Mütəxəssislərdən 5 ssenari: 2050-ci ilə qədər həyatı dəyişəcək texnologiyalar  

Robot “ev yoldaşlarından” laboratoriyada yetişdirilən ətə qədər bir sıra texnologiyalar mütəxəssislərin fikrincə 2050-ci ilə qədər gündəlik həyatın ayrılmaz hissəsinə çevriləcək. Araşdırmalar gələcəklə bağlı narahatlıqların artdığını göstərsə də, bəzi alimlər və futuristlər bu transformasiyanın eyni zamanda böyük imkanlar yaratdığını bildirirlər.

Citypost.az-ın məlumatın görə texnologiya və süni intellekt mövzusu gündəmə gələndə bir çox insanın ağlına ilk olaraq iş yerlərinin itirilməsi, nəzarətin itməsi və “distopik gələcək” anlayışı gəlir. Lakin mütəxəssislərin fikrincə, qarşıdakı 25 il bəşəriyyət tarixinin ən böyük irəliləyiş dövrlərindən birinə çevrilə bilər. Futurist Tom Çizrayt və astrofizik doktor Alastair Reynolds 2050-ci ilə qədər həyatımızı dəyişdirəcəyi gözlənilən beş əsas texnoloji dönüşümü sıralayıb.

“BƏDBİNLİYİ ÜSTƏLƏYƏCƏK QƏDƏR İNKİŞAF POTENSİALIMIZ VAR”

Futurist Tom Çizrayt gələcəyə yalnız qorxu ssenariləri prizmasından baxılmamalı olduğunu vurğulayır. Onun sözlərinə görə, süni intellekt, robot texnologiyaları və ümumi texnoloji dəyişikliklərlə bağlı bədbinlik “dəbdə” olsa da, insanlığın inkişaf potensialı bu qorxuları geridə qoya bilər.

Çizrayt xatırladır ki, XXI əsrdə insan genomunun deşifrə edilməsi, bərpa olunan enerjinin ən sürətlə inkişaf edən enerji mənbələrinə çevrilməsi kimi mühüm mərhələlər artıq keçilib. Onun fikrincə, qarşıdakı 24 il “insanlıq tarixinin ən böyük irəliləyiş dövrü” ola bilər. Bu yanaşmadan çıxış edən Çizrayt və doktor Reynolds 2050-ci ilə qədər gündəlik həyata daxil olması gözlənilən texnologiyaları belə sıralayırlar:

1. Bio-çap olunmuş orqanlar: gözləmə siyahıları tarixə qarışa bilər

Mütəxəssislərin proqnozlarına görə, 2050-ci ilə qədər bio-printerlər xəstənin öz hüceyrələrindən istifadə etməklə böyrək, qaraciyər, hətta göz kimi mürəkkəb orqanları istehsal edə biləcək. Bu texnologiyanın əsas üstünlüyü orqan köçürülməsində iki böyük problemin – toxuma uyğunsuzluğu və uyğun donor üçün uzun gözləmə müddətinin – azalmasıdır.

Qeyd olunur ki, bu sahədə artıq ciddi irəliləyişlər var. Ötən il ABŞ-ın UC San Francisco və Cedars-Sinai tədqiqatçıları orqanların “sıfırdan yetişdirilməsi” istiqamətində ilkin mərhələlərin tamamlandığını açıqlayıblar. Mövcud inkişaf tempi nəzərə alınarsa, 2050-ci ildə bu texnologiyanın səhiyyədə yeni bir dövr aça biləcəyi bildirilir.

2. Kosmik liftlər: orbitə çıxışda inqilab ssenarisi

İlk baxışdan elmi-fantastika kimi görünsə də, mütəxəssislər 2050-ci ilə qədər dünyanın ilk kosmik liftinin inşa edilə biləcəyini istisna etmirlər. Bu sistem yüklərin və sərnişinlərin orbitə daha “rutin” şəkildə daşınmasını hədəfləyən nəhəng qurğu kimi təsvir olunur.

Yaponiyanın Obayashi tikinti şirkəti də 2050 hədəfini real hesab edir. Şirkətin açıqlamasına görə, planlaşdırılan kosmik lift 96 min kilometrlik karbon nanotüp kabeldən, 400 metr diametrində üzən “Yer Limanı”ndan və 12 min 500 tonluq qarşı ağırlıqdan ibarət olacaq. Belə bir sistem reallaşarsa, kosmosa çıxış xərclərinin azalacağı və kosmik daşımaların yeni iqtisadi sahə yaradacağı gözlənilir.

Həmçinin oxuyun

"Baş verənlər regionda humanitar vəziyyətə və ictimai sabitliyə də təsirsiz ötüşməyəcək”

Kiberpolis qanunsuz onlayn qumar oyunları təşkil etməkdə şübhəli bilinən şəxsləri saxlayıb 

İranı xaricdən qızıdıranlar var? - Millət vəkili ilə MÜZAKİRƏ

İrandakı hadisələr Rusiyanın mövqeyini daha da zəiflədə bilərmi? – Ekspert şərhi  

3. Robot ev yoldaşları: lüksdən gündəlik həyata

2050 ssenarilərinin ən diqqətçəkən mövzularından biri də insansı robotların yayılmasıdır. Mütəxəssislərə görə, qarşıdakı illərdə robotlar adi məişət əşyası qədər sıradanlaşa və “demək olar ki, hər yerdə” görünə bilər.

Bu dəyişikliyin ilkin əlamətləri artıq mövcuddur. Məlumata görə, Tesla şirkətinin Optimus adlı robotunun bu il ümumi satışa çıxarılması gözlənilir və onun qiymətinin təxminən 20 min dollar olacağı bildirilir. Norveçin 1X Technologies şirkətinin Neo adlı robotu da oxşar qiymət aralığında erkən istifadə üçün təqdim olunub. Qiymətlər aşağı düşdükcə robotların ev daxili işlərdən gündəlik rutinlərə qədər bir çox sahədə insan həyatına inteqrasiya edəcəyi proqnozlaşdırılır.

4. Laboratoriya əti: alternativlər genişlənir

Mütəxəssislərin fikrincə, ənənəvi ət istehlakı tədricən azalacaq. Bunun əsas səbəbi alternativ protein mənbələrinin artması və ət yeyən insanların “miqdardan çox keyfiyyətə” üstünlük verməsidir.

Bu ssenariyə əsasən, laboratoriyada yetişdirilən ət 2050-ci ilə qədər həm qiymət, həm də dad baxımından rəqabətədavamlı olacaq. Xüsusilə etik səbəblərlə ət istehlakını azaltmaq istəyənlər üçün laboratoriya əti cəlbedici alternativ kimi önə çıxır. Hazırda bu məhsullara qarşı tərəddüdlər olsa da, mütəxəssislər gələcəkdə ictimai münasibətin əhəmiyyətli dərəcədə dəyişəcəyini bildirirlər.

5. Smartfonların sonu? Onları ağıllı eynəklər əvəz edə bilər

Mütəxəssislərə görə, bu gün həyatımızın mərkəzində olan smartfonlar 2050-ci ilə qədər yerini ağıllı eynəklərə verə bilər. Bu dəyişiklik texnologiya ilə münasibətin “ekran mərkəzli” modeldən daha inteqrə olunmuş, geyilə bilən formaya keçidi deməkdir.

Ağıllı eynəklərin geniş yayılması mesajlaşma, naviqasiya, video əlaqə və məlumat əldə etmə kimi funksiyaların telefona ehtiyac olmadan həyata keçirildiyi yeni dövrü ifadə edə bilər. Bu ssenaridə istifadəçilərin cibindən telefon çıxarmadan rəqəmsal dünyaya qoşulması əsas hədəf kimi göstərilir.

Turan