Başını qoparıb yeni bədən yetişdirən canlı
Maraqlı 24 İyun 2026, 10:37
525
Təbiət aləmində elə canlılar var ki, onların xüsusiyyətləri ilk baxışda fantastik filmlərin süjetini xatırladır. Belə canlılardan biri də Elysia marginata adlı dəniz molyuskudur. Sakit okeanın mərcan rifləri ətrafında yaşayan bu kiçik canlı alimləri heyrətləndirən qeyri-adi qabiliyyətə malikdir.
Citypost.az xəbər verir ki, araşdırmalar göstərib ki, Elysia marginata bəzi hallarda öz bədənini qəsdən tərk edə bilir. Əgər orqanizminə parazitlər daxil olarsa və ya həyatı üçün təhlükə yaranarsa, bu canlı boyun hissəsində yerləşən xüsusi ayrılma zonasını aktivləşdirir.
Nəticədə baş hissəsi saatlarla davam edən proses nəticəsində bədəndən ayrılır.
Ən maraqlısı isə budur ki, baş hissəsi bədəndən ayrıldıqdan sonra ölmür. Əksinə, həyat fəaliyyətini davam etdirir. Baş hissəsində yerləşən sinir sistemi və digər vacib strukturlar sayəsində canlı hərəkət etməyə, ətraf mühitdən qida qəbul etməyə davam edir.
Mütəxəssislərin sözlərinə görə, Elysia marginata-nın ən qeyri-adi xüsusiyyətlərindən biri fotosintezə bənzər prosesdən istifadə edə bilməsidir. Bu canlı yosunlarla qidalanarkən onların xloroplastlarını öz hüceyrələrində saxlayır. Bu hadisə elmdə "kleptoplastiya" adlanır. Nəticədə canlı müəyyən müddət ərzində günəş işığından enerji əldə edə bilir.
Həmçinin oxuyun
Məhz bu əlavə enerji ehtiyatı ona bədənini yenidən formalaşdırmaq imkanı verir. Baş hissə ayrıldıqdan sonra yeni orqanların inkişafı başlayır. İlk günlərdə yeni toxumalar yaranır, bir həftə ərzində yeni ürək formalaşmağa başlayır və təxminən 20 gün ərzində demək olar ki, tamamilə yeni bədən meydana gəlir.
Alimlər hesab edirlər ki, bu proses canlıya parazitlərdən və yoluxmuş toxumalardan xilas olmaq imkanı verir. Köhnə, xəstə və ya parazitlərlə zəngin bədən hissəsi dənizin dibində qalır, baş hissə isə tamamilə yeni və sağlam bədən qurur.
Bu hadisə heyvanlar aləmində son dərəcə nadir müşahidə olunur. Bir çox canlı itirdiyi bədən hissələrini bərpa edə bilsə də, öz başını ayıraraq yeni bədən yaratmaq qabiliyyəti demək olar ki, yalnız bu dəniz molyusklarında qeydə alınıb.Təbiətin bu heyrətamiz mexanizmi bir daha göstərir ki, canlılar aləmində hələ də öyrənilməmiş saysız-hesabsız sirlər mövcuddur. Elysia marginata isə özünü yenidən yaratmaq qabiliyyəti ilə dünyanın ən qeyri-adi canlılarından biri hesab olunur.
Əli
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Pizza necə ən məşhur yeməklərindən birinə çevrildi?
Bu gün dünyanın demək olar ki, hər ölkəsində sevilərək yeyilən pizza vaxtilə kasıb insanların yeməyi hesab olunurdu. Milyonlarla insanın sevimli qidasına çevrilən bu yeməyin tarixçəsi isə düşündüyümüzdən daha maraqlıdır.Citypost.az xəbər verir ki, təxminən iki əsr əvvəl İtaliyanın Napoli şəhərinin küçələrində yaşayan yoxsul insanlar ucuz və doyumlu qida axtarırdılar. Həmin dövrdə hazırlanan sadə pizzalar əsasən xəmir, yağ, bəzi ədviyyatlar və əlçatan ərzaqlardan ibarət olurdu. Pizza restoran yeməyi deyil, küçə yeməyi hesab edilirdi və daha çox fəhlələr, liman işçiləri və kasıb ailələr tərəfindən istehlak olunurdu.Maraqlıdır ki, pizzanın ayrılmaz hissəsi sayılan pomidor da uzun müddət Avropada şübhə ilə qarşılanıb. Amerikadan gətirilən bu tərəvəzin...
24 İyun 2026, 09:38
Aslanın dili niyə bu qədər təhlükəlidir?
Aslanlar gücləri, iti dişləri və qüdrətli caynaqları ilə tanınsalar da, onların ən maraqlı xüsusiyyətlərindən biri də dillərinin quruluşudur. İlk baxışda adi görünən aslan dili əslində son dərəcə sərt və kobud bir səthə malikdir.Citypost.az xəbər verir ki, mütəxəssislərin sözlərinə görə, aslanların dilinin üzərində papilla adlanan minlərlə kiçik, sərt çıxıntılar yerləşir. Keratin maddəsindən ibarət olan bu çıxıntılar insan dırnağı və saçında olan maddə ilə eyni quruluşa malikdir. Məhz buna görə də aslanın dili zımpara kağızını xatırladan kobud səthə sahib olur.Bu xüsusiyyət vəhşi təbiətdə aslanlara böyük üstünlük verir. Papillalar onların ovladıqları heyvanların ətini sümüklərdən ayırmasına, tükləri təmizləməsinə və qidalanma prosesini asanlaşdırmasına kömək edir....
24 İyun 2026, 08:36
Təcili yardım maşınlarının üzərindəki sirr: “AMBULANCE” sözü niyə tərs yazılır?
Yollarda hər gün gördüyümüz təcili yardım avtomobillərinin üzərində diqqət çəkən bir detal var. Avtomobilin ön hissəsində “AMBULANCE” sözü adi qaydada deyil, tərs şəkildə yazılır. Bir çox insan bunun səbəbini bilmir və sadəcə dizayn elementi olduğunu düşünür. Əslində isə bu kiçik detalın arxasında insan həyatını xilas etməyə kömək edən çox vacib bir məntiq dayanır.Citypost.az-ın məlumatına görə, məsələ ondadır ki, avtomobil sürücüləri arxadan yaxınlaşan təcili yardım maşınını ilk növbədə arxa görüntü güzgüsündə görürlər. Bildiyimiz kimi, güzgü görüntünü əks istiqamətdə göstərir.Buna görə də təcili yardım avtomobilinin ön hissəsində yazılan söz tərs formada olduqda, sürücünün güzgüsündə normal və oxunaqlı şəkildə görünür.Bu üsul sürücülərin təcili...
23 İyun 2026, 10:38
Begamotların “qırmızı təri”nin sirri
Təbiətdə elə canlılar var ki, onların bəzi xüsusiyyətləri ilk baxışda inanılmaz görünür. Begamotlar da bu baxımdan ən maraqlı heyvanlardan biridir. Onlar haqqında ən çox diqqət çəkən faktlardan biri isə guya qırmızı tər ifraz etmələridir.Citypost.az xəbər verir ki, əslində isə begamotların bədənindən ayrılan qırmızımtıl maye adi tər deyil. Bu xüsusi ifrazat onların dərisində yerləşən vəzilərdə əmələ gəlir və bir neçə mühüm funksiyanı yerinə yetirir. İlk baxışda qanı xatırladan bu maye uzun illər elm adamlarının diqqətini cəlb edib.Mütəxəssislərin araşdırmalarına görə, bu qırmızımtıl ifrazat begamotların dərisini Günəş şüalarının zərərli təsirindən qoruyur. Bir növ təbii günəş kremi rolunu oynayan bu maddə heyvanın dərisinin yanmasının...
23 İyun 2026, 09:35
Cərrahlar niyə yaşıl və ya mavi geyimlərdən istifadə edirlər?
Əməliyyat otaqlarında çalışan cərrahların yaşıl və ya mavi rəngli geyimlərdən istifadə etməsi təsadüfi seçim deyil. Bu ənənənin arxasında həm tibbi təcrübə, həm də insan gözünün işləmə prinsipi ilə bağlı elmi səbəblər dayanır.Citypost.az-ın məlumatına görə, əvvəllər xəstəxanalarda və əməliyyat otaqlarında demək olar ki, hər şey ağ rəngdə olurdu. Divarlar, avadanlıqlar və hətta cərrahların geyimləri də ağ rəng seçilirdi. Ağ rəng təmizliyin və sterilliyin simvolu hesab olunduğu üçün uzun illər bu ənənə davam edib.Lakin XX əsrin əvvəllərində həkimlər maraqlı bir problemlə üzləşdilər. Uzun saatlar ərzində qanlı əməliyyat aparan cərrahlar sonradan ağ divarlara və ya ağ səthlərə baxdıqda gözlərində yaşıl və ya tünd...
23 İyun 2026, 08:37
Dənizin altında insanlar necə işləyə bilir? Maraqlı sistemin sirri
Heç düşünmüsünüzmü, insanlar dənizin dibində saatlarla necə işləyə bilir? Axı suyun altında nəfəs almaq mümkün deyil, üstəlik dərinlik artdıqca təzyiq də xeyli yüksəlir. Buna baxmayaraq, mühəndislər, texniki işçilər və dalğıclar bəzən dənizin onlarla metr dərinliyində müxtəlif işlər görürlər. Bəs bu necə mümkün olur?Citypost.az-ın məlumatına görə, bu məqsədlə istifadə olunan xüsusi sistemlərdən biri dalış zəngi adlanır. Dalış zəngi sualtı işlərdə insanların təhlükəsiz şəkildə fəaliyyət göstərməsi üçün yaradılmış mühəndislik qurğusudur. Qurğunun əsas iş prinsipi hava təzyiqindən istifadə etməyə əsaslanır.Dalış zəngi suya endirildikdə onun içərisinə davamlı olaraq sıxılmış hava verilir. Havanın təzyiqi suyun təzyiqinə qarşı dayandığı üçün su zəngin içinə daxil ola bilmir....
22 İyun 2026, 10:37
