Şizofreniyada beyinin sürətli qocalmasının zülal markeri aşkar edilib
Tibb 13 May 2025, 18:18
5351
Avstraliya və İsveçdən olan beynəlxalq alimlər qrupu şizofreniya xəstələrinin beyinlərinin sağlam insanlara nisbətən daha tez qocaldığını və bunu qan testi ilə müəyyən etməyin mümkünlüyün qeyd ediblər. Əsas amilin zülal NfL (neyrofilament yüngül protein) olduğu ortaya çıxdı.
Citypost.az xəbər verir ki, tədqiqat "Psychiatry Research" (PsyRes) elmi jurnalında dərc olunub.
NfL, zədələndikdə qana daxil olan neyronların struktur komponentidir. Onun səviyyəsi neyrodegenerativ xəstəliklərdə (Alzheimer, Parkinson xəstəliyi), eləcə də təbii qocalma zamanı artır. Ancaq şizofreniya xəstələrində bu proses çox daha sürətli baş verir.
Tədqiqatçılar şizofreniya xəstələrində NfL səviyyələrini ölçdülər və onların sağlam insanlardan daha çox yaşla artdığını aşkar etdilər. Bu, beynin sürətlə qocaldığını göstərir. Ancaq bipolyar pozğunluğu olan xəstələrdə belə bir nümunə tapılmadı.
Beyin skanları şizofreniya xəstələrinin normal yaşlananlara nisbətən boz və ağ maddədə daha sürətli azalma yaşadıqlarını təsdiqlədi. Bu, xəstəliyin xarakterik koqnitiv pozğunluğunu izah edə bilər.
Şizofreniyada beyində ağ və boz maddənin deqradasiyası sürətlə baş verir və bu normal yaşa bağlı dəyişikliklərdən daha ağır nəticələrə gətirib çıxarır.
Bir marker kimi NfL-nin kəşfi şizofreniya diaqnozunu asanlaşdıra və onun gedişatını izləyə bilər. Gələcəkdə bu, neyrodejenerasiyanı yavaşlatmaq üçün üsulların inkişafına kömək edəcəkdir
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Orqanizmdə suyun gizli yolu
Bir çox insan düşünür ki, sidik birbaşa içdiyimiz sudan yaranır. Ancaq tibbin izahı tam fərqlidir. Mütəxəssislər bildirir ki, sidik əslində sudan yox, birbaşa öz qanımızdan formalaşır.Citypost.az məlumatına görə, prosesi sadə dillə izah etsək, içdiyimiz bir qurtum su əvvəlcə yemək borusundan mədəyə, daha sonra isə bağırsaqlara keçir. Suyun əsas hissəsi məhz bağırsaqlarda sorularaq qana qarışır. Bundan sonra su artıq bədənin qan dövranı sisteminin bir hissəsinə çevrilir.Qan şərti olaraq iki hissədən ibarətdir: plazma və qan hüceyrələri. Plazma əsasən sudan ibarət olan maye hissədir və faydalı maddələrin daşınmasında mühüm rol oynayır. Qan böyrəklərdən keçərkən isə bu orqanlar güclü filtr kimi fəaliyyət göstərir.Böyrəklər qandan...
24 Yanvar 2026, 20:31
Uşaqların immunitetini gücləndirməyi TƏBİİ YOLLARI
Valideynləri ən çox düşündürən məsələlərdən biri də uşaqların immun sisteminin necə möhkəm saxlanılmasıdır. Xüsusilə mövsüm dəyişikliklərində tez-tez xəstələnən uşaqlar üçün təbii və ev şəraitində hazırlanan vasitələrə maraq artır. Mütəxəssislər bildirir ki, düzgün qidalanma immunitetin əsas dayaqlarından biridir.Tibbi tövsiyələrə görə, uşaqlar üçün hər axşam hazırlana biləcək sadə və faydalı bir kokteyl var. Bir uşaq üçün bu kokteylin tərkibinə kiçik ölçülü bir banan (əgər banan böyükdürsə, yarısı kifayətdir), bir stəkan süd, iki xörək qaşığı yulaf, bir qədər qoz, bir xörək qaşığı bal və bir xörək qaşığı tahin daxildir. Bütün bu məhsullar qarışdırılaraq qidalandırıcı və dadlı bir içki hazırlanır. Bildirilir ki, bu kokteyl...
24 Yanvar 2026, 18:43
Ayaqüstə işləyənləri narahat edən gizli problem: bel ağrısının səbəbləri
Uzun müddət ayaq üstə qalan, gün ərzində çox hərəkətdə olan insanların əksəriyyəti bir müddət sonra eyni şikayətlə üzləşir – bel ağrısı. Citypost.az-ın məlumatına görə, mütəxəssislər bildirir ki, bu ağrıların əsas səbəblərindən biri gündəlik vərdişlər və düzgün olmayan fiziki yanaşmadır.Tibbi tövsiyələrə görə, bel ağrısı olan şəxslər ilk növbədə geyimlərinə diqqət yetirməlidirlər. Belə ki, kəmər bağlanarkən onu çox sıxmaq olmaz. Eyni zamanda şalvarın zorla düymələnməsi bel nahiyəsində gərginlik yaradır. Mütəxəssislər belin mütləq rahat və boş qalmasının vacib olduğunu vurğulayırlar.Digər mühüm məqam isə gündəlik hərəkətlərdir. YouTube platformasında “fizioloji hissiyon bel yırtığı” açar sözü ilə axtarış etdikdə bel üçün faydalı olan dörd sadə hərəkət...
24 Yanvar 2026, 18:21
Siqaretin psixi sağlamlığa təsiri: depressiya riski artır
Aparılan yeni araşdırma siqaret çəkməyin təkcə fiziki sağlamlığa deyil, psixi vəziyyətə də ciddi mənfi təsir göstərdiyini ortaya çıxarıb. Məlumatlara görə, siqaret çəkən və keçmişdə bu vərdişə sahib olmuş şəxslər depressiyaya daha çox meyilli olurlar.Citypost.az xəbər verir ki, 19–72 yaş aralığında olan on minlərlə insanın məlumatlarının təhlili nəticəsində xüsusilə 40–59 yaş qrupunda depressiya riskinin daha yüksək olduğu müəyyən edilib. Araşdırma həmçinin göstərib ki, gündəlik çəkilən siqaretlərin sayı artdıqca psixoloji problemlərin və depressiv əlamətlərin şiddəti də artır.Müsbət məqam isə ondan ibarətdir ki, siqareti tərgidən şəxslərdə zaman keçdikcə psixi sağlamlıq göstəricilərində yaxşılaşma müşahidə olunur. Siqaretdən uzaq qalma müddəti artdıqca depressiya riski azalır, psixoloji...
24 Yanvar 2026, 16:47
Uzun sürən burun axıntısına DİQQƏT: beyin mayesi sızıntısı ola bilər
Üç həftədən çox davam edən burun axıntısı adi soyuqdəymə əlaməti olmaya bilər. Mütəxəssislər bu vəziyyətin ciddi sağlamlıq problemlərindən xəbər verə biləcəyi ilə bağlı xəbərdarlıq edirlər.Citypost.az-ın məlumatına görə uzun müddət keçməyən burun axıntısının səbəbləri arasında beyin-omurilik mayesinin sızması, burun daxili şişlər, allergiya və reflü də yer alır. O bildirib ki, beyin mayesi sızması zamanı beyinlə burun arasında açıqlıq yaranır və bu, menenjit kimi ağır xəstəliklərə yol aça bilər.Mütəxəssislər qeyd edirlər ki, erkən mərhələdə aşkarlandıqda bu problemin müalicəsi mümkündür. Lakin şikayətlərin gözardı edilməsi ciddi fəsadlara səbəb ola bilər.Eyni zamanda burun daxilində kütlə və ya şişlərin də davamlı axıntıya yol aça biləcəyi vurğulanır....
23 Yanvar 2026, 15:35
Ürək tutmaları niyə “cavanlaşır”? Kardioloqdan CİDDİ XƏBƏRDARLIQ
Son illər ürək tutması nəticəsində həyatını itirənlərin sayında nəzərəçarpacaq artım müşahidə olunur. Əvvəllər əsasən yaşlı insanlarda rast gəlinən bu hallar artıq 40 yaşdan aşağı, hətta 30 yaşına çatmamış gənclər arasında da qeydə alınır. Mütəxəssislər bu tendensiyanı ciddi siqnal kimi dəyərləndirir və əsas səbəblərin vaxtında aradan qaldırılmasının vacibliyini vurğulayırlar.Mövzu ilə bağlı kardioloq Emil Hasilov saytımıza açıqlama verib. Onun sözlərinə görə, son dövrlərdə gənc yaşlarda ürək-damar xəstəlikləri ilə xəstəxanaya müraciət edənlərin sayı əhəmiyyətli dərəcədə artıb.“Son zamanlar 30–40 yaş arası ürək-damar xəstəlikləri ilə təcili tibbi yardım briqadası vasitəsilə xəstəxanaya gətirilən pasiyentlərin sayında artım müşahidə edirik. Bunun əsas səbəblərindən biri COVID-19 pandemiyasının yaratdığı fəsadlardır....
22 Yanvar 2026, 15:55
