Doymuş yağlar şəkərdən daha təhlükəlidir? Mütəxəssis RƏYİ
Maraqlı 13 Fevral 2026, 10:25
1225
Doymuş yağların orqanizm üçün şəkər və ağ çörəkdən daha zərərli ola biləcəyi ilə bağlı maraqlı nəticələr açıqlanıb. Aparılan elmi araşdırma uzun illərdir geniş yayılmış “əsas təhlükə məhz rafinə olunmuş karbohidratlardır” fikrinə müəyyən mənada yenidən baxılmasına səbəb olub.
Citypost.az-ın məlumatınag görə, tədqiqatçılar müxtəlif qidalanma modellərinin maddələr mübadiləsinə və qaraciyər funksiyasına təsirini müqayisə ediblər. Eksperiment çərçivəsində laboratoriya siçanları dörd fərqli pəhrizlə qidalandırılıb: yüksək karbohidratlı, yüksək yağlı, ketogen (çox yüksək yağlı və demək olar ki, karbohidratsız) və tam taxıllar, lif və orta miqdarda yağ ehtiva edən nəzarət pəhrizi. Bütün qruplarda zülalın kalori payı təxminən eyni saxlanılıb. Əsas fərq yağ və karbohidrat nisbətində olub.
Nəticələr göstərib ki, yüksək yağlı və xüsusilə ketogen pəhrizlə qidalanan siçanlarda çəki artımı və metabolik pozğunluqlar daha qabarıq şəkildə müşahidə olunub. Bu qruplarda qlükozanın emalında çətinlik, iltihabi proseslərin artması və qaraciyərdə yağ toplanması qeydə alınıb. Bu göstəricilər tibbdə metabolik xəstəliklər riskinin yüksəlməsi ilə əlaqələndirilir.Yüksək karbohidratlı, lakin lif və tam qidalardan ibarət rasion qəbul edən qrupda isə mənfi təsirlər daha az olub. Ən ağır nəticələr ketogen pəhriz tətbiq olunan qrupda qeydə alınıb. Karbohidratların demək olar ki, tamamilə rasiondan çıxarılması və doymuş yağların yüksək miqdarda qəbulu maddələr mübadiləsində və qaraciyər funksiyasında daha ciddi pozğunluqlara səbəb olub.
Həmçinin oxuyun
Mütəxəssislər bildirirlər ki, heyvan modelləri üzərində əldə olunan nəticələri birbaşa insanlara tətbiq etmək doğru olmaz. Çünki növlər arasında metabolik proseslər fərqlənir. Bununla belə, araşdırma göstərir ki, təkcə karbohidratların miqdarı deyil, rasionda yağların, xüsusilə doymuş yağların səviyyəsi, eləcə də lif və keyfiyyətli karbohidratların balansı sağlamlıq üçün həlledici rol oynayır.
Ekspertlərin fikrincə, sağlam qidalanma modeli tək bir komponentin kəskin məhdudlaşdırılması deyil, qida qrupları arasında düzgün balansın qurulması üzərində formalaşmalıdır.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Heyvanlar aləminin bilinməyən "dahi" tərəfləri
Zoologiya və etologiya sahəsində aparılan son tədqiqatlar göstərir ki, heyvanlar aləmi bizim təsəvvür etdiyimizdən qat-qat mürəkkəb və intellektual bir quruluşa malikdir.Citypost.az-ın məlumatına görə, bioloji baxımdan hər bir növün sağ qalma mexanizmi mühəndislik möcüzəsi kimi qiymətləndirilir. Məsələn, bir çox insanın sadəcə "yavaş" kimi tanıdığı ilbizlər, əslində heyrətamiz bir dözümlülük nümayiş etdirərək, əlverişsiz hava şəraitində 3 ilə qədər yuxuya gedə bilirlər. Bu, təbiətin enerji qənaəti sahəsindəki ən mükəmməl strategiyalarından biridir.Dəniz dünyasında isə intellekt səviyyəsi tamamilə fərqli bir ölçüdədir. Kalmarlar və osminoqlar sinir sistemlərinin mürəkkəbliyi ilə elm adamlarını təəccübləndirməyə davam edir. Xüsusilə osminoqların üç ürəyə və doqquz beyinə (hər qolda bir mini-beyin) sahib...
13 Mart 2026, 17:51
Bilmədiyimiz Bakı -Maraqlı FAKTLAR
Xəzər dənizinin sahilində qərarlaşan Bakı, təkcə Qafqazın ən böyük şəhəri deyil, həm də ziddiyyətlərin və ilkılərin vətənidir. Şəhərin ən unikal xüsusiyyətlərindən biri onun dəniz səviyyəsindən 28 metr aşağıda yerləşməsidir ki, bu da Bakını dünyanın dəniz səviyyəsindən aşağıda yerləşən ən böyük paytaxtı edir. Lakin bu alçaqlığa baxmayaraq, şəhərin silueti müasir göydələnlər və qədim qala divarları ilə hündürlüklərə meydan oxuyur.Citypost.az xəbər verir ki, tarixin dərinliklərinə nəzər salsaq, Bakının dünya iqtisadiyyatındakı rolu heyrət doğurur. 19-cu əsrin sonu və 20-ci əsrin əvvəllərində Bakı dünya neftinin yarısından çoxunu təkbaşına istehsal edirdi. Məhz buna görə də, 1948-ci ildə dəniz ortasında qurulan və dünyada bənzəri olmayan "Neft...
13 Mart 2026, 13:46
Ağaclar bir-biri ilə necə "söhbət Edir"?
Son elmi araşdırmalar göstərir ki, meşələr sadəcə ağac toplusu deyil, onlar nəhəng və mürəkkəb bir sosial şəbəkədir. Alimlərin Meşə miqyaslı şəbəkə adlandırdıqları bu sistem, bitkilərin bir-biri ilə məlumat və qida paylaşmasına imkan verən təbii bir "internet" rolunu oynayır.Citypost.az xəbər verir ki, tədqiqatlara görə, ağaclar torpağın altında yerləşən xüsusi göbələk telləri (mikoriza) vasitəsilə bir-biri ilə əlaqə qururlar. Bu şəbəkə sayəsində yaşlı ağaclar ("ana ağaclar") kölgədə qalan və böyüməkdə çətinlik çəkən gənc fidanlara şəkər və digər qida maddələri ötürürlər. Lakin bu sistem təkcə yardımlaşma üçün deyil, həm də təhlükəsizlik üçün istifadə olunur. Məsələn, bir ağaca zərərverici həşəratlar hücum etdikdə, həmin ağac kök...
12 Mart 2026, 16:15
Doqquz beyin və üç ürək: Yer Kürəsinin "Yadplanetli" sakinləri
Dənizlərin dərinliklərində yaşayan ahtapotlar, elm adamları tərəfindən çox vaxt "yer üzündəki yadplanetlilər" kimi xarakterizə olunur. Bu canlıların sahib olduğu bioloji quruluş və zəka səviyyəsi təbiətin bütün qanunlarını sanki yenidən yazır. Cəmi bir mərkəzi beyni olan digər canlılardan fərqli olaraq, ahtapotların hər bir qolunda müstəqil hərəkət etməyə imkan verən mini-beyinlər mövcuddur. Bu o deməkdir ki, ahtapotun bir qolu mərkəzi beyindən əmr gözləmədən ov edə və ya ətrafı kəşf edə bilər.Citypost.az xəbər verir ki, ahtapotların inanılmaz xüsusiyyətləri bununla bitmir. Onların bədənində tam üç ürək var və damarlarında bizdəki kimi qırmızı deyil, mavi rəngli qan axır. Bu mavi qan, soyuq dəniz sularında oksigeni...
12 Mart 2026, 12:54
Kəsmikin gizli tərəfi: duz miqdarı yüksək ola bilər
Bir mütəxəssislər kəsmikin (kottec pendirinin) bəzi mənfi tərəfləri barədə xəbərdarlıq edib. Citypost.az xəbər verir ki, araşdırmalara görə, bu məhsul yüksək zülal tərkibi və sağlamlıq üçün bir sıra faydaları ilə tanınsa da, tərkibində duzun nisbətən çox olması müəyyən risk yarada bilər.Qidalanma üzrə mütəxəssisləri bildirib ki, istehsal prosesinin xüsusiyyətlərinə görə kəsmikdə natrium miqdarı bəzən yoqurt kimi məhsullarla müqayisədə daha yüksək olur. Çünki hazırlanma zamanı məhsula müəyyən miqdarda duz əlavə edilir.Qeyd olunub ki, kəsmiyin bir standart porsiyasında təxminən 300–400 milliqram natrium mövcuddur. Bu miqdar sağlam insanlar üçün ümumilikdə təhlükəli sayılmasa da, duz qəbulunu məhdudlaşdırmalı olan şəxslər, xüsusilə yüksək qan təzyiqindən əziyyət çəkənlər üçün...
12 Mart 2026, 10:30
Beynimizi müalicə edən melodiyalar
Müasir elmdə musiqinin sadəcə bir əyləncə vasitəsi deyil, həm də insan beyninə birbaşa təsir edən güclü bir nevroloji alət olduğu artıq şübhə doğurmur. "Musiqi terapiyası" adı altında aparılan araşdırmalar göstərir ki, düzgün seçilmiş notlar beynimizdə kimyəvi reaksiyalar yaradaraq stressi azaldır, yaddaşı gücləndirir və hətta fiziki ağrıları yüngülləşdirir. Nevroloqların fikrincə, musiqi dinləyərkən beynimizin demək olar ki, hər bir hissəsi aktivləşir ki, bu da digər heç bir fəaliyyət zamanı müşahidə olunmayan nadir bir hadisədir.Citypost.az xəbər verir ki, uzun illərdir müzakirə edilən "Motsart effekti" və ya klassik musiqinin zəkanı artırması mövzusu da elmi izahını tapıb. Klassik musiqinin mürəkkəb quruluşu riyazi düşüncəni və məkan...
11 Mart 2026, 17:20
