Ekspert: İran Bəhreyn məsələsində Səddam ssenarisi ilə üzləşə bilər

Dinşünas-yazar, MCP sədrinin müavini Tural İrfan İranın Bəhreynlə bağlı siyasəti və regionda baş verən proseslərlə bağlı geniş açıqlama verib.

Citypost.az xəbər verir ki, şərhçi bildirib ki, İranın Bahrain üzərində iddialarının nəticəsi Səddam Hüseynin Kuwaiti işğal etməsinin aqibəti kimi ola bilər. Onun sözlərinə görə, Səddam Hüseyn heç də özbaşına Küveytə daxil olmayıb və İranla müharibə başa çatdıqdan sonra dərhal ikinci bir münaqişəyə cəlb olunub. Bu isə nəticədə onun sonunu sürətləndirib. İraqın nüfuzuna məhz Küveyt məsələsində ciddi zərbə dəyib, ordusu dağıdılıb və ölkənin bölünməsinin təməli qoyulub. O xatırladıb ki, Küveytə daxil olmazdan əvvəl United States-ın İraqdakı səfiri bu məsələyə “ərəblərin daxili işi” kimi baxdıqlarını və qarışmayacaqlarını bildirmişdi. Lakin Səddam Hüseyn Küveyti ilhaq etdikdən dərhal sonra kollektiv Qərb böyük hərbi qüvvə ilə müdaxilə edərək İraq ordusunu geri çəkilməyə məcbur etdi.

Tural İrfanın fikrincə, hazırda Iran daxilində Qərb ölkələrinin, xüsusilə ABŞ, Böyük Britaniya və İsrailin gizli agentura şəbəkələrinin təsiri ilə təhrikedici planlar hazırlanması mümkündür. Onun sözlərinə görə, ABŞ özünü məğlub kimi göstərərək İranı Bəhreyni işğal etməyə həvəsləndirə bilər və İran da münaqişəni öz ərazisindən kənara çıxarmağa çalışa bilər. Lakin bu addımın Tehran üçün tələ ilə nəticələnəcəyi istisna edilmir.Bəhreyn əhalisinin fars olması və özlərini iranlı hesab etməsi ilə bağlı iddiaları “tamamilə cəfəngiyyat” adlandırıb. O bildirib ki, bununla belə, Bəhreyndə orta əsrlərdə mövcud olmuş məzhəbçi Qərməti ideologiyasının müəyyən izləri qalmış ola bilər və İran bu tarixi faktor üzərindən təsir imkanları axtara bilər.Qərmətilər İmam Cəfər Sadiqin böyük oğlu İsmaili sonuncu qaib imam kimi qəbul edən İsmaili məzhəbinin davamçıları olublar. Eyni məzhəbdən olan Fatimilər Misirdə dövlət quraraq xəlifələrini növbəti imam kimi təqdim edirdilər. Lakin Qərmətilər bu yanaşmaya etiraz edərək yeddi imam prinsipinə sadiq qalıblar və daha sərt, mühafizəkar dini qaydalar tətbiq ediblər.

Ekspert bildirib ki, Qərmətilər sosial ədalət şüarları ilə çıxış etsələr də, tarixdə ciddi zorakılıq əməlləri ilə yadda qalıblar. Onların Məkkəyə hücum edərək Kəbəni dağıtmaları, zəvvarları qətlə yetirmələri və Qara Daşı Bəhreynə aparmaları kimi hadisələr buna nümunə göstərilib. Qara Daşın yalnız 22 ildən sonra geri qaytarıldığı vurğulanıb.

Həmçinin oxuyun

Xalq yazıçısı Anar: “Bunu ilk dəfədir açıqlayıram...”

Şükranlıq içində və ya şükranlığa bələnmiş ADAM...  

Prezident ailəsini şantaj edən Fərid Salmanov KİMDİR?

TƏBİB Səhiyyə Nazirliyinə birləşdirilir - İslahatlar DAVAM EDƏCƏK 

Tural İrfan qeyd edib ki, Qərmətilərin ideologiyasına görə əsas ibadət obyektinin daş deyil, “diri imam” və ya onun nümayəndəsi olması qəbul edilirdi. Bu baxımdan onlar öz liderlərinin sarayını təvaf etməklə dini ayinlər icra edirdilər. Ekspert bu hərəkatı “o dövrün terror dövləti” kimi xarakterizə edib və onların çoxsaylı sui-qəsdlər və zorakılıq aktları törətdiyini bildirib. Nəhayət, XI əsrin sonlarında Abbasilər və Səlcuqluların dəstəyi ilə bu hərəkatın süquta uğradığı qeyd olunub.Hərəkatın əsası ərəb mənşəli olsa da, sonradan fars təsiri ilə radikallaşdığı və digər müsəlmanlara qarşı daha aqressiv xətt tutduğu iddia edilir. Onun sözlərinə görə, 931-ci ildə bir fars gəncin “Mehdi” elan edilməsi və İslam qanunlarını ləğv etməyə çalışması hərəkat daxilində ciddi parçalanmaya səbəb olub.Keyhan qəzetinin bu tarixi məqamları qeyd etmədiyi, əksinə, Bəhreyn əhalisinin guya fars olması ilə bağlı iddialar irəli sürdüyü vurğulanıb. Bu iddiaların əsassız olduğu bildirilib.

Tural İrfan qeyd edib ki, hazırda 50-dən çox adadan ibarət olan Bahrain krallığında əhalinin yarısı şiə, yarısı isə sünnidir və ölkə Əl Xəlifə sülaləsi tərəfindən idarə olunur.Regionda baş verən proseslər fonunda Hizbullah məsələsi də diqqət çəkir və Livan-İsrail danışıqları kontekstində yeni geosiyasi dəyişikliklər mümkündür. O iddia edir ki, İran müsəlman dünyasında təsirini qorumaq üçün yeni gərginlik ocaqları yaratmağa çalışa bilər.Bəzi radikal dini cərəyanların formalaşmasında İran mənşəli ideoloji təsirlərin rolu ilə bağlı iddialar mövcuddur və bu məsələ regionun təhlükəsizlik mühitinə təsir edən amillərdən biri kimi qiymətləndirilir. Onun fikrincə, ABŞ-ın İran üzərindən Körfəz ölkələrinə təzyiq göstərmək və regionda nəzarəti gücləndirmək planları da istisna edilmir.

Yusif