Şizofreniyada beyinin sürətli qocalmasının zülal markeri aşkar edilib
Tibb 13 May 2025, 18:18
5584
Avstraliya və İsveçdən olan beynəlxalq alimlər qrupu şizofreniya xəstələrinin beyinlərinin sağlam insanlara nisbətən daha tez qocaldığını və bunu qan testi ilə müəyyən etməyin mümkünlüyün qeyd ediblər. Əsas amilin zülal NfL (neyrofilament yüngül protein) olduğu ortaya çıxdı.
Citypost.az xəbər verir ki, tədqiqat "Psychiatry Research" (PsyRes) elmi jurnalında dərc olunub.
NfL, zədələndikdə qana daxil olan neyronların struktur komponentidir. Onun səviyyəsi neyrodegenerativ xəstəliklərdə (Alzheimer, Parkinson xəstəliyi), eləcə də təbii qocalma zamanı artır. Ancaq şizofreniya xəstələrində bu proses çox daha sürətli baş verir.
Tədqiqatçılar şizofreniya xəstələrində NfL səviyyələrini ölçdülər və onların sağlam insanlardan daha çox yaşla artdığını aşkar etdilər. Bu, beynin sürətlə qocaldığını göstərir. Ancaq bipolyar pozğunluğu olan xəstələrdə belə bir nümunə tapılmadı.
Beyin skanları şizofreniya xəstələrinin normal yaşlananlara nisbətən boz və ağ maddədə daha sürətli azalma yaşadıqlarını təsdiqlədi. Bu, xəstəliyin xarakterik koqnitiv pozğunluğunu izah edə bilər.
Şizofreniyada beyində ağ və boz maddənin deqradasiyası sürətlə baş verir və bu normal yaşa bağlı dəyişikliklərdən daha ağır nəticələrə gətirib çıxarır.
Bir marker kimi NfL-nin kəşfi şizofreniya diaqnozunu asanlaşdıra və onun gedişatını izləyə bilər. Gələcəkdə bu, neyrodejenerasiyanı yavaşlatmaq üçün üsulların inkişafına kömək edəcəkdir
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Stressli ailə əlaqələri qocalmanı sürətləndirir
Mütəxəssislər bildirirlər ki, emosional baxımdan çətin və gərgin münasibətlər insan sağlamlığına ciddi təsir göstərə bilər. Xüsusilə “qıcıqlandırıcı” və ya psixoloji cəhətdən ağır münasibətlərin müntəzəm davam etməsi bioloji qocalmanı təxminən 1,5 faiz sürətləndirə bilər.Citypost.az xəbər verir ki, mənfi sosial münasibətlərdən yaranan davamlı stress orqanizmə xroniki gərginlik kimi təsir edir. Bu vəziyyət sinir sisteminə əlavə yük yaradır, yuxu pozuntularına səbəb olur və orqanizmdə iltihabi prosesləri artırır. Uzun müddətdə isə bu amillər hüceyrələrin qocalma sürətinə təsir edə bilər.Aparılan araşdırmalar göstərir ki, insanın yaxın sosial mühitində olan hər bir “zəhərli” münasibət bioloji yaşlanmanın sürətlənməsi ilə əlaqələndirilir. Belə sosial münasibətləri davam etdirməyə məcbur olan şəxslərin...
10 Mart 2026, 12:05
İnfarktdan sonra ürək üçün yeni müalicə üsulu
Ürək tutmasından sonra ürək toxumasının bərpasını sürətləndirmək və orqanın üzərinə düşən yükü azaltmaq məqsədilə yeni inyeksiya üsulu hazırlanıb. Citypost.az xəbər verir ki, mütəxəssislərin sözlərinə görə, bu yanaşma ürəyin təbii müdafiə mexanizmini gücləndirməyə yönəlib.Bildirilir ki, infarktdan sonra ürək əzələsi zədələnir və normal fəaliyyətini davam etdirmək üçün daha çox işləməli olur. Bu zaman orqanizmdə ürəyi qoruyan və onun üzərinə düşən yükü azaldan qulaqcıq natriuretik peptid (ANP) adlı hormon ifraz olunur. Lakin təbii şəraitdə bu hormonun miqdarı çox vaxt ürək toxumasının bərpasını əhəmiyyətli dərəcədə sürətləndirmək üçün kifayət etmir.Hazırlanan yeni inyeksiya məhz bu mexanizmi gücləndirməyə hesablanıb. Dərman skelet əzələsinə yeridildikdən sonra hüceyrələrə müvəqqəti olaraq...
10 Mart 2026, 09:00
Xroniki bel ağrısı beynin səsləri qavrama tərzinə təsir edir
Mütəxəssislərin fikrincə, xroniki bel ağrısı yalnız fiziki narahatlıq yaratmır, həm də beynin ətraf mühitdəki səsləri qavrama tərzinə ciddi təsir göstərir. Yeni tədqiqatlar göstərir ki, xroniki ağrısı olan insanlar gündəlik səsləri daha kəskin, daha güclü və daha xoşagəlməz şəkildə qəbul edirlər.Citypost.az xəbər verir ki, tədqiqat zamanı iştirakçıların beyni neyrogörüntüləmə üsulu ilə skan edilib və onların müxtəlif səslərə verdiyi reaksiyalar qiymətləndirilib. Nəticələr göstərib ki, xroniki ağrısı olan şəxslər səslərə daha güclü emosional reaksiya verirlər. Beynin eşitmə və tonla bağlı bölgələrində artan aktivlik müşahidə olunub, eyni zamanda medial prefrontal korteksdə aktivliyin azalması qeydə alınıb ki, bu da mənfi emosiyaların tənzimlənməsini zəiflədir.Mütəxəssislər bildirirlər ki,...
09 Mart 2026, 11:10
Araşdırma: Hamiləlik qadın beyninin strukturunu dəyişdirir
Mütəxəssislərin fikrincə, hamiləlik dövrü qadın beynində mühüm və genişmiqyaslı dəyişikliklərlə müşayiət olunur. Araşdırmalar göstərir ki, bu proses beyin fəaliyyətində “U formalı” trayektoriya üzrə baş verən plastik transformasiya ilə xarakterizə olunur.Citypost.az xəbər verir ki, tədqiqatlar zamanı aparılan MRT müayinələrinin nəticələrinə əsasən müəyyən edilib ki, hamiləlik dövründə beyin qabığında yerləşən boz maddənin həcmi nəzərəçarpacaq dərəcədə azalır. Müşahidələr göstərir ki, doğuşa qədər bu azalma orta hesabla təxminən 5 faiz təşkil edir. Doğuşdan sonra isə beyin strukturlarında tədricən bərpa prosesi başlayır, lakin bəzi hallarda göstəricilər tam olaraq əvvəlki səviyyəyə qayıtmaya bilər.Mütəxəssislər bildirirlər ki, bu dəyişikliklər əsasən hamiləlik dövründə estrogen hormonunun səviyyəsində baş verən kəskin...
09 Mart 2026, 10:57
Ekspert rəyi: Yuxunun ümumi sağlamlıq üçün rolu
Mütəxəssislərin açıqlamasına görə, fiziki sağlamlıq təkcə görünüş və ya laborator göstəricilərlə ölçülmür. Uzun müddət pozulmuş yuxu rejimi və düzgün qidalanmama insanın ümumi immun sistemini zəiflədə bilər. COVID-19 dövründə belə müşahidə edildi ki, bəzi insanlar özlərini sağlam hesab etsələr də, immun sistemi zəif olduqda xəstəliyi daha ağır keçirirdilər.Həkimlər bildirir ki, yuxu orqanizmin təmir və bərpa prosesində vacib rol oynayır. Yuxu zamanı toksinlər və radikallar bədəndən çıxarılır, zədələnmiş hüceyrələr yenilənir və avtofagiya prosesi aktivləşir. Bu, yalnız xəstələr üçün deyil, ümumi sistemin güclü qalması üçün də həyati önəm daşıyır.Ekspertlər vurğulayır ki, uzunmüddətli yuxu pozuntuları, düzgün qidalanmama və stress orqanizmin müdafiə qabiliyyətini zəiflədir, nəticədə...
06 Mart 2026, 14:43
DİQQƏT - Arıqlama iynələri dayandırıldıqdan sonra çəkinin 60%-i geri qayıda bilər
Arıqlama iynələri dayandırıldıqdan sonra itirilən çəkinin təxminən 60 faizi geri qayıda bilərCitypost.az xəbər verir kİ, mütəxəssislər bildirirlər ki, arıqlamaq üçün istifadə olunan GLP-1 reseptor agonistləri qrupuna aid preparatların qəbulunu dayandırdıqdan sonra itirilmiş çəkinin əhəmiyyətli hissəsi yenidən qayıda bilər. Araşdırmalar göstərir ki, müalicə dayandırıldıqdan sonra bir il ərzində insanlar orta hesabla itirdikləri çəkinin təxminən 60 faizini yenidən qazanırlar.Mütəxəssislərin sözlərinə görə, çəkinin artımı sonsuz şəkildə davam etmir. Zaman keçdikcə çəki artımının sürəti azalır və müəyyən mərhələdə sabitləşir. Hətta bir il sonra belə, insanların əksəriyyəti ilkin olaraq itirdikləri çəkinin təxminən dörddə birini qoruyub saxlaya bilir.Qeyd olunur ki, bu preparatlar orqanizmdə toxluq hissini və...
06 Mart 2026, 11:50
