Sel nədir və niyə bu qədər təhlükəlidir?
Maraqlı 25 Mart 2026, 12:08
245
Sel adi daşqın deyil. O, qəfil yaranan, çox sürətli hərəkət edən və qarşısına çıxan hər şeyi dağıdan təhlükəli təbii hadisədir. Bəzən hava sakit olsa da, bir neçə kilometr yuxarıda yağan güclü yağış nəticəsində sel dərəyə dolur və insanların reaksiya verməyə vaxtı qalmır.
Citypost.az-ın məlumatına görə, Əsasən qısa müddətli, güclü leysan yağışları selə səbəb olur. Torpaq suyu hopdurmağa macal tapmır və su, palçıq, daş və ağac qalıqları ilə birlikdə axına çevrilir. Dağlıq ərazilərdə qarın sürətlə əriməsi, meşələrin qırılması və çay-dərə yataqlarında tikinti aparılması da sel riskini artırır.
Sellərin bir neçə növü var:
Yağış selləri – ən çox rast gəlinən növdür, güclü yağışdan sonra yaranır və yaşayış məntəqələrini, yolları, zirzəmiləri su altında qoyur.
Palçıqlı sellər – ən təhlükəli növdür; böyük daşlar, torpaq və ağaclarla birlikdə axır, ev divarlarını dağıda, körpüləri uçura bilir.
Qar əriməsi selləri – yaz aylarında dağlarda qar birdən-birə əriyərək çaylara böyük həcmdə su daxil olur.
Dağ gölü və buzlaq selləri – nadir baş verir, amma qarşısında demək olar ki, heç nə dura bilmir.
Selin dəhşəti onun sürətində və qəfilliyindədir. Axın saniyədə 10 metrdən artıq hərəkət edə bilər, bu isə insanların qaçmasına imkan vermir və avtomobilləri sürükləyib aparır. Sel zamanı həyati təhlükə əsasən axına düşənlərdə və evlərini vaxtında tərk etməyənlərdə yaranır. Gecə baş verən sellər isə riski daha da artırır.
Unutmaq olmaz ki, quru görünən dərə və çay yataqları təhlükəsiz deyil – sel məhz bu yerlərdən gələ bilər. Yağışlı havalarda belə ərazilərdən uzaq durmaq və xəbərdarlıqlara diqqət yetirmək həyati əhəmiyyət daşıyır.
Həmçinin oxuyun
Əli
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Liftlərdəki güzgülərin sirri: sadə görünən dizaynın ağıllı səbəbləri
Liftə mindiyiniz zaman adətən arxa divarda böyük bir güzgü görürsünüz. Əksəriyyət üçün bu, sadəcə saçını yoxlamaq və ya görünüşünü düzəltmək üçün düşünülmüş bir element kimi görünə bilər. Lakin əslində lift güzgülərinin funksiyası daha çoxdur və onların bir neçə ağıllı səbəbi var.Citypost.az-ın məlumatına görə, lift kabinələri dar və məhdud yerlərdir. Bu cür məkanlarda bəzi insanlar narahatlıq hiss edə bilər, hətta klaustrofobiyaya meyilli ola bilər. Güzgülər vizual olaraq genişlik illüziyası yaradır, məkanın daha geniş görünməsini təmin edir və sərnişinlərin rahatlığını artırır.Bundan əlavə, güzgülər təhlükəsizlik hissi verir. İnsanlar arxalarında kimlərin olduğunu görə bildikdə özlərini daha etibarlı hiss edir, xoşagəlməz halların qarşısı alınır. Əlçatanlıq...
25 Mart 2026, 11:43
Zaur Əliyev XVIII əsrə aid xəritə və tarixi qeydlərlə bağlı maraqlı faktlar paylaşıb
Tarixçi alim Zaur Əliyev XVIII əsrdə yaşamış ingilis taciri və səyyahı Jonas Hanwayin Xəzər dənizi və ətraf regionları əhatə edən xəritəsi, eləcə də tarixi qeydləri ilə bağlı maraqlı məlumatlar təqdim edib.Citypost.az xəbər verir ki, alimin sözlərinə görə, 1740-cı illərə aid olan xəritənin müəllifi Jonas Hanwaydir. İngilis taciri və səyyahı olan Hanway Xəzər dənizi vasitəsilə İngiltərə ilə İran arasında birbaşa ticarət yolu qurmaq məqsədilə regiona səyahət edib. Bildirilib ki, o, bu səfər zamanı Nadir şah ilə də şəxsən görüşüb. Hanwayin məlumatlarına əsasən, səyyahın malları quldurlar tərəfindən qarət edildikdən sonra Nadir şah ona böyük məbləğdə pul yardımı göstərib.Araşdırmaçı xatırladıb ki, Jonas Hanway...
24 Mart 2026, 08:05
Dünyada kişilər yox olsa nə olar? – Maraqlı faktlar
Əgər kişilər birdən-birə yox olsaydı, bu, həyatın müxtəlif sahələrində ciddi fəsadlar yarada bilər. Məhz bu səbəbdən dünyada bəzi sistemlər kişilərin iştirakına güvənir və onların yoxluğu böyük problemlərə səbəb ola bilər.Enerji sistemi iflic ola bilər – Orta hesabla 3 gün sonra elektrik şəbəkəsi demək olar ki, sıradan çıxacaq. Mühəndis və texniki ustaların təxminən 83%-i kişilərdir və transformatorların, elektrik stansiyalarının texniki baxımı onların iştirakı ilə həyata keçirilir.Su və kanalizasiya dayanar – Filtrlər, nasos stansiyaları və kollektorlar daimi texniki xidmət tələb edir. Bu sistemlər gündəlik təmir olunmasa, su təchizatı və kanalizasiya fəaliyyətini dayandıracaq.Nəqliyyat sistemi çöker – 48 saat ərzində bütün nəqliyyat dayanacaq. Pilotların...
23 Mart 2026, 11:55
Gülmək insanı öldürə bilər – nadir, amma mümkün FAKT
Gülüş adətən sağlamlıq üçün faydalıdır. O, stresi azaldır, oksigen təminatını yaxşılaşdırır və ürəyə müsbət təsir göstərir. Citypost.az xəbər veirr ki, lakin ekspertlər xəbərdarlıq edirlər ki, bəzi hallarda gülmək təhlükəli ola bilər.Uzun və yüksək intensivlikli gülüş nəfəs almağı çətinləşdirə və tənəffüs problemləri olan insanlarda ölümə səbəb ola bilər. Həmçinin, ürək və beyin damar xəstəlikləri olan insanlarda gülüş infarkt və ya beynə qan sızması riskini artırır.Tarixdə belə nadir hadisələr də qeydə alınıb. Məsələn, eramızın 3-cü əsrində yunan filosofu Xrizib, gördüyü bir hadisəyə gülməkdən həyatını itirmişdi.Beləliklə, gülüş əksər halda faydalıdır, amma həddindən artıq uzun və güclü gülüş bəzi hallarda riskli ola bilər.Əli...
23 Mart 2026, 11:53
Tsunami necə yaranır və nə qədər güclüdür?
Tsunami adi dəniz dalğası deyil. O, okeanın dibində baş verən güclü geoloji proseslərin nəticəsidir. Əsasən zəlzələlərdən yaranır. Yer qabığı böyük təktanik plitələrdən ibarətdir və bu plitələr daim hərəkətdədir. Bəzən plitələr bir-birinə ilişir, uzun müddət enerji toplayır və kritik həddə çatanda qəfil qırılır. Bu zaman okeanın dibində ani hərəkət milyonlarla ton suyu yerindən tərpədir və nəhəng dalğalar yaranır.Citypost.az-ın məlumatına görə, Tsunami dalğalarının fərqi ondadır ki, onların uzunluğu yüzlərlə kilometr ola bilər. Açıq okeanda hündürlük cəmi 1–2 metr olur və gəmilər bunu hiss etmir, amma sürəti saatda 700–800 kilometrə çatır – yəni təyyarə sürətinə yaxın! Sahilə yaxınlaşdıqca suyun dərinliyi azalır, sürət düşür,...
20 Mart 2026, 15:43
Beyin niyə bəzən insanlara “tanış” gəlir?
Bəzən küçədə, avtobusda və ya marketdə birinə baxanda “bu adam haradansa tanış gəlir” hissi hamımızın başına gəlir. Ən maraqlısı isə odur ki, çox vaxt biz bu tanışlığı konkret xatırlaya bilmirik.Citypost.az xəbər verir ki, Nevroloqlar bildirirlər ki, bunun səbəbi beyində üzləri tanıyan xüsusi sistemdir. Qicgah nahiyəsində yerləşən bu sahə üz cizgilərini avtomatik analiz edir. Beyin yeni gördüyü üzü yaddaşda olan minlərlə üzlə saniyələr içində müqayisə edir. Əgər qaşların forması, göz aralığı və üz quruluşu kiməsə oxşayırsa, beynimiz tanışlıq siqnalı verir.Psixoloqlar bunu xatirəsiz tanışlıq hissi adlandırırlar. Bu, bir az da dejavü hissinə oxşayır: insan bir vəziyyəti əvvəllər yaşamış kimi hiss edir, amma...
20 Mart 2026, 11:33
