Niyə gündəlik xırda məlumatları tez unudurduq?
Maraqlı 19 Mart 2026, 10:36
236
Beyin tədqiqatçıları bildirirlər ki, insan yaddaşı hər zaman bütün məlumatları eyni dərəcədə saxlamır.
Citypost.az-ın məlumatına görə, gündəlik, əhəmiyyətsiz və rutin məlumatlar tez unudula bilər, çünki onların həyati əhəmiyyəti nisbətən azdır və beynimiz onları dərhal uzunmüddətli yaddaşa köçürmür.
Əksinə, güclü emosiyalarla bağlı hadisələr – məsələn, sevinc, qorxu, sevgi və ya sürpriz – daha yaxşı yadda qalır. Bunun səbəbi emosional yaddaşın güclü olmasıdır: beyin emosional məqamları daha dərin sinir şəbəkələrinə yerləşdirir, beləliklə, həmin hadisələr uzun müddət xatırlanır və daha ətraflı yadda qalır. Ekspertlər vurğulayırlar ki, yaddaşın bu fərqliliyi təbiət tərəfindən “prioritetləşdirmə” mexanizmi ilə bağlıdır: beyin həyati və emosional əhəmiyyət daşıyan məlumatlara daha çox diqqət yetirir, gündəlik və əhəmiyyətsiz məlumatları isə tez unudur.
Nəticədə, xırda gündəlik detalların tez unudulması normal və sağlam yaddaş funksiyasının bir hissəsidir, lakin emosional və vacib hadisələr əbədi xatırlanmağa meyillidir.
Həmçinin oxuyun
Əlİ
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Həbsxanada ixtira olunan diş fırçası: Tarixi necə başladı?
Müasir diş fırçasının maraqlı tarixi var. Ağız gigiyenası insan üçün əsrlər boyu vacib olub, qədim sivilizasiyalar da bunun sağlamlığın əsas təminatı olduğunu anlayırdı. Citypost.az-ın məlumatına görə, diş fırçasına bənzər ilk alətlər eramızdan əvvəl 3500-cü ilə, qədim Babilə aid olub – uc itilənmiş budaqlar dişlər arasını təmizləmək üçün istifadə olunurdu. Yunanlar və romalılar isə daha çox lələkdən istifadə edirdilər.Müasir diş fırçasına oxşayan alət isə 15-ci əsrdə Çində donuz tükü ilə hazırlanıb. Lakin kommersiya məqsədli diş fırçası zavodda deyil, həbsxanada ixtira olunmuşdu. İngilis William Addis həbsxanada olarkən duz və küllə ilə isladılmış təmizlik vasitəsindən razı qalmayıb, sümük üzərində deşiklər açaraq ora donuz...
19 Mart 2026, 11:53
Pişiklər niyə arxası üstə düşmür? – ELMİ izah
Cəmiyyətdə geniş yayılmış fikrə görə, pişiklər sanki möcüzəvi şəkildə hər zaman ayaqları üstə düşür. Mütəxəssislər isə bildirirlər ki, bu hadisə heç də sehr deyil, tamamilə elmi əsaslara söykənən bioloji və fiziki mexanizmlərin nəticəsidir.Citypost.az xəbər verir ki, alimlərin izahına görə, pişiklərdə “Düzəlmə refleksi” adlanan xüsusi mexanizm mövcuddur. Bu proses zamanı daxili qulaqda yerləşən vestibulyar sistem heyvanın bədəninin məkan daxilində vəziyyətini dərhal müəyyən edir. Beyin saniyənin çox kiçik bir hissəsində siqnal verərək bədənin çevrilməsini təmin edir.Pişiklərin uğurlu şəkildə çevrilə bilməsinin əsas səbəblərindən biri də onların son dərəcə elastik onurğa quruluşudur. Bədənlərinin ön və arxa hissələri müstəqil şəkildə hərəkət edə bildiyi üçün heyvan...
18 Mart 2026, 17:05
Solaxaylıqla bağlı maraqlı faktlar
Solaxaylıq uzun illərdir həm elmi, həm də sosial baxımdan maraq doğuran mövzulardan biri olaraq qalır. Araşdırmalar göstərir ki, bu xüsusiyyət təkcə fərdi seçim deyil, müxtəlif amillərin təsiri ilə formalaşan mürəkkəb bir prosesdir.Citypost.az-ın xəbərinə görə, tarix boyu solaxay insanlara münasibət birmənalı olmayıb. Xüsusilə orta əsr Avropasında solaxaylıq bəzən mənfi xüsusiyyət kimi dəyərləndirilir, bu cür insanlar şübhə ilə qarşılanırdı.Statistik göstəricilər isə dünyada insanların təxminən 10 faizinin solaxay olduğunu ortaya qoyur. Yəni hər 10 nəfərdən yalnız biri sol əli ilə üstün fəaliyyət göstərir.Mütəxəssislər bildirirlər ki, solaxaylıq tam şəkildə genetik faktorlarla izah olunmur. Bu xüsusiyyətin formalaşmasında irsi amillərlə yanaşı, ətraf mühit və davranış faktorlarının...
18 Mart 2026, 14:11
Neft necə yaranır? - Maraqlı FAKT
Neftin mənşəyi ilə bağlı geniş qəbul olunan elmi versiyaya görə, bu təbii sərvət milyonlarla il əvvəl qədim dənizlərdə yaşamış mikroskopik canlıların qalıqlarından formalaşıb. Bu proses geologiyada üzvi mənşəli (biogen) nəzəriyyə kimi tanınır.Citypost.az xəbər verir ki, alimlərin fikrincə, qədim okeanlar və dənizlər fitoplankton və zooplankton kimi mikroskopik orqanizmlərlə zəngin olub. Bu canlılar öldükdən sonra onların qalıqları dəniz dibinə çökərək qum və lil təbəqələri ilə qarışıb. Zaman keçdikcə həmin təbəqələr üzərinə yeni çöküntülər yığılıb və milyon illər ərzində böyük təzyiq və yüksək temperatur təsiri altında kimyəvi dəyişikliklər baş verib.Nəticədə üzvi qalıqlar oksigensiz mühitdə tədricən mürəkkəb karbon birləşmələrinə çevrilib. Bu proses nəticəsində əvvəlcə...
18 Mart 2026, 14:01
“Cücəni payızda sayarlar” ifadəsinin mənası
“Cücəni payızda sayarlar” ifadəsinin mənşəyi və mənasıCitypost.az xəbər verir ki, “Cücəni payızda sayarlar” ifadəsi xalq arasında geniş istifadə olunan məcazi deyimlərdəndir. Ən çox yayılmış versiyaya görə, bu ifadə quşçuluqla məşğul olan kənd təsərrüfatı mühitində formalaşıb.Mütəxəssislərin izahına əsasən, yumurtadan yeni çıxan cücələr dərhal istifadə və ya gəlir mənbəyi hesab olunmurdu. Onların böyüməsi üçün müəyyən vaxt lazım idi. Cücələr əsasən isti aylarda yumurtadan çıxdığından, onlardan real fayda götürmək daha çox payız fəslində mümkün olurdu. Lakin bu müddətə qədər bütün cücələrin sağ qalacağına zəmanət yox idi — xəstəliklər, təbii səbəblər və digər təhlükələr onların bir hissəsinin məhv olmasına gətirib çıxarırdı.Bu səbəbdən kəndlilər nəticə...
17 Mart 2026, 12:04
"Böyük Təmizlik" marafonuna START verildi: Evlərdə yenilənmə mövsümü
Baharın gəlişi ilə Azərbaycanın hər bir guşəsində onilliklərdir dəyişməyən, adət-ənənə halını almış böyük "təmizlik marafonu" yenidən start götürüb. Hər il mart ayının gəlişi ilə evlərdə başlayan bu hərəkətlilik sadəcə məişət işi deyil, həm də təbiətin oyanışına paralel olaraq mənzillərin yenilənməsi, qışın yorğunluğunun divarlar arasından atılması ritualı hesab olunur.Citypost.az xəbər verir ki, bu prosesin əsas qəhrəmanları olan qadınlar üçün bahar təmizliyi pərdələrin yuyulmasından tutmuş, şkafların ən dərin künclərindəki əşyaların nizama salınmasına qədər geniş bir sahəni əhatə edir. Uzun illərdir formalaşan bu ənənəyə görə, bayram ərəfəsində evin hər bir guşəsi əl gəzdirilməli, tozdan və lazımsız yükdən təmizlənməlidir. Xalçaların çırpılması, pəncərələrin bahar günəşini...
17 Mart 2026, 11:56
