İnfarkt anında nə etməli? Kardioloqlardan həyati xəbərdarlıq
Tibb 30 Yanvar 2026, 10:54
1522
Ürək infarktı qəfil baş verir və əksər hallarda insanı hazırlıqsız yaxalayır. Bir an öncə özünü normal hiss edən şəxs birdən döş qəfəsində şiddətli ağrı, nəfəs darlığı və güclü qorxu ilə üz-üzə qalır. Mütəxəssislər bildirir ki, infarkt zamanı ilk yarım saat taleyüklü hesab olunur. Məhz bu zaman kəsiyində düzgün göstərilən ilk yardım insanın həyatını xilas edə, gecikmə isə geri dönməz nəticələrə səbəb ola bilər.
Citypost.az məlumatına görə, Kardioloqların sözlərinə görə, infarkt adətən döş qəfəsində sıxıcı, basqı və ya yandırıcı ağrı ilə başlayır. Bu ağrı çox vaxt sol qola, çənəyə, boyuna və kürəyə yayılır. Xəstədə eyni zamanda nəfəs darlığı, soyuq tər, ürəkbulanma, halsızlıq və güclü ölüm qorxusu müşahidə olunur. Bu əlamətlərdən biri belə varsa, vəziyyəti yüngül saymaq olmaz.
Mütəxəssislər ilk və ən vacib addımın dərhal təcili tibbi yardım çağırmaq olduğunu vurğulayır. “Özü keçər” düşüncəsi infarkt zamanı ən təhlükəli yanaşmalardan biridir. Çünki ürək damarlarından biri tutulduqda, hər keçən dəqiqə ürək əzələsinin bir hissəsi qidalanmadan qalır və zədələnir. Bu səbəbdən infarkt ev şəraitində “keçirilməli” vəziyyət deyil, təcili xəstəxana müdaxiləsi tələb edən ağır haldır.
Təcili yardım gələnə qədər xəstə yarıoturaq vəziyyətdə uzadılmalı, baş və kürəyi bir qədər qaldırılmalıdır. Onun yeriməsinə, hərəkət etməsinə imkan verilməməlidir, çünki bu, ürəyin yükünü artırır. Eyni zamanda xəstə sakitləşdirilməli, panikaya düşməsinin qarşısı alınmalıdır. Dar paltarlar açılmalı, otağa təmiz hava daxil olması təmin edilməlidir. Kardioloqlar bildirir ki, stres və qorxu ürək döyüntüsünü sürətləndirir və infarktın gedişini ağırlaşdıra bilər.
Dərman məsələsində isə ehtiyatlı olmaq vacibdir. Əgər xəstənin aspirinə qarşı allergiyası və mədə qanaxması riski yoxdursa, ona çeynədilərək 300 mq aspirin verilə bilər. Bu dərman qanın laxtalanmasının qarşısını almağa kömək edir. Nitroqliserin yalnız xəstə onu əvvəllər həkim təyinatı ilə istifadə edibsə və təzyiqi çox aşağı deyilsə verilə bilər. Özbaşına dərman vermək isə ciddi təhlükə yaradır.
Həmçinin oxuyun
Mütəxəssislər xəbərdarlıq edir ki, infarkt zamanı xəstəyə yemək və içki vermək, “ürəyi açılsın” deyə spirtli içki təklif etmək, onu tək buraxmaq və ya müxtəlif xalq üsullarına əl atmaq qətiyyən olmaz. Bu cür yanaşmalar vəziyyəti daha da ağırlaşdıra bilər.
Əgər xəstə huşunu itirərsə və nəfəsi, yaxud nəbzi hiss olunmazsa, dərhal ürək-ağciyər reanimasiyasına başlanmalıdır. Kardioloqlar bu bacarığın hər kəs tərəfindən öyrənilməsini tövsiyə edir, çünki CPR bir insanın həyatını xilas edə biləcək ən vacib müdaxilələrdən biridir.
Mütəxəssislərin yekun qənaəti belədir: infarkt zamanı evdə göstərilən ilk yardım yalnız vaxt qazanmaq üçündür. Əsas müalicə mütləq ixtisaslaşmış tibbi müəssisədə aparılmalıdır. Doğru və vaxtında atılan addımlar insanı həyata qaytara, yanlış və gecikmiş qərarlar isə faciə ilə nəticələnə bilər. İnfarktla mübarizədə ən güclü silah panika deyil, məlumat və operativ davranışdır.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
“Boğazımda nəsə var, amma udmur” hissi nədir? – Mütəxəssis rəyi
Bəzi insanlar tez-tez boğazda yad cisim varmış kimi hiss etdiklərini, lakin udqunma zamanı bunun keçmədiyini bildirirlər. Bu vəziyyət qida və ya su qəbulu ilə bağlı olmur və daha çox boğazda düyünlənmə, sıxılma hissi ilə özünü göstərir. Xüsusilə stress, həyəcan və emosional gərginlik zamanı bu şikayətlər daha da güclənir.Citypost.az-ın məlumatına görə, mütəxəssislərin sözlərinə görə, belə hallar çox vaxt Qloubus hissi kimi tanınan funksional pozuntu ilə əlaqəlidir. Bu zaman pasiyentdə real, yəni orqanik bir problem aşkar olunmur, lakin hisslər kifayət qədər real və narahatedici olur.Qeyd edilir ki, bu vəziyyət diqqət yayındıqda və ya istirahət zamanı azalır, lakin insan narahat olduqda və ya...
28 Aprel 2026, 12:17
Ağız qoxusu: səbəblər və həll yolları
Ağız qoxusu (halitoz) bu gün bir çox insan üçün həm tibbi, həm də sosial problemə çevrilib. Bəzi hallarda insanlar bu səbəbdən ünsiyyətdən çəkinir, hətta gündəlik fəaliyyətlərinə belə təsir göstərir.Citypost.az-ın məlumatına görə, mütəxəssislərin fikrincə, ağız qoxusunun təxminən 70%-i birbaşa ağız boşluğu ilə bağlı səbəblərdən qaynaqlanır.Ən çox rast gəlinən səbəblər sırasında diş çürümələri, diş əti xəstəlikləri və damaq problemləri dayanır. Bundan əlavə, ağız quruluğu da mühüm rol oynayır. Məsələn, burun çəpərinin əyriliyi və ya ağız açıq yatmaq vərdişi ağızda quruluq yaradır, bu da bakteriyaların çoxalmasına və xoşagəlməz qoxunun yaranmasına səbəb olur.Ağız boşluğundan kənar səbəblər də az deyil. Xroniki tonzillit, sinusit, burun-udlaq nahiyəsində...
28 Aprel 2026, 11:16
HPV: müalicə yox, nəzarət və qorunma vacibdir
İnsan papilloma virusu tam olaraq dərmanla orqanizmdən silinən virus deyil. Müalicə daha çox virusun yaratdığı fəsadların aradan qaldırılmasına və onun aktivliyinin azaldılmasına yönəlir. Burada əsas rol immun sistemin gücünə düşür.Citypost.az-ın məlumatına görə, əgər immunitet zəifdirsə, virus daha tez-tez aktivləşə və dəridə müxtəlif törəmələr (ziyillər və s.) yarada bilər. Bu səbəbdən:immunitetin gücləndirilməsi əsas prioritetdirtəkrarlayan hallarda dəri üzərindəki törəmələr mütləq təmizlənməlidirgigiyenik olmayan üsullardan (məsələn, ümumi istifadə olunan ülgüclərdən) uzaq durmaq lazımdırHəmçinin şəxsi münasibətlərdə də məsuliyyət önəmlidir. Virus bəzən heç bir əlamət vermədən də ötürülə bilər. Ona görə:yeni partnyorla münasibətdə məlumat vermək vacibdirqoruyucu vasitələrdən istifadə tövsiyə olunurTam qarşısını almaq hazırda mümkün olmasa da,...
27 Aprel 2026, 14:09
Stent ürəyi neçə il qoruyur? – mütəxəssis izahı
Stent yerləşdirilməsi ürək-damar xəstəliklərinin müalicəsində geniş istifadə olunan üsullardan biridir. Lakin vacib məqam ondan ibarətdir ki, stent taxmaq xəstənin ömrünü birbaşa uzatmaq üçün deyil, baş verə biləcək miokard infarktı və ürək çatışmazlığı riskini azaltmaq və həyat keyfiyyətini yaxşılaşdırmaq üçündür.Citypost.az-ın məlumatına görə, məsələn, stenokardiya zamanı damarların daralması səbəbilə xəstələrdə hərəkət zamanı sinədə güclü ağrılar, yanma hissi və ya təngnəfəslik yaranır. Bu ağrılar adi mədə göynəməsindən fərqli olaraq daha şiddətli olur və bəzən insanda ölüm qorxusu yaradır. Bəzi hallarda, xüsusilə şəkər xəstələrində ağrı əvəzinə sadəcə nəfəs darlığı müşahidə edilir.Stent qoyulduqda daralmış damar açılır və qan axını bərpa olunur. Nəticədə xəstənin hərəkət qabiliyyəti...
27 Aprel 2026, 12:06
Burun tutulması beyni “çökdürür”? – reallıq nədir ?
Burun tutulması uzun müddət davam edəndə insanın həyat keyfiyyətini ciddi şəkildə poza bilər. Amma bunu birbaşa “beynin çökməsi” və ya Alzheimer xəstəliyi ilə eyniləşdirmək doğru deyil.Citypost.az-ın məlumatına görə, uzunmüddətli burun tutulması zamanı əsas problem nəfəsin rahat alınmaması və bunun nəticəsində yuxu keyfiyyətinin pozulması, xroniki yorğunluq, diqqət və yaddaşda zəifləmə, eləcə də əsəbilik və emosional gərginliyin yaranmasıdır. Bu təsirlər daha çox oksigen çatışmazlığından deyil, yuxu pozğunluğu və ümumi narahatlıqla bağlı olur. Yəni vəziyyət dolayı təsir göstərir, birbaşa neyrodegenerativ proses yaratmır.Bununla belə, bəzi hallarda burun tutulmasının arxasında daha ciddi səbəblər dayana bilər. Məsələn, allergik rinit, burun çəpərinin əyriliyi, sinusit və ya poliplər...
27 Aprel 2026, 08:43
Gecə krampının gizli səbəbi nədir?
Gecə saatlarında qəfil baş verən və güclü ağrı ilə müşayiət olunan ayaq kramplarının səbəbi əzələ və sinir sistemində yaranan müvəqqəti pozğunluqlarla bağlıdır.Citypost.az xəbər verir ki, mütəxəssislərin sözlərinə görə, normal şəraitdə əzələ lifləri bir-biri üzərində sürüşərək növbəli şəkildə yığılır və boşalır. Lakin susuz qalma, həddindən artıq yorğunluq və ya mineral çatışmazlığı zamanı sinir impulslarında pozulma yaranır. Bu halda beyin əzələyə “boşal” siqnalı verə bilmir, əksinə davamlı “yığıl” əmri göndərir.Nəticədə əzələ lifləri bir-birinə sıx şəkildə keçir və “kilidlənmiş” vəziyyətdə qalır. Bu isə əzələdə sərt düyün hissinin yaranmasına, eyni zamanda qan dövranının zəifləməsinə və oksigen çatışmazlığına səbəb olur. Məhz bu proses güclü ağrı...
24 Aprel 2026, 11:39
