Devalvasiya və revalvasiya nədir? – Milli valyutanın məzənnəsi necə müəyyənləşir?
İqtisadiyyat 31 Avqust 2026, 17:50
399
Devalvasiya və revalvasiya ölkənin milli valyutasının xarici valyutalara nəzərən dəyərinin dəyişməsini ifadə edən əsas makroiqtisadi anlayışlardandır. Devalvasiya dövlətin mərkəzi bankı tərəfindən milli valyutanın alıcılıq qabiliyyətinin, məzənnəsinin xarici valyutalara (xüsusilə dollar, avro kimi sərt valyutalara) nəzərən rəsmi şəkildə ucuzlaşdırılmasıdır. Bu addım adətən ixracı həvəsləndirmək, ölkəyə xarici valyuta axınını artırmaq, xarici ticarət kəsirini azaltmaq məqsədilə atılır. Revalvasiya isə devalvasiyanın tam əksidir; yəni mərkəzi bankın qərarı ilə milli valyutanın dəyərinin xarici valyutalar qarşısında rəsmən qaldırılması, gücləndirilməsidir. Bu proses inflyasiya təzyiqini azaltmağa, idxal olunan məhsulların qiymətini ucuzlaşdırmağa xidmət edir.
Citypost.az xəbər verir ki, milli valyutanın məzənnəsinin müəyyənləşdirilməsi ölkədə tətbiq olunan valyuta rejimindən birbaşa asılıdır. İqtisadiyyatda əsasən üç cür məzənnə rejimi mövcuddur: üzən, sabit (fiksasiya olunmuş), idarə olunan üzən məzənnə. Üzən məzənnə rejimində valyutanın qiyməti bazardakı tələb, təklif nisbətinə əsasən müəyyən edilir. Əgər ölkəyə daxil olan xarici valyuta axını çoxdursa, milli valyuta möhkəmlənir; eks halda, tələb təklifi üstələdikdə məzənnə düşür. Bu sistemdə dəyər itkisi devalvasiya deyil, valyutanın ucuzlaşması adlanır.
Sabit məzənnə rejimində isə mərkəzi bank milli valyutanın dəyərini konkret bir xarici valyutaya, yaxud valyuta səbətinə təsbit edir. Məzənnənin müəyyən olunmuş səviyyədə qalması üçün mərkəzi bank öz valyuta ehtiyatlarından istifadə edərək bazara müdaxilə (intervensiya) edir. Devalvasiya, revalvasiya anlayışları məhz bu sabit rejim çərçivəsində rəsmi qərarlarla həyata keçirilir.
Milli valyutanın məzənnəsinə təsir edən digər mühüm amillər sırasına ölkənin xarici ticarət balansı, inflyasiya dərəcəsi, faiz dərəcələri, ümumi daxili məhsulun artım tempi, geopolitik sabitlik daxildir. İxracın idxalı üstələdiyi, xarici valyuta ehtiyatlarının bol olduğu şəraitdə milli valyuta sabitliyini qoruyur. İqtisadi şoklar, xammal qiymətlərinin kəskin düşməsi, kapital axınının zəifləməsi isə valyutanın məzənnəsinə birbaşa təzyiq göstərən əsas faktorlardandır.
Səkinə Yusifova/Citypost.az
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Qlobal ticarətdə "SWIFT" sistemi nədir və alternativləri hansılardır?
Qlobal ticarətdə, beynəlxalq maliyyə sistemində şəffaflığı, təhlükəsizliyi təmin edən əsas platformalardan biri "SWIFT" (Ümumdünya Banklararası Maliyyə Telekommunikasiya Cəmiyyəti) sistemidir. 1973-cü ildə Belçikada təsis edilən bu mexanizm pulun özünü fiziki şəkildə köçürmür; banklararası maliyyə əməliyyatları, ödəniş tapşırıqları üçün standartlaşdırılmış, şifrələnmiş məlumat mübadiləsi şəbəkəsi funksiyasını yerinə yetirir. Dünyanın 200-dən çox ölkəsində 11 mindən artıq bank, maliyyə institutu tərəfindən istifadə olunan platforma xarici ticarət dövriyyəsinin, transsərhəd ödənişlərin sürətli, problemsiz reallaşmasına imkan yaradır.Citypost.az xəbər verir ki, sistem maliyyə şəffaflığını təmin etsə də, geostrateji gərginliklər, sanksiya mexanizmləri fonunda bəzi ölkələrin bu şəbəkədən ayırılması alternativ platformaların formalaşmasını sürətləndirib. SWIFT-ə ən böyük rəqib kimi Çin Xalq Bankı...
31 Avqust 2026, 13:46
Anbar idarəetməsində FIFO və LIFO metodları arasındakı fərq
Anbar idarəetməsində və logistikada ehtiyatların düzgün hərəkətini təmin etmək, maliyyə uçotunu dəqiq aparmaq üçün müxtəlif metodlardan istifadə olunur. Bu sahədə ən geniş yayılmış iki əsas yanaşma FIFO (First In, First Out – İlk girən, ilk çıxar) və LIFO (Last In, First Out – Son girən, ilk çıxar) metodlarıdır. Hər iki sistem anbara daxil olan malların hansı ardıcıllıqla satışa, yaxud istehsala yönəldiləcəyini müəyyən edir, şirkətlərin gəlirliliyinə, ehtiyatların saxlanma xərclərinə birbaşa təsir göstərir.Citypost.az xəbər verir ki, FIFO metodu anbara ilk daxil olan məhsulun ilk növbədə anbardan çıxarılması prinsipinə dayanır. Bu yanaşma xüsusilə son istifadə tarixi olan qida, dərman, kosmetika kimi tez xarab...
25 Avqust 2026, 20:07
Resessiya nədir və ölkə iqtisadiyyatına necə təsir edir?
Resessiya ölkə iqtisadiyyatının ümumi daxili məhsulunun (ÜDM) ardıcıl olaraq ən azı iki rüb (altı ay) ərzində azalması, iqtisadi fəallığın kəskin zəifləməsi mərhələsidir. Bu proses istehsalın aşağı düşməsi, ticarət həcminin kiçilməsi, istehlak xərclərinin azalması ilə xarakterizə olunur. İqtisadi tənəzzül adlandırılan bu hal mütəmadi təkrarlanan iqtisadi dövrələrin təbii hissəsi sayılsa da, dövlətlər, biznes sektoru, vətəndaşlar üçün ciddi sınaqlar yaradır.Citypost.az xəbər verir ki, iqtisadiyyat resessiya mərhələsinə qədəm qoyduqda bunun ilk ağır təsirləri əmək bazarında özünü göstərir. Şirkətlər gəlirlərinin azalması səbəbindən xərcləri ixtisar etməyə, işçi qüvvəsini azaltmağa, yeni vakansiyaları dondurmağa məcbur olurlar. İşsizlik səviyyəsinin yüksəlməsi əhalinin alıcılıq qabiliyyətini aşağı salır, bu da bazarda mallara,...
24 Avqust 2026, 22:39
Aktiv və pasiv gəlir arasındakı fərqlər: Şəxsi büdcəni necə idarə etməli?
Maliyyə azadlığına çatmaq, sabit şəxsi büdcə formalaşdırmaq üçün aktiv və pasiv gəlir mənbələri arasındakı fərqləri doğru anlamaq, onları balanslı idarə etmək lazımdır. Müasir dövrdə yalnız tək gəlir mənbəyinə arxalanmaq maliyyə risklərini artırır; bu səbəbdən hər iki gəlir növünün xüsusiyyətlərini bilmək büdcə planlamasında həlledici rol oynayır. Düzgün maliyyə strategiyası qurmaq zamanı səmərəli istifadə edərək uzunmüddətli maddi təminat yaratmağa imkan verir.Citypost.az xəbər verir ki, aktiv gəlir şəxsin birbaşa vaxt, əmək, fiziki resurs sərf edərək qazandığı vəsaiddir. Bura aylıq maaşlı iş, frilans fəaliyyət, göstərilən xidmət müqabilində alınan haqq daxildir. Aktiv gəlirin əsas xüsusiyyəti iş dayandıqda pul axınının da dərhal kəsilməsidir. Pasiv gəlir isə...
24 Avqust 2026, 17:29
İnvestisiya nədir? – Yeni başlayanlar üçün qızıl və səhmdar bazarı bələdçisi
İnvestisiya gələcəkdə əlavə gəlir əldə etmək, mövcud kapitalla alıcılıq qabiliyyətini inflyasiyadan qorumaq məqsədilə pul vəsaitlərinin müxtəlif maliyyə alətlərinə yönəldilməsidir. Passiv gəlir mənbəyi yaratmaq istəyənlər üçün maliyyə bazarları geniş imkanlar təqdim edir. İnvestisiya dünyasına yeni qədəm qoyan şəxslər üçün xüsusilə qızıl, səhmdar bazarı ən populyar, eyni zamanda fərqli risk profillərinə malik iki ana istiqamət hesab olunur.Citypost.az xəbər verir ki, qızıl əsrlər boyu kapitalları böhranlardan, inflyasiya təzyiqindən qoruyan "təhlükəsiz liman" funksiyasını yerinə yetirir. İqtisadi qeyri-müəyyənlik, siyasi gərginlik, valyuta devalvasiyası dövrlərində qızılın dəyəri adətən sabit qalır, hətta yüksəlir. Yeni başlayan investorlar üçün fiziki külçələr, qızıl sikkələr, yaxud birjada ticarət olunan qızıl fondları (ETF)...
21 Avqust 2026, 14:15
Valyuta mübadiləsində komissiya haqqı olmadan pul köçürmə yolları
Valyuta mübadiləsi apararkən pul köçürmələri zamanı yüksək komissiya haqlarından yayınmaq maliyyə vəsaitlərinə qənaət etməyin vacib şərtlərindən biridir. Ənənəvi banklararası köçürmələr, nağd valyutadəyişmə əməliyyatları adətən gizli məzənnə fərqləri, yüksək xidmət haqqı xərcləri ilə müşayiət olunur. Müasir rəqəmsal maliyyə alətlərindən, tətbiqlərdən istifadə etməklə valyuta mübadiləsini komissiyasız, yaxud minimal xərclə həyata keçirmək mümkündür.Citypost.az xəbər verir ki, itkisiz köçürmənin ən effektiv yollarından biri multivalyutalı rəqəmsal bank kartlarından, neobank platformalarından istifadə etməkdir. Bu platformalar istifadəçilərə eyni hesab daxilində müxtəlif valyuta hesabları açmaq, məzənnə mübadiləsini bilavasitə daxili bazar qiymətlərinə dürüst uyğun şəkildə həyata keçirmək imkanı verir. İki fərqli valyuta hesabı arasında edilən daxili transferlər zamanı əlavə...
21 Avqust 2026, 11:23
