“Vəhşi at effekti” nədir? – psixologiyada emosional reaksiyaların rolu
Maraqlı 22 Aprel 2026, 10:53
413
Psixologiyada “vəhşi at effekti” adlandırılan yanaşma insanın hadisəyə verdiyi emosional reaksiyanın problemin özündən daha təhlükəli ola biləcəyini izah edən metaforik anlayışdır.
Citypost.az xəbər verir ki, bu modeldə əsas fikir ondan ibarətdir ki, kiçik bir problem təkbaşına ciddi nəticə yaratmaya bilər, lakin insanın ona göstərdiyi güclü emosional reaksiya vəziyyəti daha da ağırlaşdıra bilər. Yəni əsl risk hadisənin özü deyil, onun yaratdığı daxili gərginlik və idarə olunmayan emosiyalardır.
Psixoloqlar bildirirlər ki, bu hal gündəlik həyatda stress, qəzəb və narahatlıq kimi emosiyaların düzgün idarə olunmaması ilə özünü göstərir. İnsan hadisəyə nə qədər impulsiv reaksiya verirsə, psixoloji yüklənmə də bir o qədər artır.
Mütəxəssislərə görə, emosional yetkinlik belə vəziyyətlərdə özünü idarə edə bilmək, ani reaksiyadan uzaqlaşmaq və düşünərək davranmaq bacarığıdır. Bu yanaşma insanın həm psixoloji sabitliyini qorumasına, həm də stressi daha sağlam şəkildə idarə etməsinə kömək edir.
Nəticə olaraq, psixoloqlar vurğulayır ki, bir çox hallarda insanı çətin vəziyyətə salan hadisə deyil, ona verilən emosional cavabdır.
Həmçinin oxuyun
Əli
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Sükanı 9 və 3 qaydası niyə vacibdir?
Sükanı 9 və 3 istiqamətində tutmağın səbəbləri və təhlükəsiz sürücülük prinsipiCitypost.az-ın məlumatına görə, Sürücülük üzrə mütəxəssislərin izahına görə, sükanın “9 və 3” (saat analoqu ilə) vəziyyətində tutulması həm idarəetmə, həm də təhlükəsizlik baxımından ən düzgün üsullardan biridir.Əvvəla, bu mövqe sükanın daha rahat və balanslı şəkildə idarə olunmasına imkan yaradır. Sürücü sükanı çevirməyi daha tez və nəzarətli şəkildə həyata keçirə bilir.İkinci mühüm səbəb təhlükəsizlik elementləri ilə bağlıdır. Müasir avtomobillərdə hava yastığı (airbag) sistemləri sükanın mərkəzində yerləşir və qəza zamanı yüksək sürətlə açılır. Yanlış əl mövqeyi, xüsusilə sükanın yuxarı hissəsində tutulması, açılan hava yastığının zərbəsini birbaşa qollara və üz nahiyəsinə yönəldə bilər...
22 Aprel 2026, 11:12
Beriyanı saymayan, Xruşovun qəzəbinə gələn birinci katib
Mikoyanla quda olan, Beriyanı saymayan, Xruşovun qəzəbinə gələn birinci katib – Arutinovun qara taleyi.1937-ci ilin sentyabr ayında Ermənistanın birinci katibi Amatuni Vardapetyan və müttəfiq respublikanın digər vəzifəli şəxsləri antisovet fəaliyyətdə, terror təşkilatlarının yaradılmasında ittiham olunaraq həbs ediləndə, İosif Stalinin göstərişi ilə bölgədə vəziyyəti sabitləşdirmək üçün Georgi Malenkov və Anastas Mikoyan İrəvana ezam olunublar. Ermənistana yeni birinci katibin təyinatı ilə bağlı müzakirələr aparılanda, Stalin həmin şəxsin daxildən yox, kənardan gətirilməsini məqsədəuyğun sayıb.Lavrenti Beriya bu vəzifəyə Tiflis şəhər Partiya Komitəsinin birinci katibi, 37 yaşlı Qriqori Arutinovu təklif edib, Stalin bu təkliflə razılaşıb. Həm Mikoyan, həm də Beriya Arutinovu yaxından tanıyıblar.Beləliklə, Ermənistana yola düşən...
22 Aprel 2026, 10:31
Stalinin yaratdığı “cəhənnəm adası”nın şahidi:Qadınları ağaca bağlayıb...
Stalinin yaratdığı “cəhənnəm adası”nın şahidi: Qadınları ağaca bağlayıb, diri-diri doğrayırdılar, bişirib yeyirdilər.Nazino adası... Xəritədə adı belə göstərilsə də, ada daha çox “Ölüm adası” və yaxud “Adamyeyənlər adası” kimi yadda qalıb. Tomsk vilayətinin Aleksandrov rayonunun Nazino kəndi yaxınlığında yerləşən eyniadlı adada ağlasığmaz dəhşətli hadisələr yşanıb, “humanist” sovet dövlətinin bu məkanda törətdiyi vəhşiliklərə təkcə SSRİ tarixində deyil, heç dünya tarixində də rast gəlinməyib.1930-cu illərin əvvəllərində SSRİ-də pasport sistemi bərpa olunduqdan sonra, pasport rejimini pozanlara qarşı ciddi mübarizə kampaniyası başlanıb və bu, çoxsaylı həbslərlə nəticələnib. Kampaniyanın əsas məqsədi pasport rejimini pozanların, həbs olunanların hesabına Sibirdə əhalinin sayını artıqmaq, 3 milyona çatdırmaq, sürgünə göndərilənlərin “vəzifəsi” isə...
21 Aprel 2026, 10:34
Xanım titulunun yaranması - Zaur Əliyev yazır...
Xanım titulunun yaranması Bu titulun ilk dəfə Çingiz xan tərəfindən sevdiyi və ilk həyat yoldaşı Börtə ilə bağlı olduğu iddia edirlər. Əslində isə Xanım-Xatun- titulu onun digər həyat yoldaşı Xulan ilə bağlı olub. İndi isə ətraflı :1184-cü ildə Çingiz xanın ailəsinin düşməni olan merkitlə gənc xanımı Börtəni, o hələ yeni evləndiyi bir vaxtda qaçırmışdılar. Merkitlər tərəfindən bu, sadəcə gecikmiş bir qisas idi. Çünki vaxtilə Temuçinin atası Yesugey də eyni addımı atmışdı – o, Çingiz xanın anası Olunu öz nişanlısı, tanınmış merkit döyüşçüsü Çiledunun yanına gedərkən yoldaca qaçırmışdı.Çingiz xan dostu, qan qardaşı Camuxa ilə birləşib sevdiyi qadını xilas edir, lakin o gündən merkitlər...
20 Aprel 2026, 11:05
Balinaların “narkotik istifadə etməsi” iddiası nə dərəcədə doğrudur?
Son vaxtlar sosial şəbəkələrdə geniş yayılan iddialardan biri də bəzi dəniz canlılarının, o cümlədən balinaların zəhərli balıqlardan istifadə edərək “trans vəziyyətə düşməsi” ilə bağlıdır.Citypost.az-ın məlumatına görə, iddialara görə, okeanda yaşayan balinalar fuqu balığı ilə qarşılaşdıqda onu ehtiyatla dişləyir və bu zaman balıqdan ifraz olunan tetrodotoksin maddəsinin təsiri ilə “sərxoş və ya yarı trans” vəziyyətə düşür.Lakin dəniz biologiyası üzrə aparılan araşdırmalar bu iddiaları təsdiqləmir. Mütəxəssislərin fikrincə, fuqu balığında olan tetrodotoksin çox güclü neyrotoksindir və kiçik dozalarda belə ciddi iflic və ölüm riski yarada bilər. Buna görə də, bu maddənin “şüurlu şəkildə istifadə edilməsi” elmi baxımdan əsaslandırılmayıb.Alimlər bildirirlər ki, bəzi dəniz heyvanlarının...
17 Aprel 2026, 12:43
Göz yaşları haradan yaranır və niyə ağlayanda burun axır?
Göz yaşlarının yalnız göz qapağında görünən kiçik dəliklərdən əmələ gəldiyi düşüncəsi doğru deyil. Əslində bu dəliklər göz yaşı yaratmır, sadəcə onun axmasını təmin edən təbii kanaldır.Citypost.az-ın məlumatına görə, göz yaşları Göz yaşı vəzisi tərəfindən istehsal olunur. Bu vəz qandan su, duzlar və qoruyucu fermentləri süzərək göz səthini qoruyan şəffaf maye təbəqə – göz yaşı əmələ gətirir.Yaranan göz yaşı göz səthini qoruyur və artıq hissəsi göz qapaqlarındakı kiçik dəliklər vasitəsilə axar sisteminə yönəlir. Daha sonra bu maye Göz yaşı kanalı ilə burun boşluğuna ötürülür.Normal halda göz yaşı miqdarı az olduğu üçün bu proses hiss olunmur və burunda axıntı yaranmır. Lakin ağlama...
10 Aprel 2026, 11:35