Beriyanın yeznəsi: Çobandan SSRİ generalına gedən yol
Maraqlı 07 Sentyabr 2026, 11:27
3624
İki Lavrenti, iki cəllad, iki seksual manyak – yeznə-qayın generalların yüksəlişi də, “vurulması” da paralel gedib.
Onlar yeniyetməlik illərindən dostluq ediblər. Aralarında bir yaş fərq olduğuna görə Lavrenti Beriyaya “Birinci Lavrenti”, Lavrenti Cancqavaya isə “İkinci Lavrenti” deyiblər.
Dostluq münasibətləri sonralar qohumluğa keçib, Lavrenti Cancqava Lavrenti Beriyanın bacısı ilə ailə həyatı qurub.
Bu yaxın münasibətlər “İkinci Lavreti”ni SSRİ-də birincilər sırasına çıxarıb, onun çoban statusunu general rütbəsi ilə əvəzləyib.
Lavrenti Cancqava 1900-cu ildə Kutaisidə, Naxunavo kədində yoxsul kəndli ailəsində anadan olub.
Uşaqlıqda çobanlıqla məşğul olan Cancqava 1919-cu ildə Tiflisdə gecə məktəbini bitirib.
Həmin ərəfədə Lavrenti Beriya ilə daha yaxın dostluq münasibətləri olan Cancqava Beriyanın tövsiyəsi ilə Kommunist Partiyasına üzv olub. Beriya daha sonra onu Gürcüstanda Fövqəladə Komissiyaya (ÇK) işə düzəldib.
Heç bir ali təhsili və savadı olmayan Cancqava Beriyanın hesabına vəzifə pilllələrini sürətlə qalxıb. Mehriban yeznə-qayın münasibətləri sayəsində Cancqava15 il ərzində yuxarı istiqamət almaqla 21 vəzifə dəyişib.
Gürcüstanın bir neçə rayon və şəhərində birinci katib vəzifəsində işləyən Lavrenti Cancqava 1938-ci ildə Belarusiyada daxili işlər komissarı (naziri) vəzifəsinə təyin olunub.
O, 1951-ci ilə qədər bu vəzifədə ( qurumun adı bir neçə dəfə dəyişdirilib) işləyib.
Belarusiyada “NKVD”-yə başçılıq etdiyi dövrdə, Cancqava respublikada ən təhlükəli şəxslərdən biri sayılıb.
Bütün məsələləri öz bildiyi kimi həll edən “İkinci Lavrenti” təkcə bir il ərzində 4467 nəfərin güllələnməsinə hökm verib.
Xüsusilə ziyalılara qarşı amansız olan Cancqava bir il ərzində 50224 belarusiyalını sürgünə göndərib.
Lavrenti Cancqava Belarusiyaya təyinat alanda tanınmış arxitektor Vladimir Korola Minskdəki “NKVD”-nin inzibati binasının üzərində qüllə tikdirməyi göstəriş verib.
Arxitektor bu göstərişdən imtina etmək istəyəndə, arxitektura qaydalarına zidd olduğunu bildirəndə Cancqava onu güllələməklə hədələyib: “Yoldaş Korol, bu gündən sonra bir şeyi yadında saxla, burada bütün qaydaları mən müəyyənləşdirirəm, Belarusiyada bir qanun işləyir, Cancqava qanunu və bu qanunu pozanlar güllələnməyə məhkum olunurlar...”
“NKVD” binasının üzərində qüllə tikilib, qüllənin yuxarı hissəsində isə Cancqava üçün xüsusi otaq hazırlanıb.
O, bu otaqdan adətən aydın görünən stadiondakı oyunları seyr edib. Futbol azarkeşi olan “narkom” oyunlardan sonra xoşuna gəlmədiyi oyunçunu futboldan birdəfəlik kənarlaşdırıb.
Cancqavanın tikinti “layihə”ləri qüllə ilə bitməyib. O, Minsk ətrafında, Stepyanka qəsəbəsində meşənin içərisində öz istirahəti üçün ikimərtəbəli bağ evi tikdirib.
Vaxtını daha çox bu bağ evində keçiriən “narkom” bütün məxfi məsələləri də burada həll edib.
İkimərtəbəli evin alt hissəsində xüsusi zirzəmi olub ki, Cancqava ona əks gedən şəxslərə bu zirzəmidə şəxsən özü işgəncələr verib, güllələyib.
Sonralar məhkəmə zamanı məlum olub ki, 200-dən artıq qadın bu bağ evində Cancqava tərəfindən cinsi zorakılığa məruz qalıb. Müqavimət göstərən qadınlar isə zirzəmidə güllələnib.
1948-ci il yanvarın 12-də dünya şöhrətli teatr rejissoru və yəhudi ictimai xadimi Solomon Mixoels və həyat yoldaşı İosif Stalinin və Lavrenti Beriyanın birbaşa əmri ilə məhz bu bağda qətlə yetirilib.
Onlar bağ evində qətlə yetirildikdən sonra yol kənarına atılıblar və hadisə qəza kimi təqdim olunub.
Lavrenti Cancqava bu “uğurlu əməliyyat”a görə “Qırmızı Bayraq” ordeni ilə təltif olunub.
1951-ci ilin noyabr ayında general rütbəli Cancqava Moskvaya dəvət olunub və o, SSRİ dövlət təhlükəziliyi nazirinin birinci müavini təyin edilib.
1950-ci illərin əvvəllərində Stalinin böyük kadr dəyişikliyi etməsi gözlənilib. Araşdırmaçıların qənaətinə görə, həmin ərəfədə Beriyanın da səlahiyyətlərinin tam məhdudlaşdırılması planlaşdırılıb.
Bu plana uyğun olaraq 1952-ci ildə Cancqava vəzifəsindən azad edilib və həbs olunub.
Onun həbs olunmasında məqsəd onda Beriyanın əleyhinə ifadələr almaq olub. Bəzi versiyalara görə o, “tələb olunan” ifadələri verib və azadlığa buraxılıb.
Sözsüz ki, Cancqavanın “xəyanətindən” Beriya xəbərdar olub və qisas üçün məqam gözləyib.
Cancqava isə Kremldən yeni vəzifə alacağına ümid edib. Bir-birini sürətlə əvəzləyən hadisələr Lavrenti Cancqavanın planlarını yarımçıq qoyub. Stalinin ölümündən sonra, 1953-cü ilin aprel ayında Beriyanın göstərişi ilə Cancqava yenidən həbs edilib və Butırka türməsinə salınıb.
O, həbsxanadan Mərkəzi Komitəyə ətraflı məktub göndərib, məktubda Beriyanı düşmən adlandırıb və onun Kreml üçün ən təhlükəli bir sima olduğunu qeyd edib.
Mərkəzi Komitə Cancqavanın məktubunu cavabsız qoyub və onun haqqında cinayət işi qaldırılıb.
Bu hadisələr ərəfəsində Beriyanın həbs olunması vəziyyyəti daha da mürəkkəbləşdirib.
Belə ki, Kreml Beriya komandasının bütün üzvlərini, o cümlədən yeznəsi Lavrenti Cancqavanı da sıradan çıxarmağa qərar verib.
Uzun-uzadı istintaq, məhkəmə iclasları rahat yaşam tərzinə adət etmiş Cancqavanın səhhətində ciddi problemlər yaradıb.
Əli minlərlə günahsız insanın qanına bulaşmış sabiq “narkom”un əfv və bağışlanma müraciətləri nəticəsiz qalıb.
Cancqavanın məhkəmə prosesiə də yarımçıq qalıb. O, 12 oktyabr 1955-ci ildə, 55 yaşında qəfil ürəktutmadan ölüb.
Məhkəmə Lavrenti Cancqava haqqında qaldırılmış cinayət işini bəraətlə bağlı müraciət qəbul etməmək şərti ilə xətm edib.
Beləliklə, yeznə-qayın olan “Birinci Lavrenti” ilə “İkinci Lavrenti”nin eyni yüksəliş yolları eyni vaxtda uçuruma yuvarlanıb.
İlham Cəmiloğlu.
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Bəzi qoxular bizi illər əvvələ necə qaytarır?
Bəzən təzə bişmiş peçenyenin qoxusu insanı qəfil uşaqlıq illərinə aparır. Bir anlıq özümüzü nənəmizin mətbəxində hiss edir, illər əvvəl yaşadığımız hadisələri, həmin dövrün insanlarını və duyğularını sanki yenidən yaşayırıq. Maraqlıdır ki, adi bir görüntü və ya səs bizə keçmişi xatırlatsa da, bəzi qoxular daha güclü emosional təsir yarada bilir. Elmdə qoxuların keçmiş xatirələri və onlarla əlaqəli hissləri oyatması Prust effekti adlandırılır.Citypost.az xəbər verir ki, bu hadisənin adı fransız yazıçısı Marsel Prustun əsəri ilə əlaqələndirilir. Yazıçının “İtirilmiş zamanın axtarışında” romanında çaya batırılmış madlen peçenyesinin dadı və qoxusu qəhrəmanda uşaqlıq xatirələrini canlandırır. Bu epizod sonradan müəyyən qoxuların insanı gözlənilmədən keçmişə qaytarmasını ifadə...
23 Oktyabr 2026, 11:40
Yuxularımızı niyə oyanan kimi unuduruq? – Beynimizdə baş verən maraqlı proses
Dünən gecə hansı yuxunu gördüyünüzü xatırlayırsınızmı? Bəlkə yuxuda uçurdunuz, bəlkə də rəhbəriniz pişiyə çevrilmişdi. Yuxu zamanı baş verən hadisələr bəzən son dərəcə real və canlı görünür. Ancaq səhər gözümüzü açan kimi həmin görüntülərin böyük hissəsi yaddaşımızdan silinir. Bəs hər gecə saatlarla yuxu gördüyümüz halda, onları niyə xatırlamaq bu qədər çətindir?Citypost.az-ın məlumatına görə, əslində, yuxular yuxu prosesinin mühüm hissələrindən biridir. İnsan yatarkən beyin fəaliyyətini tam dayandırmır. Əksinə, yuxunun müxtəlif mərhələlərində beyin aktiv şəkildə işləyir, xatirələri emal edir, emosiyaları tənzimləyir və bəzən reallıqla əlaqəsi olmayan, qəribə hadisələrdən ibarət süjetlər yaradır. Bu hadisələr yuxu zamanı inandırıcı görünə bilər, lakin oyandıqdan sonra onların ardıcıllığını...
23 Oktyabr 2026, 10:40
Yupiter Yer kürəsini asteroidlərdən necə qoruyur?
Kosmik fəza ilk baxışdan sakit və sabit görünsə də, əslində orada saysız-hesabsız qaya parçası, asteroid və kometa hərəkət edir. Bəs belə olduqda Yer kürəsinə niyə tez-tez iri göy cisimləri düşmür? Məlumata görə, bunun əsas səbəblərindən biri Günəş sisteminin ən böyük planeti olan Yupiterlə bağlıdır. Alimlərin izahına görə, bu nəhəng planet Yer üçün bir növ təbii qalxan rolunu oynayır.Citypost.az xəbər verir ki, əvvəlcə onu qeyd etmək lazımdır ki, Yer kürəsinə göy cisimlərinin düşməsi nadir hadisə deyil. Məlumata görə, hər il planetimizə minlərlə kiçik göktaşı düşür. Bunların əksəriyyəti ölçüsünə görə kiçik olduğundan atmosferdə yanır, yaxud yerə çatsa da ciddi ziyan vurmur. Lakin...
22 Oktyabr 2026, 10:30
Kirpilər niyə bağçalar üçün faydalıdır?
Kirpilər təbiətin ən maraqlı və eyni zamanda ən çox sevilən canlılarından biridir. Kiçik bədənləri, tikanlarla örtülü kürkləri və gecə həyatı ilə seçilən bu heyvanlar çoxlarına yalnız şirin görünüşü ilə tanışdır. Lakin məlumata görə, kirpilərin bədən quruluşu, hissiyyatı və qidalanma xüsusiyyətləri onları təbiətdə və insanların həyət-bağçalarında əhəmiyyətli rol oynayan canlılara çevirir.Citypost.az-ın məlumatına görə, Kirpilərin bədənini örtən tikanlar onların ən diqqətçəkən xüsusiyyətidir. Orta hesabla kirpinin bədənində təxminən 7 min tikan olur. Bu tikanlar əslində keratindən ibarət bərkimiş tüklərdir. Keratin insan dırnaqları və saçlarının tərkibində də olan möhkəm zülaldır. Başqa sözlə, kirpinin tikanları qəribə görünsə də, təbiətcə adi tüklərə yaxın quruluşa malikdir, sadəcə...
22 Oktyabr 2026, 09:30
Atlara nal vurulması niyə ağrısızdır?
Atlara nal vurulması əsrlər boyu davam edən ənənələrdən biridir. Bu prosesi ilk dəfə görən insanların çoxu eyni sualı verir: toynağa çivi çalınarkən at ağrı hiss etmirmi? Kənardan baxanda toynağa metal nalın çivilərlə bərkidilməsi ağrılı və əzablı görünə bilər. Lakin məlumata görə, nal düzgün taxıldıqda atlar üçün heç bir acı yaratmır və bunun bir neçə əsaslı izahı var. Bu izahlar həm toynağın quruluşu, həm də prosesin düzgün aparılması ilə bağlıdır.Citypost.az xəbər verir ki, birinci səbəb toynağın tərkibi ilə əlaqədardır. Atların toynaqları insan dırnaqları ilə eyni maddə olan keratindən hazırlanıb. Başqa sözlə, toynaq təbiətcə bizim əl və ayaq dırnaqlarımıza oxşar quruluşa malikdir....
22 Oktyabr 2026, 08:30
Karandaşların arxasındakı pozanlar niyə yaxşı silmir?
Karandaşların arxasına yerləşdirilən kiçik pozanların adi pozanlarla müqayisədə daha zəif silməsi bir çox insanın diqqətini çəkən məqamlardan biridir. Xüsusilə yazı zamanı səhvləri düzəltmək üçün istifadə edilən bu pozanlar bəzən qələmin izlərini tam təmizləyə bilmir, kağız üzərində ləkələr saxlayır və hətta vərəqin səthinə zərər verə bilir. Maraqlıdır ki, bu problemin səbəbi nə kağızın keyfiyyəti, nə də istifadəçinin pozanı düzgün işlətməməsi ola bilər. Əsas səbəb pozanın hazırlandığı material və istehsal xüsusiyyətləri ilə bağlıdır.Citypost.az xəbər verir ki,karandaşların arxasına bərkidilən pozanlar zahirən adi pozanlara bənzəsə də, onların hazırlanmasında istifadə edilən materiallar fərqlənə bilər. Bu cür pozanlar karandaşın üzərində yerləşdirilməli, gündəlik istifadə zamanı formasını qorumalı...
21 Oktyabr 2026, 11:40
