Ana dilimiz – bizi biz edən müqəddəs miras

Ana dili... Bu iki kəlmənin içində bir xalqın minillik tarixi, ananın pıçıltılı laylası, babaların hikmətli öyüdü və millətin varlıq pasportu gizlənib. Dil yalnız insanlar arasında sadə bir ünsiyyət vasitəsi, yaxud fikri ifadə etmək üçün təkan verən səs toplusu deyildir. Dil – bir xalqın genetik yaddaşı, onun dünyanı duyma, qavrama və sevmə biçimidir. Bizi biz edən, tarixin amansız tufanlarından, assimilasiya fırtınalarından sağ-salamat çıxarıb bu günə çatdıran ən böyük sığınacağımız, ən sarsılmaz qalamız məhz ana dilimizdir.

Dünya mütəfəkkirləri hər zaman dilin insan və millət həyatındakı ilahi yerini xüsusi vurğulamışlar. Məşhur alman filosofu İohann Qottlib Fixte yazırdı: “Dil bir xalqın ruhudur; xalq öz dilində düşünür, öz dilində duyur və öz dilində yaşayır.” Fransız mütəfəkkiri Volter isə dili millətin azadlığı ilə eyniləşdirərək bildirirdi ki, bir xalqı kölə etmək üçün əvvəlcə onun dilini əlindən almaq kifayətdir. Həqiqətən də, torpağını itirən xalq onu günün birində geriyə qaytara bilər, lakin dilini itirən millət öz ruhunu, mənliyini və varlığını əbədi olaraq itirir.

Azərbaycan dili – füsunkar musiqisi, şeir kimi axıcı ahəngi və dərin söz ehtiyatı ilə dünya dilləri arasında bənzərsiz bir incidir. Şərqin böyük ustadı Məhəmmədhüseyn Şəhriyar bu dilin əsilliyni, bənzərsizliyini və bədii qüdrətini uca səslə bəyan edərək yazırdı:

Türkün dili tək sevgili, istəkli dil olmaz,

Özgə dilə qatsan, bu əsil dil əsil olmaz.

Böyük şairimiz Bəxtiyar Vahabzadə isə ana dilinin milli varlığımızdakı müqəddəs yerini, onun ruhumuza layla ilə süzüldüyünü və əcdadlarımızdan qalan ən qiymətli miras olduğunu necə də dəqiqliklə və yanğı ilə nəzmə çəkmişdi:

Bu dil bizim ruhumuz, eşqimiz, canımızdır,

Bu dil bir-birimizlə əhdi-peymanımızdır.

Bu dil tanıtmış bizə bu dünyada hər şeyi,

Bu dil əcdadımızın bizə miras verdiyi

Qiymətli xəzinədir… onu gözlərimiz tək

Qoruyub, nəsillərə biz də hədiyyə verək.

Səməd Vurğun da ana dilini qəlbimizin ən zərif simi adlandırır, onun susması ilə gönlümüzün nəğməsinin batacağını xatırladırdı. Hər bir azərbaycanlı üçün ana dili ananın südü kimi halal, Vətən torpağı kimi müqəddəsdir. Anasının laylasını duyduğu dildə düşünməyən, öz dilinin incəliklərinə vaqif olmayan, onun saflığı üçün çırpınmayan insan öz kökündən, mənəvi bulağından qopmuş kimsəsiz bir yarpaq kimidir.

Bu gün qloballaşan, sərhədlərin itdiyi müasir dünyada ana dilimizi qorumaq, onu yad və yersiz kəlmələrin təsirindən təmiz tutmaq hər birimizin mənəvi vicdan borcudur. Şair Tofiq Bayram öz doğma dilinə ögey münasibət bəsləyənlərə, onu bilməyənlərə qarşı qəzəbini od kimi püskürərək yazırdı:

Həmçinin oxuyun

SEVGİ VƏ HƏYATIN MÜQƏDDƏSLİYİ  

Məcburi Sevginin Qurbanları…

MEYXANAYA “YOX!” DEMƏYİN VAXTIDIR!  

Şahin Qurbanovdan xəbər var...  

Mən nankor deyirəm, nacins deyirəm –

Öz ana dilini bilməyənlərə!

Bu dil şirinlikdə şərbət kimidir,

Saflığı qorunan sərhəd kimidir,

Anamız Vətən də qürbət kimidir –

Öz ana dilini bilməyənlərə!

Dilimizə daxil olan yersiz xarici kəlmələr, laqeyd münasibət və onun saflığına vurulan hər bir xələl – əslində milli kimliyimizə vurulan gizli bir zərbədir. Böyük maarifçi Cəlil Məmmədquluzadənin “Anamın kitabı” əsərində acı göz yaşları ilə fəryad etdiyi ana dili dərdi, bu gün də hər bir ziyalının, hər bir vətəndaşın qəlbində bir oyanış zəngi kimi çalmalıdır.

Dilimizi sevmək – təkcə onda danışmaq deyil; dilimizi sevmək – onun hər bir sözünü bir ziynət əşyası kimi qorumaq, onu cilalamaq, gənclərimizə bu dilin füsunkar gözəlliyini aşılamaq və gələcək nəsillərə büllur kimi saf, toxunulmaz şəkildə ötürməkdir. Çünki ana dili – millətin əbədiyyət nəğməsidir. Bu nəğmə nə qədər uca və saf səslənərsə, xalqımızın varlığı da bir o qədər əbədi, məğrur və sarsılmaz olacaqdır.

Şəmsi Qoca