Dənizin səssiz qatili: Bir su ilbizi insanı dəqiqələr içində öldürə bilər
Maraqlı 26 İyun 2026, 10:54
454
Dənizin ən təhlükəli canlılarının köpəkbalıqları və ya meduzalar olduğunu düşünürsünüzsə, yanılırsınız. Tropik okeanların dərinliklərində yaşayan və ilk baxışda adi, hətta gözəl bir dəniz qabığına bənzəyən konus formalı su ilbizləri dünyanın ən zəhərli canlılarından biri hesab olunur. Onların bəzi növləri insan həyatını cəmi bir neçə dəqiqə ərzində təhlükə altına sala bilir.
Citypost.az-ın məlumatına görə, bu kiçik canlılar sakit görünüşlərinin arxasında son dərəcə mürəkkəb və ölümcül ov mexanizmi gizlədirlər. Su ilbizləri qidalanmaq üçün xüsusi zəhərli iynədən istifadə edirlər. Harpunu xatırladan bu iti orqan vasitəsilə balıqları və digər dəniz canlılarını vuraraq onları saniyələr ərzində hərəkətsiz vəziyyətə salırlar.Onların ifraz etdiyi zəhər güclü neyrotoksinlərdən ibarətdir. Bu maddələr sinir sisteminin fəaliyyətini pozur, əzələləri iflic edir və ovun qaçmasına imkan vermir. İnsanlar üçün də bu zəhər son dərəcə təhlükəlidir. Ağır hallarda nəfəs əzələlərinin fəaliyyəti dayanır və vaxtında tibbi yardım göstərilməzsə, nəticə faciəvi ola bilər.
Mütəxəssislər bildirirlər ki, konus formalı su ilbizlərinin bəzi növlərinin zəhəri morfindən qat-qat sürətli təsir göstərir.Ağrını hiss etdirmədən sinir impulslarını bloklayan bu maddələr tibb alimlərinin də diqqət mərkəzindədir. Hazırda həmin toksinlərin tərkibi üzərində geniş araşdırmalar aparılır və gələcəkdə güclü, asılılıq yaratmayan ağrıkəsicilərin hazırlanmasında istifadə oluna biləcəyi düşünülür.Bu baxımdan, bir tərəfdən ölümcül təhlükə mənbəyi olan su ilbizi, digər tərəfdən müasir tibbin inkişafına töhfə verə biləcək unikal bioloji xəzinə hesab olunur. Təbiətdə tez-tez rast gəldiyimiz kimi, ən təhlükəli görünən canlılar bəzən insanlıq üçün ən böyük elmi imkanları da özündə daşıyır.Konus formalı su ilbizləri əsasən Hind və Sakit okeanın tropik sularında yaşayırlar. Rəngarəng və naxışlı qabıqları səbəbindən turistlər və kolleksiyaçılar tərəfindən tez-tez toplanırlar. Lakin mütəxəssislər xəbərdarlıq edirlər ki, canlı və ya ölü görünməsindən asılı olmayaraq, bu ilbizlərə toxunmaq ciddi təhlükə yarada bilər. Çünki onların zəhərli iynəsi uzun müddət aktiv qala bilir.Təbiətin ən maraqlı paradokslarından biri də məhz budur: ən gözəl görünən canlılar bəzən ən təhlükəliləri ola bilirlər. Sakit görünüşü, rəngarəng qabığı və yavaş hərəkətləri ilə diqqət çəkən bu su ilbizi əslində okeanların ən səssiz və ən təsirli ovçularından biridir.
Həmçinin oxuyun
Elmi araşdırmalar davam etdikcə, onun ölümcül zəhərinin gələcəkdə milyonlarla insanın ağrılarının müalicəsində istifadə olunacağına dair ümidlər də artır. Təbiətin sirrləri isə insanları heyrətləndirməyə davam edir.
Yusif
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
65 milyon ildir dəyişməyən canlı: Timsahların sirri nədir?
Yer üzündə milyonlarla il ərzində saysız-hesabsız canlı növləri yaranıb və yox olub. İqlim dəyişiklikləri, meteorit toqquşmaları, buzlaşma dövrləri və digər böyük fəlakətlər bir çox canlıların tarix səhnəsindən silinməsinə səbəb olub. Lakin elə canlılar var ki, bütün bu sınaqlardan keçərək bu günə qədər gəlib çıxmağı bacarıblar. Citypost.az-ın məlumatına görə, onlardan biri də timsahlardır.Timsahlar təxminən 200 milyon il əvvəl meydana çıxıblar və dinozavrlarla eyni dövrdə yaşamış qədim canlılardandır. Təxminən 65 milyon il əvvəl dinozavrların böyük əksəriyyəti Yer üzündən silinsə də, timsahlar sağ qalaraq həyatlarını davam etdirdilər. Bu fakt alimləri uzun illərdir düşündürən maraqlı suallardan biridir: Niyə timsahlar dəyişmədi və necə oldu ki, milyonlarla...
26 İyun 2026, 09:51
Öz zəhərindən ölməyən möcüzə: Zəhərli ox qurbağalarının sirri
Dünyanın ən təhlükəli canlıları arasında yer alan zəhərli ox qurbağaları ölçülərinin kiçik olmasına baxmayaraq, son dərəcə güclü toksinlər daşıyırlar. Bəzi növlərin dərisindəki zəhərin cəmi bir neçə milliqramı belə bir insanın həyatına son qoya bilər. Bəs bu qədər ölümcül maddə daşıyan bir canlı necə olur ki, öz zəhərindən zərər görmür?Citypost.az-ın məlumatına görə, alimlər bu sualın cavabını uzun illər araşdırıblar və məlum olub ki, zəhərli ox qurbağalarının orqanizmi həmin toksinlərə qarşı xüsusi müdafiə mexanizmləri formalaşdırıb. Onların sinir hüceyrələri və əzələlərində yerləşən bəzi zülallar zəhərin təsir göstərdiyi reseptorları dəyişdirərək toksinlərin öz bədənlərinə zərər verməsinin qarşısını alır.Başqa sözlə desək, qurbağa ölümcül zəhəri daşısa da,...
26 İyun 2026, 08:48
Palçığın içindən doğulan möcüzə: Nilufər çiçəyi
Heç suyun üzərində açan, sanki heç bir çirkə və palçığa toxunmadan gözəlliyini qoruyan bir çiçəyi diqqətlə izləmisinizmi? Qarşımızdakı bu möcüzəvi bitki nilufər çiçəyidir. O, çox vaxt bataqlıq, gölməçə və durğun sularda bitməsinə baxmayaraq, saf görünüşü və zərif gözəlliyi ilə insanı heyran edir.Citypost.az xəbər verir ki, Nilufərin ən maraqlı xüsusiyyətlərindən biri onun həyat dövrüdür. Çiçək gecə saatlarında ləçəklərini yığaraq bağlanır, günəşin ilk şüaları görünən kimi isə yavaş-yavaş açılmağa başlayır. Sanki hər səhər yenidən həyata qayıdır və ətrafına gözəllik bəxş edir. Bu xüsusiyyət əsrlər boyu bir çox mədəniyyətlərdə nilufəri yenilənmənin, saflığın və ümidin simvoluna çevirib.Bu bitkini daha da maraqlı edən onun yarpaqlarıdır....
25 İyun 2026, 10:56
Pinqvinlərin ayaqları niyə donmur?
Antarktidanın sərt şaxtasında, buzlaqların üzərində saatlarla hərəkət edən pinqvinlərə baxanda çoxlarının ağlına eyni sual gəlir: Bu qədər soyuq mühitdə onların ayaqları necə donmur?İlk baxışda pinqvinlərin ayaqları şaxtaya qarşı çox həssas görünə bilər. Axı onlar buzun üzərində dayanır, uzun məsafələr qət edir və temperaturun mənfi onlarla dərəcəyə düşdüyü şəraitdə yaşayırlar. Lakin təbiət bu canlıları heyrətamiz bir müdafiə sistemi ilə təmin edib.Citypost.az xəbər verir ki, pinqvinlərin ayaqlarında “qarşı axın istilik mübadiləsi” adlanan xüsusi qan dövranı mexanizmi mövcuddur. Bu sistemdə ürəkdən isti qanı ayaqlara aparan arteriyalarla, ayaqlardan geri qayıdan venalar bir-birinə çox yaxın yerləşir. Hətta bəzi hissələrdə bu damarlar bir şəbəkə kimi bir-birini...
25 İyun 2026, 09:55
Dənizin ən möhtəşəm kamuflyaj ustası
Okeanın dərinliklərində yaşayan bəzi canlılar var ki, onları ilk baxışda heyvan deyil, su bitkisi hesab etmək mümkündür. Yarpaqlı dəniz əjdahası da məhz belə canlılardan biridir. Onun görünüşü o qədər qeyri-adidir ki, suda üzən bir canlıdan çox, cərəyanın təsiri ilə hərəkət edən dəniz yosununa bənzəyir.Citypost.az xəbər verir ki, Avstraliyanın cənub sahillərində yaşayan yarpaqlı dəniz əjdahası dünyanın ən maraqlı dəniz canlılarından biri hesab olunur. Bədəninin müxtəlif hissələrindən çıxan yarpaqşəkilli çıxıntılar ona qeyri-adi görünüş verir. Əslində bu çıxıntılar üzmək üçün deyil, kamuflyaj məqsədi daşıyır. Onlar canlıya ətrafdakı yosunlar və su bitkiləri arasında demək olar ki, görünməz olmağa imkan yaradır.Bu canlı təkcə görünüşü ilə...
25 İyun 2026, 08:30
Başını qoparıb yeni bədən yetişdirən canlı
Təbiət aləmində elə canlılar var ki, onların xüsusiyyətləri ilk baxışda fantastik filmlərin süjetini xatırladır. Belə canlılardan biri də Elysia marginata adlı dəniz molyuskudur. Sakit okeanın mərcan rifləri ətrafında yaşayan bu kiçik canlı alimləri heyrətləndirən qeyri-adi qabiliyyətə malikdir.Citypost.az xəbər verir ki, araşdırmalar göstərib ki, Elysia marginata bəzi hallarda öz bədənini qəsdən tərk edə bilir. Əgər orqanizminə parazitlər daxil olarsa və ya həyatı üçün təhlükə yaranarsa, bu canlı boyun hissəsində yerləşən xüsusi ayrılma zonasını aktivləşdirir.Nəticədə baş hissəsi saatlarla davam edən proses nəticəsində bədəndən ayrılır.Ən maraqlısı isə budur ki, baş hissəsi bədəndən ayrıldıqdan sonra ölmür. Əksinə, həyat fəaliyyətini davam etdirir. Baş hissəsində yerləşən...
24 İyun 2026, 10:37
