Plastik əməliyyatlardan sonra yaranan təhlükə: "Fat Embolism" (Yağ emboliyası) nədir?
Tibb 03 Avqust 2026, 15:06
667
Gözəlləşmək, bədən quruluşuna düzəlişlər etmək və ya gəncləşmək məqsədilə icra olunan plastik cərrahiyyə əməliyyatları müasir təbabətin ən sürətlə inkişaf edən sahələrindən birinə çevrilmişdir. Lakin hər bir invaziv müdaxilə kimi, bu estetik prosedur da risklərdən azad deyildir. Xüsusilə liposaksiya (piy aldırma) və ya bədən şəkilləndirmə kimi böyük həcmli piy toxuması ilə işlənilən əməliyyatlardan sonra xəstənin həyatını təhdid edə biləcək ən kritik fəsadlardan biri Piy Emboliyası Sindromudur (Fat Embolism). Çox vaxt tənəffüs çatışmazlığı və şüur pozuntusu ilə özünü göstərən bu patoloji vəziyyət, vaxtında müdaxilə olunmadıqda geri dönməz nəticələrə yol aça bilər.
Citypost.az xəbər verir ki, plastik əməliyyat zamanı bu ağır reaksiyanın necə baş verdiyini anlamaq üçün toxuma səviyyəsindəki dəyişikliklərə nəzər salmaq lazımdır. Kanül adlanan xüsusi borucuqlarla piy toxuması parçalanarkən həmin sahədəki xırda qan damarları və kapilyarlar da zədələnir. Parçalanmış mikro-piy zərrəcikləri açıq damar mənfəzinə sızaraq venoz qan axınına qoşulur. Qan dövranı ilə hərəkət edən bu piylər əvvəlcə ürəyə, oradan isə birbaşa ağciyər kapilyarlarına çatır. Ağciyər damarlarının bu piy zərrəcikləri ilə mexaniki olaraq tutulması orqanizmdə qaz mübadiləsini kəskin şəkildə pozur, qanda oksigenin səviyyəsini düşürür və kəskin tənəffüs çatışmazlığı yaradır. Ağır hallarda isə bu piy zərrəcikləri böyrək və ya beyin damarlarına qədər çataraq insult bənzəri nevroloji problemlər törədir.
Estetik əməliyyat planlaşdıran fərdlərin düçar olduqları ən kəskin analitik yanılma, liposaksiya kimi prosedurları tamamilə risqsiz, bəsit bir "piy çəkmə" kimi görmələri və klinika seçiminə səthi yanaşmalarıdır. Pasiyentlər bəzən əməliyyatdan sonrakı ilk saatlarda baş qaldıran kəskin təngnəfəslik, dəridə qırmızı ləkələrin (petexiyalar) yaranması və ya ürək döyüntülərinin həddindən artıq sürətlənməsini adi narkoza bağlı yorğunluq zənn edirlər. Lakin bu simptomlar piy emboliyasının ilkin siqnalları ola bilər. Əgər bərpa dövründə huşun dumanlanması, döş qəfəsində kəskin ağrı və oksigen çatışmazlığı hiss olunursa, bu müvəqqəti diskomfort deyil, dərhal reanimasion tədbirlər tələb edən bioloji böhrandır.
Əməliyyatdan sonra yaranacaq bu ölümcül riskləri minimuma endirmək üçün həm həkim, həm də pasiyent tərəfindən ciddi hazırlıq və izləmə strategiyası tətbiq olunmalıdır. Cərrahlar liposaksiya zamanı eyni seansda həddindən artıq böyük həcmdə piy toxumasına müdaxilə etməməli, kütləvi zədələnmələrin qarşısını alan müasir üsullardan istifadə etməlidirlər. Eyni zamanda, pasiyentlərin əməliyyatdan əvvəl kompleks laborator müayinələrdən keçməsi və müdaxilədən dərhal sonra xüsusi sıxıcı (kompression) geyimlər geyinərək həkim nəzarətində saxlanılması həyati əhəmiyyət kəsb edir. Tibb ekspertlərinin israrla tövsiyə etdiyi bu peşəkar yanaşma sizi gələcəkdə yarana biləcək kəskin ağciyər çatışmazlığından mühafizə edəcək və estetik dəyişikliklərinizi tam təhlükəsiz şəraitdə tamamlamağınıza münbit zəmin yaradacaqdır.
Səkinə Yusifova/Citypost.az
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
İnsan bədəninin "zirehi": Diş minasını digər orqan və toxumalardan fərqləndirən nədir?
İnsan bədəni təbiətin mühəndislik möcüzəsidir, lakin onun tərkibində elə bir struktur var ki, sərtliyinə və dözümlülüyünə görə hətta skelet sistemini də geridə qoyur. Söhbət dişlərin xarici qatını tamamilə bürüyən və daxili sinir toxumalarını qoruyan diş minasından (enamel) gedir. Bədənimizin ən bərk və dayanıqlı toxuması sayılan bu örtük, bioloji tərkibinə və fəaliyyət mexanizminə görə orqanizmin digər bütün hüceyrəvi strukturlarından köklü şəkildə fərqlənir.Citypost.az xəbər verir ki, diş minasını unikal edən təməl faktor onun qeyri-adi minerallaşma səviyyəsidir. İnsan sümüklərinin təxminən yarısı canlı hüceyrələrdən, sudan və zülal matrisindən ibarət olduğu halda, diş minasının 96 faizə qədəri pur hidroksiapatit kristallarından — yəni kristallaşmış kalsium və...
03 Avqust 2026, 16:40
Kök hüceyrə müalicəsi kimlərə daha çox fayda verir?
Son illərdə ortopediya və travmatologiya sahəsində tətbiq edilən müasir müalicə üsullarından biri də kök hüceyrə terapiyasıdır. Xüsusilə oynaq ağrıları və artrozdan əziyyət çəkən xəstələr arasında bu üsula maraq getdikcə artır. Bununla belə, mütəxəssislər bildirirlər ki, kök hüceyrə terapiyası hər xəstə üçün uyğun hesab edilmir və ən yaxşı nəticə xəstəliyin müəyyən mərhələlərində əldə olunur.Citypost.az-ın məlumatına əsasən, həkimlərin sözlərinə görə, kök hüceyrə terapiyasından ən çox fayda görən xəstələr diz, bud-çanaq və çiyin oynaqlarında artrozun ilkin və orta mərhələlərindən əziyyət çəkən şəxslərdir. Məhz bu mərhələlərdə oynaq qığırdağında tam məhvolma baş vermədiyi üçün müalicənin effektivliyi daha yüksək olur. Məqsəd oynaqdakı iltihabi prosesi azaltmaq, toxumaların...
31 İyul 2026, 12:06
Süd vəzisində hər sərtlik xərçəng deyil - Həkimlər səbəb AÇIQLADI
Qadınların ən çox narahatlıq keçirdiyi sağlamlıq problemlərindən biri süd vəzində hiss olunan sərtlik, şişkinlik və ya məmə başından gələn axıntıdır. Bir çox hallarda qadınlar bu əlamətləri hiss edən kimi ən pis ssenarini düşünür, süd vəzi xərçəngindən şübhələnir və hətta qorxudan həkimə müraciəti gecikdirirlər. Halbuki mütəxəssislər bildirirlər ki, süd vəzində müşahidə olunan hər dəyişiklik xərçəng anlamına gəlmir.Citypost.az-ın məlumatına əsasən, həkimlərin sözlərinə görə, süd vəzində yaranan sərtliklərin və düyünlərin böyük bir hissəsi xoşxassəli olur. Bunlara süd vəzi kistaları, fibroadenomalar, hormonal dəyişikliklər nəticəsində yaranan toxuma sıxlaşmaları və digər xoşxassəli xəstəliklər daxildir. Bu dəyişikliklər bəzən aybaşı dövründən əvvəl yaranıb sonra kiçilə, bəzən isə uzun...
31 İyul 2026, 11:06
Stress zamanı soyuq su niyə verilir? HƏKİM AÇIQLADI
Güclü həyəcan, stress, panik atak və ya özündəngetmə hissi zamanı ətrafdakılar adətən ilk olaraq insana soyuq su verir və ya üzünə soyuq su çiləyirlər. Bəs bu üsul həqiqətən faydalıdır, yoxsa sadəcə illərdir davam edən bir vərdişdir?Citypost.az xəbər verir ki, Mütəxəssislərin sözlərinə görə, soyuq suyun müəyyən hallarda həqiqətən də sakitləşdirici təsiri ola bilər. Bunun əsas səbəbi isə insan orqanizmində yerləşən vagus sinirinin aktivləşməsidir. Üzə soyuq su vurulduqda və ya bir neçə qurtum soyuq su içildikdə vagus siniri stimullaşır. Bu isə ürək döyüntüsünün yavaşımasına, sinir sisteminin sakitləşməsinə və orqanizmin stres reaksiyasının azalmasına kömək edə bilər.Stress və güclü emosional gərginlik zamanı orqanizmdə adrenalin,...
30 İyul 2026, 12:04
Ürəkdöyünmə həmişə təhlükəlidirmi? HƏKİM AÇIQLADI
Bəzi insanlar qəfil üzlərinin qızardığını, bədənlərində istilik hiss etdiklərini, ürəkdöyünmə, tərləmə və narahatlıq yaşadıqlarını deyirlər. Çox vaxt bu əlamətləri birbaşa ürək xəstəliyi ilə əlaqələndirirlər. Halbuki hər ürəkdöyünmə və ya qızarma ürəkdə struktur problem olduğu anlamına gəlmir.Citypost.az xəbər verir ki, kardioloqlar bildirirlər ki, bəzi insanlarda allergiyaya meyillilik olur. Müxtəlif qoxular, ətirlər, kimyəvi maddələr, toz, polen və ya digər allergenlərlə təmas zamanı üzdə qızarma, dəridə səpkilər, qaşınma, öskürək və nəfəs darlığı yarana bilər. Bu hallar bəzən ürək problemi ilə səhv salınsa da, əsl səbəb allergik reaksiyalar ola bilər.Digər tərəfdən, ürəkdöyünmə və təzyiqin dəyişməsi yalnız ürək xəstəliklərindən qaynaqlanmır. Güclü stress, həyəcan, panik atak,...
30 İyul 2026, 11:15
Normal analizə baxmayaraq niyə halsızsınız? Həkimlər AÇIQLAYIR
Bir çox insan davamlı halsızlıq, yorğunluq və enerjisizlikdən şikayət etsə də, qan analizlərinin "normal" çıxdığını eşidir. Həkim qəbulundan sonra "qanınız yaxşıdır, narahat olmayın" cavabını alan insanlar isə problemin səbəbini tapa bilmədikləri üçün narahat olurlar. Halbuki mütəxəssislər bildirirlər ki, bəzi vacib göstəricilər yalnız hemoglobin səviyyəsinə baxmaqla qiymətləndirilə bilməz.Citypost.az xəbər verir ki, əksər hallarda insanlar yalnız hemoglobin nəticəsinə diqqət yetirirlər. Məsələn, hemoglobin göstəricisi 11–12 qram/dl olduqda bəzi hallarda ciddi problem olmadığı düşünülə bilər. Lakin bu, orqanizmdə dəmir ehtiyatlarının kifayət qədər olduğu anlamına gəlmir. Çünki insanın özünü gümrah hiss etməsində təkcə hemoglobin deyil, həm də bədəndə saxlanılan dəmir ehtiyatları mühüm rol oynayır.Bu baxımdan...
29 İyul 2026, 10:30
