Zaur Əliyev XVIII əsrə aid xəritə və tarixi qeydlərlə bağlı maraqlı faktlar paylaşıb  

Tarixçi alim Zaur Əliyev XVIII əsrdə yaşamış ingilis taciri və səyyahı Jonas Hanwayin Xəzər dənizi və ətraf regionları əhatə edən xəritəsi, eləcə də tarixi qeydləri ilə bağlı maraqlı məlumatlar təqdim edib.

Citypost.az xəbər verir ki, alimin sözlərinə görə, 1740-cı illərə aid olan xəritənin müəllifi Jonas Hanwaydir. İngilis taciri və səyyahı olan Hanway Xəzər dənizi vasitəsilə İngiltərə ilə İran arasında birbaşa ticarət yolu qurmaq məqsədilə regiona səyahət edib. Bildirilib ki, o, bu səfər zamanı Nadir şah ilə də şəxsən görüşüb. Hanwayin məlumatlarına əsasən, səyyahın malları quldurlar tərəfindən qarət edildikdən sonra Nadir şah ona böyük məbləğdə pul yardımı göstərib.

Araşdırmaçı xatırladıb ki, Jonas Hanway 1753-cü ildə dörd cilddən ibarət olan “Xəzər dənizi vasitəsilə ticarət üzrə Britaniya tacirinin tarixi hesabatı” adlı kitab nəşr etdirib. Həmin əsərdə səyyah öz xatirələrini, səfər zamanı rastlaşdığı hadisələri və regionla bağlı müşahidələrini qələmə alıb.Kitabda Azərbaycan coğrafiyasında yerləşən şəhərlər haqqında da geniş məlumat verilib. Xüsusilə İrəvan şəhəri və Ermənistanla bağlı qeydlərin diqqət çəkdiyi vurğulanıb. O bildirib ki, xəritənin sol tərəfində, Xəzər dənizinin qərbində “Aran and Erivan” ifadəsi yer alır. Bu da həmin dövrdə İrəvanın coğrafi baxımdan Aran bölgəsi ilə birlikdə, vahid məkan kimi göstərildiyini deməyə əsas verir. “Erivan” adı o dövrdə İrəvan xanlığının mərkəzi kimi təqdim edilir. Araşdırmaçı bildirib ki, XVIII əsr xəritələrində “Ermənistan” anlayışı daha çox dövlət qurumundan deyil, etno-coğrafi bölgə kimi istifadə olunub. Onun sözlərinə görə, bu ad Azərbaycan torpaqlarında deyil, indiki Türkiyənin şərq hissəsində coğrafi ərazi mənasında göstərilirdi.

Zaur Əliyev Hanwayin kitabına istinadla yazıb ki, İrəvan bağlarla əhatə olunmuş şəhər kimi təsvir edilir və Zəngi çayının sahilində yerləşirdi. Səyyah əhalinin tərkibindən bəhs edərkən burada müsəlman türk azərbaycanlılarla yanaşı, azsaylı ermənilərin də yaşadığını qeyd edib. Hanway şəhər idarəçiliyinin tamamilə türk azərbaycanlı xanların əlində olduğunu, şəhərin isə islam memarlığı üslubunda inkişaf etdiyini yazıb. Eyni zamanda, onun qeydlərində İrəvanda yaşayan azərbaycanlı türklərin cəsur, döyüşkən və qonaqpərvər olduqları xüsusi vurğulanır.

Həmçinin oxuyun

Prezident ailəsini şantaj edən Fərid Salmanov KİMDİR?

TƏBİB Səhiyyə Nazirliyinə birləşdirilir - İslahatlar DAVAM EDƏCƏK 

"Bütövlük nəğməsi"  - Sayman Aruzun ŞEİRİ

DAHİ – Şəmsi Vəfadarın YAZISI  

Araşdırmaçı qeyd edib ki, səyyah yerli əhalinin xaricilərə qarşı nəzakətli davrandığını, lakin qürurlarına toxunmağın təhlükəli sayıldığını yazır. Həmçinin Hanway yerli tacirlərin sözlərinə sadiq olduqlarını, bəzən bir əl sıxmanın yazılı müqavilədən daha üstün tutulduğunu bildirib.Jonas Hanway azərbaycanlı türklərin qonaqpərvərliyini də xüsusi qeyd edib. Səyyah onların qonağı müqəddəs saydıqlarını, evlərinə gələn şəxs üçün ən yaxşı süfrəni açmağı özlərinə borc bildiklərini yazıb.

Bundan başqa, Hanway qeydlərində azərbaycanlı türkləri Nadir şahın ən sadiq insanları kimi təqdim edib. O, bu xalqın dözümlülüyünü, az qida və su ilə uzun yol gedə bilməsini, eləcə də hökmdarına bağlılığını diqqətə çatdırıb. Zaur Əliyevin təqdim etdiyi bu tarixi qeydlər XVIII əsr regionunun etnik, siyasi və coğrafi mənzərəsini öyrənmək baxımından maraqlı mənbə kimi qiymətləndirilir.

Əli