150 ballıq möcüzə, yaxud "Ölüləri" tələbə eləyən Nazirlik

Müəllimə gələndə qənaət, menecerə gələndə bərəkət!

Böyük Mirzə Cəlil sağ olsaydı, gərək ki, “Anamın kitabı”nı cırıb təzədən yazaydı. Çünki indi nəinki ərəb-fars kəlmələri, heç ana dilində də iki kəlməni bir-birinə calaya bilməyənlər ali məktəb qapısında müntəzirdirlər. Təhsil eksperti İlham Əhmədov da oturub hesablama aparır ki, ay camaat, bu il də ali məktəblərə 150 balla tələbə qəbul edəcəklər.

700 ballıq sistemin düz 20 faizi! Qədim sovet vaxtının 5 ballıq cədvəli ilə götürsək, bu, bildiyimiz “1” qiymətidir – yəni “bərbad”!

35 il öncə, o “geridə qalmış” vaxtlarda adamın attestat almağa və ya tələbə olmağa heç olmasa hər fəndən 60 faizlik biliyi çatmalı idi. İndi isə ölkənin boy-buxunlu Təhsil və Elm Nazirliyi (ETN) deyir ki, yox, bəsdirin, 20 faiz də bəsinizdir! İndi gəl dərin-dərin düşün ki, bu 35 ildə bizim təhsilimiz irəli gedib, yoxsa lap dərənin dibinə yuvarlanıb?

 Əslində, bu 150 bal (yəni o bərbad “1” qiyməti) təkcə abituriyentə aid deyil. Bu, ETN-in özünün aldığı halalca, mürəkkəbi qurumamış real qiymətidir! Bəli, bu qiyməti nazirliyə Dövlət İmtahan Mərkəzi (DİM) kəsib vermir, ETN öz alın təri ilə, gecə-gündüz “islahat” eləməklə qazanır. Əvvəllər də dediyimiz kimi: bizdə məktəbdə attestat almağa belə savadı çatmayan bəxtəvərlərə həm attestat veririk, həm ali məktəbə soxuruq, üstəlik 4 ildən sonra əlinə diplom da tutuzdururuq!

İndi bir başqa gülməli ironiyaya baxın: belə təhsil sistemi quran cənab menecerlər özləri sertifikasiyadan keçə bilərmi? Əlbəttə, yox! Bəs necə olur ki, sertifikasiyadan kəsilən yazıq müəllim dərhal işini itirir (kəsilməsə də maaşı cüzi artır), amma nazirlikdə oturub bu sistemi batıran təhsil menecerlərinin maaşı 3-4 qat artır? Müəllimə gələndə qənaət, menecerə gələndə bərəkət!

 Nazirlik bu 20 faizlik keyfiyyətlə ölkəyə insan kapitalı bəxş edəcəkmiş! İlahi, bu insan kapitalı ilə dünyada sürətlə inkişaf edən innovativ iqtisadiyyat quracağıq, rəqəmsal transformasiya edəcəyik! Görəsən, ETN hansı möcüzəyə, hansı pirlərə-ocaqlara güvənir?

 Səbəb isə gün kimi aydındır: məktəbdə tədrisin keyfiyyəti ilbəil ölür, kölgə təhsili (repetitorluq) çiçəklənir, şagirdin mənimsəməsi azalır, amma universitetlərin qəbul planı isə təkəbbürlə böyüyür! Universitetdəki o boş yerləri doldurmaq, kasıb universitetlərin gününü keçirmək üçün 150 ballıq qapıları taybatay açırlar. Çünki ortada real heç bir islahat yoxdur və görünür, belə də davam edəcək.

Daha da qəribəsi odur ki, nazirlik attestatla xaricdə imtahansız oxumaq istəyən cavanların qarşısını kəsməyə, onları tutub hərbi xidmətə yollamağa cəhd edir. Halbuki, o attestatla xaricə gedənlərin DİM imtahanında topladığı bal çox vaxt bu 150-dən dəfələrlə yüksək olur!

Hayıf deyil? 150 balla (“1” qiyməti ilə) tələbə qəbul etməkdənsə, elə biz də imtahansız, birbaşa attestatla tələbə qəbul edək də! Qoy heç olmasa məktəbdə repetitorluq hoqqabazlığı ləğv olunsun, normal tədris bərpa edilsin, təhsilin keyfiyyəti bir balaca özünə gəlsin. Amma yox, ETN bu təklifi bəyənmir. Çünki 150 bal sistemi və repetitor bazarı kimlərəsə çox əl verir!

Bir tərəfdən də cənab Nazir çıxıb ağıl verir: “Əgər şagird görsə ki, ingilis dili müəllimi ona heç nə öyrətməyib, getsin müəllimi və məktəbi məhkəməyə versin, pulunu geri tələb etsin! Belə müəllimə biz niyə maaş verməliyik?”

Aydın oldu! ETN zəif ingilis dili müəlliminə maaş vermək istəmir. Yaxşı, bəs keyfiyyəti təmin edə bilməyən, savadsız nəsil yetişdirən menecerlərə nəinki maaş, özü də müəllimdən 10-15 dəfə çox maaş niyə verilməlidir? Bəs 20-30 faizlik mənimsəmə göstərən bu boyda Nazirliyin heçmi məsuliyyəti yoxdur?

Həmçinin oxuyun

Şahin Qurbanovdan xəbər var...  

Hakim Mirlətif Seyidovdan şikayət var... 

“Çox gözəl oyunçudur, başqa qüvvələrə güvənir ” — Ayaz Salayevlə Kinematoqrafçılar İttifaqı ətrafında MÜSAHİBƏ   

Buqələmun  - Şahin Qurbanovu da Vilyam Hacıyevin taleyi gözləyir?

 Rəqəmlər insanı dəhşətə gətirir: Dövlət büdcəsindən bir şagirdin 11 illik təhsilinə ortalama 15 min manat pul xərclənir. Sonda nə veririk? 150 bal! İmtahanda 60 faizdən az bal toplayanların sayısı hər il yüz minlərlədir! Dövlətin ümumtəhsil məktəblərinə hər il xərclədiyi 2,6 milyard manat pul ETN-in səriştəsizliyi üzündən havaya sabun köpüyü kimi sovrulur. Bu pul gələcəkdə ölkə iqtisadiyyatına heç bir əlavə dəyər yaratmır, sadəcə batır!

Amma nazirlik dərhal suçu özündən atır. Başlayırlar DİM-in üstünə düşməyə ki, “sən real işləmirsən, niyə məzunlar məktəb proqramını cəmi 40 faiz mənimsəyir? Niyə magistraturada 4 min yer boş qalır?” – sanki ölkənin məktəblərini və ali təhsil ocaqlarını nazirlik deyil, DİM idarə edir!

 Sonda adamın ürəyi ağrayır: 150 balla (yəni “1” qiyməti ilə) universitetə gələn o bəxtəvər tələbəyə ali məktəb indi nə öyrətsin? Yazıb-oxumağı, yoxsa sadə toplama-çıxmanı?

Məktəbdə 20 faiz bal toplayan uşaq ali məktəb proqramını mənimsəyə bilməz – təhsildə varislik prinsipi deyilən bir şey var! Amma bizim bu sehirli reallıqda həmin uşaq 3 aydan sonra universitetdə 6 fəndən “uğurla” imtahan verir, hər fəndən 51+ bal toplayır. Möcüzəyə baxın, tələbələrin 95 faizi (əgər təhsil haqqını vaxtında ödəyibsə) nəinki imtahandan keçir, hətta diplom da alır! Çünki Publik Hüquqi Şəxsə (PHŞ) çevrilmiş o kasıb universitetlərin tələbənin ödəyəcəyi o təhsil haqqına hava və su kimi ehtiyacı var.

Nə deyək, cənab Nazir lap haqlıdır: bəli, təhsilimiz doğrudan da tərsinə qurulub, özü də lap yuxarıdan üzü aşağıya doğru!

Mirzə Qədim