İnfarkt anında nə etməli? Kardioloqlardan həyati xəbərdarlıq
Tibb 30 Yanvar 2026, 10:54
136
Ürək infarktı qəfil baş verir və əksər hallarda insanı hazırlıqsız yaxalayır. Bir an öncə özünü normal hiss edən şəxs birdən döş qəfəsində şiddətli ağrı, nəfəs darlığı və güclü qorxu ilə üz-üzə qalır. Mütəxəssislər bildirir ki, infarkt zamanı ilk yarım saat taleyüklü hesab olunur. Məhz bu zaman kəsiyində düzgün göstərilən ilk yardım insanın həyatını xilas edə, gecikmə isə geri dönməz nəticələrə səbəb ola bilər.
Citypost.az məlumatına görə, Kardioloqların sözlərinə görə, infarkt adətən döş qəfəsində sıxıcı, basqı və ya yandırıcı ağrı ilə başlayır. Bu ağrı çox vaxt sol qola, çənəyə, boyuna və kürəyə yayılır. Xəstədə eyni zamanda nəfəs darlığı, soyuq tər, ürəkbulanma, halsızlıq və güclü ölüm qorxusu müşahidə olunur. Bu əlamətlərdən biri belə varsa, vəziyyəti yüngül saymaq olmaz.
Mütəxəssislər ilk və ən vacib addımın dərhal təcili tibbi yardım çağırmaq olduğunu vurğulayır. “Özü keçər” düşüncəsi infarkt zamanı ən təhlükəli yanaşmalardan biridir. Çünki ürək damarlarından biri tutulduqda, hər keçən dəqiqə ürək əzələsinin bir hissəsi qidalanmadan qalır və zədələnir. Bu səbəbdən infarkt ev şəraitində “keçirilməli” vəziyyət deyil, təcili xəstəxana müdaxiləsi tələb edən ağır haldır.
Təcili yardım gələnə qədər xəstə yarıoturaq vəziyyətdə uzadılmalı, baş və kürəyi bir qədər qaldırılmalıdır. Onun yeriməsinə, hərəkət etməsinə imkan verilməməlidir, çünki bu, ürəyin yükünü artırır. Eyni zamanda xəstə sakitləşdirilməli, panikaya düşməsinin qarşısı alınmalıdır. Dar paltarlar açılmalı, otağa təmiz hava daxil olması təmin edilməlidir. Kardioloqlar bildirir ki, stres və qorxu ürək döyüntüsünü sürətləndirir və infarktın gedişini ağırlaşdıra bilər.
Dərman məsələsində isə ehtiyatlı olmaq vacibdir. Əgər xəstənin aspirinə qarşı allergiyası və mədə qanaxması riski yoxdursa, ona çeynədilərək 300 mq aspirin verilə bilər. Bu dərman qanın laxtalanmasının qarşısını almağa kömək edir. Nitroqliserin yalnız xəstə onu əvvəllər həkim təyinatı ilə istifadə edibsə və təzyiqi çox aşağı deyilsə verilə bilər. Özbaşına dərman vermək isə ciddi təhlükə yaradır.
Həmçinin oxuyun
Mütəxəssislər xəbərdarlıq edir ki, infarkt zamanı xəstəyə yemək və içki vermək, “ürəyi açılsın” deyə spirtli içki təklif etmək, onu tək buraxmaq və ya müxtəlif xalq üsullarına əl atmaq qətiyyən olmaz. Bu cür yanaşmalar vəziyyəti daha da ağırlaşdıra bilər.
Əgər xəstə huşunu itirərsə və nəfəsi, yaxud nəbzi hiss olunmazsa, dərhal ürək-ağciyər reanimasiyasına başlanmalıdır. Kardioloqlar bu bacarığın hər kəs tərəfindən öyrənilməsini tövsiyə edir, çünki CPR bir insanın həyatını xilas edə biləcək ən vacib müdaxilələrdən biridir.
Mütəxəssislərin yekun qənaəti belədir: infarkt zamanı evdə göstərilən ilk yardım yalnız vaxt qazanmaq üçündür. Əsas müalicə mütləq ixtisaslaşmış tibbi müəssisədə aparılmalıdır. Doğru və vaxtında atılan addımlar insanı həyata qaytara, yanlış və gecikmiş qərarlar isə faciə ilə nəticələnə bilər. İnfarktla mübarizədə ən güclü silah panika deyil, məlumat və operativ davranışdır.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Aptekdən dərman alacaq şəxslərin NƏZƏRİNƏ - Bundan sonra...
Azərbaycanda apteklərin böyük əksəriyyətinin elektron sistemə keçməsi ilə vətəndaşlar artıq reseptlərini onlayn şəkildə izləyə və dərmanlarını kağız resept olmadan əldə edə bilirlər.CityPost.az-ın məlumatına görə, hazırda tibb müəssisələrində reseptlər elektron qaydada verilir və həkimlər dərman təyinatlarını elektron resept sistemi vasitəsilə aparırlar. Yeni sistemin əsas üstünlüklərindən biri vaxt itkisinin aradan qalxmasıdır. Əvvəllər vətəndaşlar resepti əlində gəzdirərək uyğun dərmanı tapmaq üçün bir neçə aptek dolaşmalı olurdusa, indi kodlaşdırılmış elektron reseptlə birbaşa yaxın aptekə müraciət edərək dərmanı vaxtında əldə edə bilirlər. Elektron resept sistemi həkimə dərman yazarkən ölkə üzrə mövcud preparatlar, onların hansı apteklərdə olduğu və miqdarı barədə məlumat verir. Bu da həm həkim, həm də...
29 Yanvar 2026, 23:29
Xroniki ağrının formalaşmasına beyində “idarəedici mexanizm” cavabdehdir
Alimlər qısamüddətli ağrının xroniki ağrıya çevrilməsini tənzimləyən mühüm bir beyin mexanizmini müəyyən ediblər. Mütəxəssislərin sözlərinə görə, beyində yerləşən xüsusi sinir dövrəsinin fəaliyyəti zəiflədildikdə xroniki ağrı ya ümumiyyətlə yaranmır, ya da artıq formalaşmış halda belə tədricən yox ola bilir.Citypost.az-ın araşdırmasına əsasən diqqət mərkəzində kaudal qranulyar insulyar korteks adlanan beyin sahəsi dayanır. Mütəxəssislər bildirir ki, bu bölgə bədəndən gələn hissi siqnalların və emosional reaksiyaların emalı ilə bağlıdır. Aparılan təcrübələr göstərib ki, məhz bu sahə ağrının müvəqqəti qalması və ya xroniki xarakter alması arasında bir növ “keçid nöqtəsi” rolunu oynayır.Nevroloqların sözlərinə görə, sözügedən sinir yolu aktiv olduqda, onurğa beyninə davamlı siqnallar ötürülür və...
29 Yanvar 2026, 10:32
“Stress atıram” deyib siqaret çəkənlərə həkimlərdən ciddi xəbərdarlıq
Gündə bir, iki, bəzən isə üç qutu siqaret çəkən insanların sayı az deyil. Ən təhlükəlisi isə bu vərdişin çox vaxt “stressi azaltmaq” adı altında əsaslandırılmasıdır. Halbuki mütəxəssislər bildirir ki, siqaret stresin həlli yox, əksinə, onun dərinləşməsinin əsas səbəblərindən biridir və orqanizmə vurduğu zərər bəzən geri dönməz olur.Citypost.az-ın məlumatına görə mövzu ilə bağlı mütəxəssislər bildirirlər ki, bir paçka siqaretin tərkibində minlərlə zərərli maddə mövcuddur. Gündə 2–3 qutusiqaret çəkmək isə ürək-damar sistemi, ağciyərlər, sinir sistemi və hormonal balans üçün ciddi təhlükə yaradır. Nikotin qısa müddətli “rahatlama” hissi yaratsa da, bu təsir aldadıcıdır və orqanizmi daha güclü asılılığa sürükləyir.Həkimlərin sözlərinə görə, siqaret stres...
28 Yanvar 2026, 15:36
Təkrarlanan baş zədələri demensiya riskini 4 dəfə artırır – Mütəxəssislər xəbərdarlıq edir
Alimlər təkrarlanan baş zədələrinin demensiya riskini kəskin şəkildə artırdığını və xroniki travmatik ensefalopatiyanın artıq Alzheimer xəstəliyindən ayrı, müstəqil demensiya səbəbi kimi qəbul edilməli olduğunu bildirirlər.Citypost.az-ın məlumatına görə, genişmiqyaslı araşdırmaya əsasən, CTE-nin ağır forması olan şəxslərdə demensiya inkişaf etmə ehtimalı bu patologiyası olmayan insanlarla müqayisədə 4 dəfə yüksəkdir.Nevroloqların sözlərinə görə, xroniki travmatik ensefalopatiya uzun illər ərzində başa alınan təkrarlanan zərbələr və beyin silkələnmələri nəticəsində yaranan degenerativ beyin xəstəliyidir. Bu hal daha çox Amerika futbolu, boks və digər kontakt idman növləri ilə məşğul olan şəxslərdə müşahidə olunur. Kiçik, lakin davamlı zədələr zamanla beyində ciddi dəyişikliklərə səbəb olur.Araşdırma çərçivəsində təkrarlanan baş travmasına məruz...
28 Yanvar 2026, 11:11
Bir saatlıq qəlyan nə deməkdir? Həkimlər XƏBƏRDARLIQ edir
Qəlyan çəkmək cəmiyyətdə, xüsusilə gənclər arasında əyləncə və istirahət forması kimi qəbul olunsa da, tibb mütəxəssislərinin rəyinə görə bu vərdiş insan sağlamlığı üçün ciddi və uzunmüddətli təhlükələr yaradır. Ən çox yayılan yanlış fikirlərdən biri qəlyan tüstüsünün sudan keçdiyi üçün zərərsiz olmasıdır. Halbuki su tüstünü təmizləmir, yalnız onu soyudur və daha rahat nəfəs almağa şərait yaradır. Nəticədə insan fərqinə varmadan daha dərin və daha çox tüstü udur ki, bu da orqanizmə daxil olan zərərli maddələrin miqdarını artırır.Citypost.az-ın məlumatına görə araşdırmalar göstərir ki, orta hesabla bir saatlıq qəlyan istifadəsi zamanı qəbul edilən tüstü miqdarı onlarla, bəzən yüzlərlə siqaretin tüstüsünə bərabər ola bilər....
28 Yanvar 2026, 10:09
Panik atak zamanı ilk addım nə olmalıdır?
Son illər stress, sürətli həyat tərzi və psixoloji yüklənmələr fonunda panik atak yaşayan insanların sayı artmaqdadır. Gözlənilmədən başlayan bu vəziyyət insanı ciddi qorxuya sala, hətta həyat üçün təhlükə hissi yarada bilər. Citypost.az-ın məlumatına görə, lakin mütəxəssislər bildirir ki, panik atak nə qədər ağır görünsə də, düzgün yanaşma ilə idarə oluna bilən bir haldır.Panik atak nədir?Panik atak qəfil başlayan, intensiv qorxu və narahatlıq hissi ilə müşayiət olunan psixoloji vəziyyətdir. Adətən bir neçə dəqiqə ərzində pik həddə çatır və tədricən azalır. Bu zaman insanda ürəkdöyünmə, nəfəs darlığı, başgicəllənmə, əllərdə titrəmə, tərləmə, sinədə sıxıntı və “ölürəm” qorxusu yarana bilər.Panik atak tutanda ilk nə...
26 Yanvar 2026, 10:37
