Səhər yeməyi: arıqlama sirri, yoxsa yanlış mif?
Tibb 06 Aprel 2026, 17:15
280
Son illər sağlam qidalanma və çəki nəzarəti mövzusu cəmiyyətin ən çox müzakirə etdiyi məsələlərdən birinə çevrilib. Xüsusilə “səhər yeməyi arıqladırmı, yoxsa kökəldir?” sualı sosial şəbəkələrdən tutmuş gündəlik söhbətlərə qədər geniş müzakirə doğurur. Bir qrup insan səhər yeməyini buraxmağın arıqlamağa kömək etdiyini düşünür, digərləri isə bunun sağlamlığa zərərli olduğunu bildirir.
Citypost.az-ın məlumatına görə, əslində səhər yeməyi sadəcə bir qida qəbulu deyil, günün ritmini müəyyən edən əsas başlanğıcdır. İnsan orqanizmi gecə boyunca enerji sərf etməyə davam edir və səhər bu balansın bərpasına ehtiyac duyur. Səhər yeməyini atlayan insanlar günün sonrakı saatlarında daha çox aclıq hiss edir və çox vaxt bu aclığı kompensasiya etmək üçün normadan artıq qida qəbul edirlər. Nəticədə isə məqsəd arıqlamaq olsa da, əks nəticə – çəki artımı müşahidə oluna bilər.
Tibbi baxımdan səhər yeməyinin qəbul edilib-edilməməsi birbaşa arıqlama faktoru kimi qiymətləndirilmir. Əsas məsələ qəbul olunan kalorinin ümumi balansıdır. Lakin səhər yeməyinin olmaması metabolik disbalans yarada bilər ki, bu da gün ərzində qanda qlükoza səviyyəsinin qeyri-sabitliyinə və iştahın artmasına səbəb ola bilər.
Səhər yeməyi xüsusilə insulin həssaslığının tənzimlənməsi və maddələr mübadiləsinin aktivləşməsi baxımından əhəmiyyətlidir. Keyfiyyətsiz və yüksək şəkərli qidalar isə əksinə, qanda şəkərin sürətlə qalxıb-enməsinə səbəb olaraq aclıq hissini daha da gücləndirə bilər.
Mütəxəssislərin tövsiyəsinə görə, sağlam səhər yeməyi balanslı olmalıdır:
kompleks karbohidratlar (tam taxıllı məhsullar)
zülal mənbələri (yumurta, süd məhsulları)
lifli qidalar (tərəvəz, göyərti)
Belə qidalanma gün ərzində enerji sabitliyini qoruyur və artıq qida qəbulunun qarşısını alır.
Həmçinin oxuyun
Nəticə etibarilə, səhər yeməyini buraxmaq arıqlama üçün effektiv və sağlam üsul hesab olunmur. Əksinə, düzgün tərtib edilmiş səhər yeməyi həm metabolik tarazlıq, həm də uzunmüddətli çəki nəzarəti üçün mühüm rol oynayır.
Əli
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Acı qidalar və kapsaisinin orqanizmə təsiri
Acı qidaların tərkibində əsas bioloji aktiv maddə kapsaisin hesab olunur. Bu maddə əsasən acı bibər növlərində olur və orqanizmdə bir sıra fizioloji reaksiyalara səbəb olur.Citypost.az-n məlumatına görə, kapsaisin sinir uclarını stimullaşdıraraq “istilik hissi” yaradır və nəticədə termogenez prosesi aktivləşə bilər. Bu da maddələr mübadiləsinin bir qədər sürətlənməsinə və enerji sərfinin artmasına təsir göstərə bilər.Araşdırmalar göstərir ki, bu maddə iştahanın tənzimlənməsində rol oynaya, toxluq hissini gücləndirə və nəticə etibarilə qida qəbulunun azalmasına dolayı təsir edə bilər. Eyni zamanda bəzi elmi işlərdə onun lipid mübadiləsinə və qan dövranına müsbət təsir potensialı qeyd olunur.Bundan başqa, kapsaisin antioksidant xüsusiyyətlərə malik olduğu üçün oksidləşmə stressinə...
06 Aprel 2026, 12:07
Dişlərin bərpasına doğru yeni bioloji yanaşma aşkar edilib
Dişlərin implantlarla deyil, bioloji yolla bərpasına doğru yeni elmi yanaşma müəyyən edilib.Citypost.az xəbər verir ki, alimlər dişin kök hissəsinin — yəni dişi çənə sümüyündə sabit saxlayan və dayanıqlığını təmin edən strukturun necə formalaşdığını araşdırıblar. Tədqiqat nəticələri göstərir ki, bu proses düşündüyündən xeyli mürəkkəbdir və orqanizmin daxilində xüsusi siqnal mexanizmləri tərəfindən idarə olunur.Prosesin mərkəzində iki əsas zülal — Gli2 və Gli3 dayanır. Bu zülallar hüceyrələrin fəaliyyətini tənzimləyən və onların hansı toxumaya çevriləcəyini müəyyən edən əsas “idarəedici” mexanizm kimi çıxış edir.Araşdırmalar zamanı məlum olub ki, bu zülallardan birinin funksiyası dayandırıldıqda ciddi dəyişiklik müşahidə olunmur. Lakin digərinin fəaliyyəti pozulduqda diş kökləri daha qısa...
03 Aprel 2026, 17:59
Tinnitus və psixi sağlamlıq arasında güclü əlaqə aşkarlanıb
Qulaqlarda davamlı səs-küy (tinnitus) depressiya və narahatlıqla sıx şəkildə əlaqəlidir və bu əlaqə simptomlar ağırlaşdıqca daha da güclənir.Citypost.az xəbər verir ki, son araşdırmalar göstərir ki, uzunmüddətli tinnitusdan əziyyət çəkən insanlarda psixi sağlamlıq problemlərinin riski əhəmiyyətli dərəcədə artır. Tədqiqatda ən azı altı ay davam edən subyektiv tinnitusdan şikayət edən 100 yetkin pasiyentin məlumatları təhlil edilib.Nəticələrə əsasən, qulaqda səs-küyün şiddəti artdıqca depressiya və narahatlıq səviyyələri də yüksəlir. Tinnitus Handikap İndeksi üzrə yüksək göstəricilər daha ağır psixoloji simptomlarla birbaşa əlaqələndirilir.Müşahidələr “doza-effekt” əlaqəsini də ortaya çıxarıb: tinnitus nə qədər güclü olarsa, psixi pozuntuların riski də bir o qədər artır. Ağır tinnitus yaşayan şəxslərdə orta...
03 Aprel 2026, 11:54
Alzheimer xəstəliyindən qorunma və erkən profilaktika
Alzheimer xəstəliyi beynin yaddaş, düşünmə və davranış funksiyalarını tədricən pozan neyrodegenerativ xəstəlikdir. Xəstəlik iki əsas formada müşahidə olunur: erkən başlanğıclı (çox zaman genetik mənşəli) və gec başlanğıclı (yaş və həyat tərzi ilə əlaqəli). Erkən başlanğıclı forma nisbətən nadir olsa da, ailəvi keçid riski daha yüksəkdir.Citypost.az-ın məlumatına görə, gec başlanğıclı Alzheimerdə əsas patoloji mexanizm beynin neyron hüceyrələrinin zədələnməsi və tədricən məhv olmasıdır. Bu proses nəticəsində sinaps əlaqələri zəifləyir, yaddaş və idrak funksiyalarında geriləmə baş verir. Eyni zamanda beyin damar sistemindəki pozğunluqlar, xroniki iltihab və metabolik risk faktorları xəstəliyin inkişafını sürətləndirə bilər.Müasir tibbdə Alzheimer xəstəliyinin tam müalicəsi mövcud deyil. Lakin erkən diaqnostika...
02 Aprel 2026, 11:48
Uşaqlarda görmə zəifliyi niyə artır?
Uşaqlarda eynək nömrəsinin ildən-ilə artması valideynləri ən çox narahat edən məsələlərdən biridir. Bu vəziyyətin bir neçə əsas səbəbi var və vaxtında düzgün yanaşma görmə zəifliyinin sürətini azaltmağa kömək edə bilər.Citypost.az xəbər verir ki, İlk növbədə, görmə zəifliyində genetik faktor mühüm rol oynayır. Əgər ailədə miopiya (uzağı zəif görmə) və ya hipermetropiya (yaxını zəif görmə) kimi problemlər varsa, bu uşaqlarda daha erkən yaşlarda, adətən 3 yaşdan etibarən özünü göstərə bilər.Miopiya (uzağı zəif görmə) adətən 8–14 yaş aralığında daha çox nəzərə çarpır və bu dövrdə eynək ehtiyacı artır. Bu, uşağın gözünün böyüməsi ilə əlaqədardır. Göz 18 yaşa qədər inkişaf etdikcə, mövcud refraksiya...
02 Aprel 2026, 09:18
Bir həftəlik məzuniyyət sağlamlığa faydalıdır və stresi azaldır
Yeni araşdırmalar göstərir ki, müntəzəm səyahət və qısa müddətli istirahətlər ürək-damar sağlamlığını yaxşılaşdırır, stress səviyyəsini azaldır və ümumi məhsuldarlığı artırır.Citypost.az xəbər verir ki, mütəxəssislərin qiymətləndirməsinə görə, səyahət yalnız istirahət və xatirələrlə məhdudlaşmır, həm də insanın sosial əlaqələrini gücləndirir, öyrənmə qabiliyyətini artırır və fiziki sağlamlığa müsbət təsir göstərir.Tədqiqat çərçivəsində kruiz səfərinə qatılan tələbələr müşahidə olunub. İştirakçılar ürək döyüntüsü, hərəkət və fiziki aktivliyi izləyən ağıllı cihazlardan istifadə ediblər, həmçinin gündəlik fəaliyyətlərini saatlıq qeydlərlə sənədləşdiriblər. Toplanan məlumatlar hərəkət dinamikası ilə ürək-damar göstəriciləri arasında əlaqəni təhlil etməyə imkan verib.Araşdırma stressin idrak aktivləşmə nəzəriyyəsinə əsaslanır. Bu yanaşmaya görə, orqanizmin stressə reaksiyası insanın çətinliklərin öhdəsindən gəlmə...
01 Aprel 2026, 14:25
