yanvar-avqust aylarında Azərbaycan xarici ölkələrlə 33 milyard 238 milyon ABŞ dolları dəyərində ticarət əməliyyatı aparıb. Xarici ticarət dövriyyəsinin 21 milyard 815 milyon ABŞ dolları ixracın, 11 milyard 423 milyon ABŞ dolları isə...
15 Sentyabr 2026, 17:08
Nisbi və mütləq üstünlük nədir? – Ölkələrin xarici ticarət strategiyaları
Nisbi və mütləq üstünlük nəzəriyyələri ölkələrin beynəlxalq ticarət strategiyalarının formalaşmasında, qlobal əməkdaşlıq modelinin qurulmasında baza rolunu oynayan iki əsas iqtisadi konsepsiyadır. Klassik iqtisadiyyatın banisi Adam Smit tərəfindən irəli sürülən mütləq üstünlük prinsipi bir ölkənin hər hansı məhsulu digər ölkələrlə müqayisədə daha az resurs (əmək, vaxt, kapital) sərf edərək, daha aşağı maya dəyəri ilə istehsal etmək qabiliyyətini ifadə edir. Məsələn, təbii iqlim şəraiti, resurs zənginliyi sayəsində kənd təsərrüfatı və ya hasilat sənayesi məhsullarını daha ucuz başa gətirən dövlət həmin sahədə mütləq üstünlüyə yiyələnir, istehsalı bu istiqamətdə cəmləşdirərək xarici bazara mal çıxarır.Citypost.az xəbər verir ki, Devid Rikardo tərəfindən inkişaf etdirilən nisbi (müqayisəli)...
31 Avqust 2026, 20:05
Devalvasiya və revalvasiya nədir? – Milli valyutanın məzənnəsi necə müəyyənləşir?
Devalvasiya və revalvasiya ölkənin milli valyutasının xarici valyutalara nəzərən dəyərinin dəyişməsini ifadə edən əsas makroiqtisadi anlayışlardandır. Devalvasiya dövlətin mərkəzi bankı tərəfindən milli valyutanın alıcılıq qabiliyyətinin, məzənnəsinin xarici valyutalara (xüsusilə dollar, avro kimi sərt valyutalara) nəzərən rəsmi şəkildə ucuzlaşdırılmasıdır. Bu addım adətən ixracı həvəsləndirmək, ölkəyə xarici valyuta axınını artırmaq, xarici ticarət kəsirini azaltmaq məqsədilə atılır. Revalvasiya isə devalvasiyanın tam əksidir; yəni mərkəzi bankın qərarı ilə milli valyutanın dəyərinin xarici valyutalar qarşısında rəsmən qaldırılması, gücləndirilməsidir. Bu proses inflyasiya təzyiqini azaltmağa, idxal olunan məhsulların qiymətini ucuzlaşdırmağa xidmət edir.Citypost.az xəbər verir ki, milli valyutanın məzənnəsinin müəyyənləşdirilməsi ölkədə tətbiq olunan valyuta rejimindən birbaşa asılıdır. İqtisadiyyatda...
31 Avqust 2026, 17:50
Qlobal ticarətdə "SWIFT" sistemi nədir və alternativləri hansılardır?
Qlobal ticarətdə, beynəlxalq maliyyə sistemində şəffaflığı, təhlükəsizliyi təmin edən əsas platformalardan biri "SWIFT" (Ümumdünya Banklararası Maliyyə Telekommunikasiya Cəmiyyəti) sistemidir. 1973-cü ildə Belçikada təsis edilən bu mexanizm pulun özünü fiziki şəkildə köçürmür; banklararası maliyyə əməliyyatları, ödəniş tapşırıqları üçün standartlaşdırılmış, şifrələnmiş məlumat mübadiləsi şəbəkəsi funksiyasını yerinə yetirir. Dünyanın 200-dən çox ölkəsində 11 mindən artıq bank, maliyyə institutu tərəfindən istifadə olunan platforma xarici ticarət dövriyyəsinin, transsərhəd ödənişlərin sürətli, problemsiz reallaşmasına imkan yaradır.Citypost.az xəbər verir ki, sistem maliyyə şəffaflığını təmin etsə də, geostrateji gərginliklər, sanksiya mexanizmləri fonunda bəzi ölkələrin bu şəbəkədən ayırılması alternativ platformaların formalaşmasını sürətləndirib. SWIFT-ə ən böyük rəqib kimi Çin Xalq Bankı...
31 Avqust 2026, 13:46
