Quruyan göldə həyat necə davam edir?
Maraqlı 19 İyun 2026, 10:52
317
Təbiətdə bəzi canlılar sərt qış aylarını qış yuxusu ilə keçirir, bəziləri isə isti və quraq mövsümlərdə fəaliyyətini minimuma endirərək əlverişli şəraiti gözləyir. Lakin elə canlılar da var ki, nə yuxuya gedir, nə də gizlənir. Buna baxmayaraq, onlar təbiətin ən çətin sınaqlarından uğurla çıxmağı bacarırlar. Bu canlılardan biri də Afrikanın mövsümi su hövzələrində yaşayan illik Afrika balığıdır.
Citypost.az-ın məlumatına görə, mütəxəssislərin bildirdiyinə görə, bu balıqların yaşadığı gölməçələr yalnız yağış mövsümündə su ilə dolur. Yağışlar başlayanda balıqlar sürətlə inkişaf edir, qısa müddətdə böyüyərək yetkinliyə çatır və çoxalma mərhələsinə keçir. Onların vaxtı olduqca məhduddur, çünki yaşadıqları su hövzələri bir neçə ay sonra tamamilə quruyur.
Bu səbəbdən balıqlar yumurtalarını gölməçənin dibindəki palçığın dərin qatlarına qoyurlar. Bir müddət sonra su tamamilə çəkilir, gölməçə yox olur və yetkin balıqların hamısı həyatını itirir. İlk baxışdan burada həyatın sona çatdığı görünür. Lakin əslində ən maraqlı proses məhz bundan sonra başlayır.
Mütəxəssislər qeyd edirlər ki, palçığın altında qalan yumurtalar xüsusi bioloji vəziyyətə – diapauza mərhələsinə keçir. Bu dövrdə onların inkişafı dayanır, maddələr mübadiləsi minimum səviyyəyə enir və sanki həyat müvəqqəti olaraq "dondurulur". Aylarla, hətta bəzi hallarda daha uzun müddət ərzində bu vəziyyətdə qala bilən yumurtalar quraqlığa dözərək varlığını qoruyur.
Nəhayət, yağış mövsümü yenidən başlayanda və ilk su damcıları torpağa hopanda yumurtalar aktivləşir. İnkişaf prosesi qaldığı yerdən davam edir və qısa müddət ərzində yeni balıqlar dünyaya gəlir. Beləliklə, əvvəlki nəsil məhv olsa da, həyat dayanmış olmur və yeni nəsil öz dövrünü başlayır.
Alimlər bu prosesi canlılar aləmində ən maraqlı uyğunlaşma mexanizmlərindən biri hesab edirlər. Çünki burada canlı orqanizm özü deyil, onun gələcək nəslini daşıyan bioloji məlumat qorunub saxlanılır. Bu sistem təbiətin dəyişən şəraitə necə uyğunlaşdığını və canlıların milyonlarla il ərzində yaşamaq üçün necə mürəkkəb mexanizmlər formalaşdırdığını göstərir.
Həmçinin oxuyun
Afrika balığının həyat dövrü bir daha sübut edir ki, təbiətdə yaşam yalnız mövcud şəraitə uyğunlaşmaqdan ibarət deyil. Bəzən həyatın davamlılığı gələcək üçün hazırlanmış və zamanın sınağından keçən heyrətamiz bioloji strategiyalar sayəsində mümkün olur. Bu kiçik balıq da məhz belə bir strategiyanın ən maraqlı nümunələrindən biridir.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
İnəklərdə “öz məməsini əmmə” davranışı nə ilə bağlıdır? – Mütəxəssis izah edir
Son dövrlərdə heyvandarlıq təsərrüfatlarında müşahidə olunan maraqlı və eyni zamanda narahatedici davranışlardan biri inəklərin öz məmələrini əmməsidir. Baytar mütəxəssislərin fikrincə, bu hal təkcə vərdiş kimi qiymətləndirilməməli, onun arxasında bir neçə mühüm bioloji və psixoloji səbəb dayanır.Citypost.az-ın məlumatına görə, nütəxəssislər bildirirlər ki, bu davranış əsasən erkən yaş dövründə yaranan bəzi çatışmazlıqlarla əlaqələndirilir. Xüsusilə buzaqlıq dövründə ana südünü kifayət qədər ala bilməmək, düzgün qidalanmamaq və ya qeyri-adekvat şəraitdə böyümək sonradan belə davranışların formalaşmasına səbəb ola bilər. Bununla yanaşı, stres, dar və uyğun olmayan saxlanma şəraiti, sosial izolasiya və darıxma kimi faktorlar da bu vəziyyəti gücləndirən əsas amillər sırasında göstərilir.Baytarların açıqlamasına görə, bu...
19 İyun 2026, 09:54
Yayın balıqları niyə qrup halında hərəkət edir?
Yayın balıqları çox vaxt böyük qruplar halında üzürlər. Bunun əsas səbəbi təhlükəsizlikdir. Bir yerdə hərəkət etdikləri zaman yırtıcılar üçün tək bir balığı seçib hücum etmək daha çətin olur. Eyni istiqamətdə və böyük uyğunluq içində üzən bu balıqlar uzaqdan baxdıqda sanki vahid bir canlı təsiri yaradır və beləliklə düşmənlərini çaşdırırlar.Citypost.az xəbər verir ki, qrup halında hərəkət etməyin başqa üstünlükləri də var. Belə ki, balıqlar qida mənbələrini daha asan tapır, istiqaməti daha rahat müəyyən edir və təhlükələri daha tez hiss edə bilirlər. Hər bir balıq qonşusunun hərəkətini izləyərək ümumi nizamın qorunmasına kömək edir. Nəticədə suyun altında möhtəşəm bir harmoniya və mükəmməl koordinasiya...
18 İyun 2026, 10:35
İlk dəfə gördüyümüz yer niyə bizə tanış gəlir?
Bir çox insan bunu dejavu adlandırır. Lakin mütəxəssislərin fikrincə, bu hissin səbəbi mistik hadisələr və ya qeyri-adi qüvvələr deyil. Əslində məsələ beynin zaman və yaddaş məlumatlarını emal etmə mexanizmində yaranan qısa müddətli uyğunsuzluqla bağlıdır.Normal şəraitdə beynimiz ətrafdan gələn məlumatları qəbul edir, onları emal edir və “hazırda yaşanan hadisə” kimi qeydə alır. Citypost.az xəbər verir ki, ancaq bəzən bu proses zamanı millisaniyələr səviyyəsində çox kiçik bir gecikmə baş verir. Nəticədə beynin bir hissəsi yaşanan hadisəni yeni məlumat kimi qəbul etdiyi halda, digər hissəsi onu artıq xatirə kimi qiymətləndirir.Bu səbəbdən insan eyni anı həm yaşayır, həm də xatırlayırmış kimi hiss edir. Elə buna...
18 İyun 2026, 09:21
Gecə səmasına baxanda əslində keçmişi görürük - Maraqlı FAKT
Gecə səmasına baxıb saysız-hesabsız ulduzları seyr edərkən onların hamısının həmin anda, məhz o vəziyyətdə mövcud olduğunu düşünürük. Halbuki astronomiyanın ən maraqlı həqiqətlərindən biri budur ki, gördüyümüz ulduzların böyük hissəsini əslində indiki halları ilə yox, keçmişdə olduqları vəziyyətdə görürük.Citypost.az xəbər verir ki, bunun səbəbi işığın sürətinin məhdud olmasıdır. İşıq saniyədə təxminən 300 min kilometr sürətlə hərəkət etsə də, kainatın ölçüləri o qədər böyükdür ki, ulduzlardan gələn işığın Yerə çatması bəzən illər, əsrlər, hətta milyonlarla il çəkir.Məsələn, gecə səmalarında gördüyümüz bəzi ulduzların işığı Yerə çatmaq üçün onlarla, yüzlərlə və ya minlərlə il yol qət edib. Bu o deməkdir ki, biz həmin ulduzun...
17 İyun 2026, 10:43
Yoxuş aşağı gedərkən avtomobili “boş”a almaq yanacağa qənaət edirmi?
Bir çox sürücü hesab edir ki, yoxuş aşağı hərəkət zamanı avtomobili sürətdən çıxarıb neytral vəziyyətə (“boş”a) almaq yanacağa qənaət etməyə kömək edir. Lakin mütəxəssislər bildirirlər ki, müasir avtomobillərdə bu fikir artıq öz aktuallığını itirib və əksinə, həm təhlükəsizlik, həm də avtomobilin texniki vəziyyəti baxımından müəyyən risklər yarada bilər.Citypost.az xəbər verir ki, avtomobil ekspertlərinin sözlərinə görə, müasir nəqliyyat vasitələrində mühərrikin idarəetmə bloku (ECU) xüsusi prinsiplə işləyir. Sürücü qaz pedalını buraxdıqda və avtomobil sürətdə olduğu halda yoxuş aşağı hərəkət etdikdə, sistem əksər hallarda yanacaq ötürülməsini minimuma endirir və ya tamamilə dayandırır. Bu səbəbdən avtomobil sürətdə hərəkət etdiyi müddətdə faktiki olaraq əlavə yanacaq...
17 İyun 2026, 09:50
Xəbərçi göyərçinlər minlərlə kilometr uzaqdakı ünvanı necə tapırlar?
Filmlərdə və tarixi hadisələrdə tez-tez rast gəldiyimiz xəbərçi göyərçinlər insanların ən çox maraqlandığı canlılardan biridir. Çünki bu quşlar yüzlərlə, hətta minlərlə kilometr uzaqlıqdan belə öz yuvalarına geri dönməyi bacarırlar. Maraqlıdır ki, onlar bu qədər uzun məsafəni qət edərkən nə xəritədən, nə də texnoloji vasitələrdən istifadə edirlər. Bəs xəbərçi göyərçinlər gedəcəkləri istiqaməti necə müəyyənləşdirirlər?Citypost.az-ın məlumatına görə, ornitoloqların fikrincə, bu heyrətamiz qabiliyyət milyonlarla il ərzində formalaşmış mürəkkəb naviqasiya sisteminin nəticəsidir. Alimlər hesab edirlər ki, göyərçinlərin istiqamət tapmaq bacarığında bir neçə əsas mexanizm birlikdə fəaliyyət göstərir.Ən vacib amillərdən biri Yer kürəsinin maqnit sahəsini hiss etmək qabiliyyətidir. Tədqiqatlar göstərir ki, göyərçinlərin orqanizmində maqnit sahəsinə...
17 İyun 2026, 08:15
