Alimlər daha çox yeyib kökəlməməyin YOLUNU AÇIQLADI
Tibb 21 Yanvar 2026, 10:11
175
Alimlər gündəlik qidalanmada daha çox yemək, lakin buna baxmayaraq çəki almamaq mümkün olduğunu müəyyən ediblər. Qidalanma üzrə ekspertlərin apardığı və The American Journal of Clinical Nutrition jurnalında dərc olunan yeni araşdırma göstərir ki, tam və minimal emaldan keçmiş məhsullara əsaslanan rasion insanın qida çəkisi baxımından daha çox yeməsinə, amma eyni zamanda xeyli az kalori qəbul etməsinə imkan yaradır.
Citypost.az-ın məlumatına görə tədqiqatın yenidən işlənmiş geniş klinik məlumatlarının təhlili nəticəsində məlum olub ki, təbii, bütöv məhsullarla qidalanan iştirakçılar ultra-emal olunmuş məhsullara (UPF) əsaslanan rasionla müqayisədə gündəlik orta hesabla 330 kilokalori daha az, bəzi hallarda isə 57 faizə qədər az kalori qəbul ediblər. Bununla belə, yedikləri qidanın həcmi və çəkisi daha çox olub.
Araşdırma müəllifləri bildirirlər ki, bütöv məhsullarla qidalanan insanlar instinktiv olaraq bitki mənşəli, liflə, vitamin və minerallarla zəngin qidaları — əsasən meyvə və tərəvəzləri — seçirlər. Bu məhsullar toxluq hissini artırır, lakin rasionun enerji dəyərini kəskin şəkildə yüksəltmir. Xüsusilə, iştirakçıların çoxlu meyvə və tərəvəz istehlak etməsi onlara lazımi mikroelementləri kalori yüklənməsi olmadan almağa kömək edib.
Bunun əksinə olaraq, müasir qida mühitində geniş yayılan ultra-emal olunmuş məhsullar həm yüksək enerji sıxlığına malik olur, həm də tez-tez süni şəkildə vitaminləşdirilir. Bu isə yeməyin real kaloriliyini “gizlədə” və az porsiyalarda belə yüksək kalorili qidaların həddindən artıq qəbulunu stimullaşdıra bilər. Alimlər bu prosesi “mikronutrient balansının pozulması” kimi xarakterizə edirlər — yəni kalori ilə qida dəyəri arasında təbii əlaqə zəifləyir və toxluq siqnalları düzgün formalaşmır.
Həmçinin oxuyun
Tədqiqatın nəticələri göstərir ki, sağlam qidalanmada təkcə kalori miqdarı deyil, qidanın keyfiyyəti də həlledici rol oynayır. Bu yanaşma insanın təbii “qida intuisiyasının” mövcudluğu fikrini dəstəkləyir: təbii formada təqdim olunan qidalar əlçatan olduqda, insan daha balanslı seçimlər etməyə meylli olur. Lakin alimlərin fikrincə, bu intuisiya emal olunmuş qidaların üstünlük təşkil etdiyi müasir qida mədəniyyəti tərəfindən asanlıqla zəiflədilə bilər.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Nevroloqdan yuxu ilə bağlı vacib AÇIQLAMA
Yaş artdıqca yuxu problemləri bir çox insanın gündəlik həyat keyfiyyətinə ciddi təsir göstərməyə başlayır. Xüsusilə yaşlı insanlarda yuxuya getmədə çətinlik, gecə yuxularının tez-tez bölünməsi və səhər yorğun oyanmaq halları geniş yayılıb. Mütəxəssislər bildirir ki, bu problemlər təkcə psixoloji deyil, əsasən fizioloji və sağlamlıqla bağlı amillərlə əlaqədardır.Nevroloq Röyanə Quluzadə mövzu ilə bağlı CityPost.az-a açıqlamasında qeyd edir ki, yaşlı insanlarda yuxu pozuntularının əsas səbəblərindən biri beyində yuxu hormonlarının ifrazına cavabdeh olan epifiz vəzinin yaşla əlaqədar olaraq kiçilməsi və funksiyasının zəifləməsidir. Onun sözlərinə görə, yaş artdıqca beyində ümumi atrofiya prosesi getdiyi kimi, epifiz vəzidə də atrofiya baş verir və nəticədə yuxu hormonunun ifrazı...
20 Yanvar 2026, 21:47
Qızdırma zamanı qıcolma təhlükəlidirmi?
Qızdırma zamanı uşaqlarda müşahidə olunan qıcolmalar valideynlər arasında ciddi narahatlıq yaradır. Xüsusilə bu cür halların gələcəkdə epilepsiya xəstəliyinə səbəb olub-olmaması ən çox verilən suallardandır. Mövzu ilə bağlı CityPost.az-a nevroloq Röyanə Quluzadə açıqlama verib.Həkimin sözlərinə görə, qızdırma fonunda baş verən qıcolmalar tibbdə febril qıcolmalar adlanır və əksər hallarda təhlükəli hesab edilmir. Röyanə Quluzadə bildirir ki, sadə febril qıcolmalar adətən 15 dəqiqədən az davam edir, uşaq qısa müddətdə özünə gəlir və qıcolmadan sonra hər hansı nevroloji fəsad müşahidə olunmur. Belə hallarda gələcəkdə epilepsiya xəstəliyinin yaranma riski demək olar ki, olmur.Nevroloq qeyd edir ki, bəzi febril qıcolmalar isə daha ağır keçə və risk...
20 Yanvar 2026, 21:44
Alimlər: 12 yaşadək uşaqlara fastfud vermək məsləhət deyil
12 yaşadək uşaqlara fastfud vermək məsləhət deyilCitypost.az xəbər verir ki, Mütəxəssislərin apardığı araşdırmalara görə, 12 yaşına qədər uşaqların fastfud qidalarla qidalanması tövsiyə edilmir. Araşdırmalarda bildirilir ki, bu cür qidalar uşaqlarda həm qısa, həm də uzunmüddətli sağlamlıq problemlərinə səbəb ola bilər.Tədqiqat nəticələrinə əsasən, fastfudun istifadəsi xüsusilə piylənmə, ürək-damar xəstəlikləri, şəkərli diabet və mədə-bağırsaq sistemi problemləri ilə birbaşa əlaqəlidir. Mütəxəssislər vurğulayırlar ki, bu risklər 12 yaşadək uşaqlarda daha yüksəkdir.Araşdırmalarda qeyd olunur ki, qidalanma mədəniyyəti məhz uşaqlıq dövründə formalaşır və fastfudun mütəmadi istehlakı uşaqlarda sağlam olmayan qida vərdişlərinin yaranmasına gətirib çıxarır. Eyni zamanda, 7 yaşına qədər uşaqların həzm sistemi tam formalaşmadığından, sürətli qidaların...
20 Yanvar 2026, 17:06
Sidik kisəsi xərçəngində proqnozu dəyişən gözəgörünməz əlamət
Sidik kisəsi xərçənginin erkən mərhələdə aşkarlanması birbaşa olaraq xəstənin sağ qalma ehtimalı ilə əlaqəlidir. Lakin yeni araşdırma göstərir ki, bəzi insanlar üçün diaqnoza aparan yol indiyədək demək olar ki, nəzərə alınmayan səbəblərə görə daha çətin ola bilər.Citypost.az-ın məlumatına görə Araşdırmanın nəticələri Nature Health jurnalında dərc olunub.Alimlər bu xəstəliyin əsas erkən əlamətlərindən biri olan sidikdə qanın hər zaman asanlıqla fərq edilmədiyinə diqqət çəkiblər. Xüsusilə də rəng görmə pozuntusu olan şəxslər üçün bu simptomu aşkar etmək daha çətin olur.Sidik kisəsi xərçəngi çox zaman ağrı və ya ciddi narahatlıq olmadan inkişaf edir. Xəstəliyin erkən mərhələlərində sidiyin rənginin dəyişməsi istisna olmaqla, demək olar ki,...
19 Yanvar 2026, 15:31
Qulaqda və başda eşidilən cingilti nəyin ƏLAMƏTİDİR? - Nevroloqdan açıqlama
Son dövrlər bir çox insan qulaqda və başın içində davamlı səs, uğultu, cingilti və ya gurultu hiss etməklə bağlı həkimlərə müraciət edir. Pasiyentlər bu vəziyyəti bəzən “başın içində motor işləyirmiş kimi” hiss etdiklərini bildirirlər. Nevroloq Röyanə Quluzadənin mövzu ilə bağlı CityPost.az-a verdiyi açıqlamaya görə, bu cür şikayətlərin sayı son vaxtlar nəzərəçarpacaq dərəcədə artıb."Qulaqda və ya başın içində eşidilən bu səslər tibbdə tinnitus adlanır. Qeyd olunur ki, tinnitus müstəqil xəstəlik deyil, müxtəlif sağlamlıq problemlərinin fonunda ortaya çıxan bir simptomdur. Onun yaranmasına səbəb olan amillər isə kifayət qədər çoxdur.Ən sadə səbəblərdən biri qulaqda yaranan tıxaclardır. Bu tıxaclar səsin normal keçiriciliyini pozur və nəticədə...
19 Yanvar 2026, 15:14
Gündəlik həyatla əlavə kalori yandırmaq mümkündür - Mütəxəssis RƏYİ
İdman zalına getmədən və uzun məşq proqramlarına qoşulmadan da gündəlik həyatda əlavə kalori yandırmaq mümkündür. Kiçik vərdişlər və əyləncəli hərəkətlər metabolizmanı sürətləndirərək daha aktiv həyat tərzinə səbəb ola bilər.Citypost.az-ın məlumatına görə Mütəxəssislər gündəlik həyatda kalori yandırmağın bir neçə maraqlı yolunu tövsiyə edir. Məsələn, diş fırçalarkən yüngül squat hərəkətləri etmək, telefonla danışarkən evdə gəzmək, sevdiyiniz musiqiyə uyğun qısa müddətli dans etmək metabolizmi canlandırır və bədən enerjisini artırır. Ev işlərini—yerləri süpürmək, pəncərə silmək və ya evdə ümumi təmizliklə məşğul olmaq—tempolu şəkildə görmək də orta səviyyəli məşq kimi enerji sərfi yaradır.Televiziya və ya serial izləyərkən reklam fasilələrini də hərəkət vaxtına çevirə bilərsiniz. Məsələn,...
19 Yanvar 2026, 11:55
