Heyvanlar aləminin bilinməyən "dahi" tərəfləri
Maraqlı 13 Mart 2026, 17:51
1882
Zoologiya və etologiya sahəsində aparılan son tədqiqatlar göstərir ki, heyvanlar aləmi bizim təsəvvür etdiyimizdən qat-qat mürəkkəb və intellektual bir quruluşa malikdir.
Citypost.az-ın məlumatına görə, bioloji baxımdan hər bir növün sağ qalma mexanizmi mühəndislik möcüzəsi kimi qiymətləndirilir. Məsələn, bir çox insanın sadəcə "yavaş" kimi tanıdığı ilbizlər, əslində heyrətamiz bir dözümlülük nümayiş etdirərək, əlverişsiz hava şəraitində 3 ilə qədər yuxuya gedə bilirlər. Bu, təbiətin enerji qənaəti sahəsindəki ən mükəmməl strategiyalarından biridir.
Dəniz dünyasında isə intellekt səviyyəsi tamamilə fərqli bir ölçüdədir. Kalmarlar və osminoqlar sinir sistemlərinin mürəkkəbliyi ilə elm adamlarını təəccübləndirməyə davam edir. Xüsusilə osminoqların üç ürəyə və doqquz beyinə (hər qolda bir mini-beyin) sahib olması, onların hər bir qolunu digərindən asılı olmayaraq idarə etməsinə şərait yaradır. Quru heyvanları arasında isə fillərin empatiya qabiliyyəti diqqət çəkir. Tədqiqatlar sübut edir ki, fillər təkcə öz ailə üzvlərini illər boyu yadda saxlamır, həm də itki zamanı insanlar kimi yas tutma və bir-birinə təsəlli vermə emosiyalarına sahibdirlər.
Həmçinin oxuyun
Bu bioloji faktlar sadəcə maraqlı məlumat deyil, həm də ekosistemin qorunması üçün bir çağırışdır. Hər bir canlının sahib olduğu unikal qabiliyyət, təbiətdəki böyük zəncirin bir halqasıdır. Bu zənciri qorumaq isə müasir dövrün ən vacib ekoloji vəzifəsidir.
Əli
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Sivilizasiyanın təməli:Sementin kəşfi və tikintidə inqilab
Sement tikinti sənayesində əsl inqilab yaradaraq insan həyatında yeni bir dövrün başlanğıcını qoydu. Sadə görünən bu boz material əslində şəhərlərin, körpülərin, göydələnlərin və bütövlükdə müasir sivilizasiyanın əsas dayağıdır.Citypost.az-ın məlumatına görə, qədim dövrlərdə insanlar tikinti üçün əsasən daş, palçıq və əhəngdən istifadə edirdilər. Lakin bu materiallar nə uzunömürlü, nə də kifayət qədər dayanıqlı idi. Daha sonra Qədim Roma sivilizasiyası dövründə mühüm bir irəliləyiş baş verdi. Romalılar vulkanik kül, əhəng və suyu qarışdıraraq daha möhkəm bir tikinti materialı əldə etdilər. Bu qarışıq sayəsində uzunömürlü tikililər inşa olundu və bir çoxu bu günə qədər qalmaqdadır.Müasir sementin əsası isə XIX əsrdə qoyuldu. İngilis ixtiraçısı...
01 May 2026, 12:27
Öz yuvasını “tikə” bilən möcüzəvi quş – təbiətin kiçik mühəndisi
Öz yuvasını tikə bilən bir quş gördünüzmü? tərzi quşu təbiətin ən maraqlı və bacarıqlı canlılarından biridir. Bu kiçik quş öz iti dimdiyi ilə yarpaqlarda çox xırda deşiklər açır və həmin deşiklərdən bitki liflərini keçirərək sanki iynə-ipliklə tikiş tikirmiş kimi yuvasını formalaşdırır.Citypost.az-ın məlumatına görə, bu proses olduqca dəqiq və planlı şəkildə həyata keçirilir. Quş əvvəlcə uyğun yarpaqları seçir, sonra onları bir-birinə yaxınlaşdırır və liflər vasitəsilə bərkidərək təhlükəsiz bir yuva yaradır. Nəticədə həm gizli, həm də təbii mühitlə tam uyğunlaşan bir sığınacaq ortaya çıxır.Bu yuvalar yalnız görünüşcə deyil, həm də möhkəmlik baxımından çox davamlıdır. Quş bunu inanılmaz sürət və dəqiqliklə yerinə yetirir,...
01 May 2026, 12:20
Fillər dünyanı ayaqları ilə də hiss edir
Fillər təkcə qulaqları ilə deyil, ayaqları vasitəsilə də “eşidə” bilirlər.Onların iri ayaqlarının altında yerləşən həssas sinir reseptorları yerin titrəyişlərini qəbul edir.Citypost.az-ın məlumatına görə , başqa bir fil hərəkət etdikdə və ya ətraf mühitdə hər hansı vibrasiya yarandıqda, bu dalğalar torpaq vasitəsilə yayılır və filin ayaqlarında hiss olunur.Bu siqnallar daha sonra sümüklər və sinir sistemi vasitəsilə beyinə ötürülür. Bəzi hallarda isə titrəyişlər sümük keçiriciliyi yolu ilə daxili qulağa qədər çatır.Nəticədə fillər infrasəs adlanan, insanların eşidə bilmədiyi çox aşağı tezlikli səsləri belə qəbul edə bilirlər.Bu qabiliyyət fillərə kilometrlərlə məsafədən bir-biri ilə əlaqə saxlamağa imkan verir. Hətta arada sıx meşə, təpə və ya...
01 May 2026, 11:50
Rutin həyatdan necə çıxmaq olar? – Mütəxəssis yanaşması
Gündəlik həyatın təkrarlanması bir çox insan üçün yorucu və sıxıcı ola bilər. Eyni iş rejimi, eyni mühit və dəyişməyən gündəlik vərdişlər zamanla motivasiyanı azaldır, insanı emosional olaraq tükəndirir. Citypost.az-ın məlumatına görə, mütəxəssislər qeyd edir ki, bu vəziyyətdən çıxış yolu ilk növbədə insanın öz yanaşmasını dəyişməsindən başlayır.Rutin həyatın yaratdığı sıxıntını azaltmaq üçün emosiyaları “yatırmaq” deyil, onları düzgün yönləndirmək daha vacibdir. Yeni fəaliyyətlərə açıq olmaq, gündəlik həyatın içində kiçik dəyişikliklər etmək belə psixoloji vəziyyətə müsbət təsir göstərir. Məsələn, səyahət etmək, yeni hobbilər sınamaq, idmanla məşğul olmaq – velosiped sürmək, yürüşlərə çıxmaq və ya fərqli aktivliklərə qoşulmaq insanın həm fiziki, həm də emosional vəziyyətini yaxşılaşdırır.Bununla...
30 Aprel 2026, 10:48
Mərcanlar düşündüyünüzdən fərqli imiş
Bir çox insan mərcanları rəngarəng dəniz daşları və ya sualtı bitkilər kimi təsəvvür edir. Halbuki bu, böyük bir yanılmadır. Mərcanlar əslində canlı və hətta ət yeyən heyvanlardır.Citypost.az-ın məlumatına görə, gecə saatlarında onların sərt və hərəkətsiz görünən səthindən minlərlə xırda, zəhərli tentakul çıxır. Bu tentakullar sudakı kiçik canlıları tutaraq qidalanır. Yəni onlar çox yavaş hərəkət etsələr də, olduqca effektiv ovçulardır.Daha maraqlısı isə budur ki, mərcan rifləri kimi nəhəng strukturlar əslində milyonlarla kiçik mercan canlısının bir araya gələrək yaratdığı “sualtı şəhərlər”dir.Bu fakt bir daha göstərir ki, okeanın gözəlliyi bəzən aldadıcı ola bilər. Sakit və rəngarəng görünən bu mühitdə belə, mürəkkəb və maraqlı...
30 Aprel 2026, 10:46
Azıx mağarası: Qədim insan izlərinin ən mühüm ünvanlarından biri
Azıx mağarası Azərbaycanın və bütövlükdə Qafqazın ən qədim insan məskənlərindən biri hesab olunur. Citypost.az xəbər verir ki, bu mühüm arxeoloji abidə 1960-cı ildə azərbaycanlı arxeoloq Məmmədəli Hüseynov tərəfindən kəşf edilib.Aparılan qazıntılar zamanı mağarada ümumi qalınlığı 14,5 metrə çatan çöküntü qatları müəyyən olunub və onlar 10 təbəqəyə ayrılıb. Xüsusilə üçüncü təbəqə (təxminən 2–3 metr dərinlikdə) zəngin tapıntıları ilə seçilir. Bu qatdan 4 minə yaxın daş əmək aləti və ibtidai insanların ovladığı heyvanlara aid minlərlə sümük qalıqları aşkar edilib. Tapılan alətlər Mustye mədəniyyətinə aiddir və bu təbəqənin yaşı təxminən 150 min il hesab olunur.Mağaranın ən mühüm tapıntılarından biri isə 1968-ci ildə beşinci təbəqədən...
30 Aprel 2026, 09:03
