Dietaoloqlardan ciddi xəbərdarlıq: Omad pəhrizinin orqanizmə vurduğu 5 zərər!
Tibb 03 Avqust 2026, 17:12
410
Gündəlik qidalanmanı tək bir yemək saatına sığışdıran və son dövrlər populyarlaşan OMAD (One Meal A Day) pəhrizi, sürətli çəki itirmək istəyənlərin diqqətini çəksə də, mütəxəssislərin ciddi narahatlığına səbəb olur. Orqanizmi uzun saatlar boyu ac saxlayaraq metabolizmi süni şəkildə sürətləndirmək cəhdi, əslində daxili orqanların normal fəaliyyət ritmini kökündən pozur. Qidalanma ekspertləri və dietoloqlar xəbərdarlıq edirlər ki, gün ərzində lazımi kalori və qida maddələrini bir dəfəyə qəbul etmək bədəndə bərpa olunmaz fəsadlar törədir.
Citypost.az xəbər verir ki, bu qidalanma modelinin vurduğu ilk və ən kəskin zərbə həzm sisteminin üzərinə düşür. Saatlarca ac qalan mədəyə anidən böyük porsiyada qida daxil olduqda, həzm şirəsi və fermentlər kütləvi şəkildə ifraz olunur. Bu hal mədə divarlarının qıcıqlanmasına, ağır köp, gəyirmə, mədə qıqırması və zamanla xroniki qastrit və ya xora riskinin kəskin artmasına gətirib çıxarır. Mədə-bağırsaq traktının bu cür həddindən artıq yüklənməsi qidanın mənimsənilmə prosesini də iflic edir.
İkinci böyük təhlükə qandakı şəkər metabolizminin və hormonal balansın alt-üst olmasıdır. 23 saatlıq aclıqdan sonra qəbul edilən qida qanda qlükozanın anidən pik həddə çatmasına və mədəaltı vəzinin normadan qat-qat artıq insulin hormon ifraz etməsinə məcbur edir. Qandakı bu kəskin dalğalanmalar zamanla insulin müqavimətinin yaranmasına, davamlı başgicəllənmələrə, halsızlığa və tip-2 diabet xəstəliyinin əsasının qoyulmasına şərait yaradır.
Üçüncü mənfi fəsad isə əzələ kütləsinin itirilməsi və metabolik sürətin zəifləməsidir. Orqanizm gün boyu ehtiyacı olan zülalı tək bir yeməkdən tam mənimsəyə bilmir. Bədən enerjisini təmin etmək üçün piylərlə yanaşı, əzələ toxumalarını da parçalamağa başlayır. Əzələ kütləsi azaldıqca baza metabolizm sürəti düşür, bu da pəhriz dayandırıldıqda itirilmiş çəkinin ikiqat artıq şəkildə geri qayıtması ilə nəticələnir.
Dördüncü problem orqanizmin vitamin, mineral və mikronutrient defisiti ilə üzləşməsidir. Tək bir dəfəyə kifayət qədər lif, kalsium, dəmir və bərpaedici vitaminləri almaq praktiki olaraq qeyri-mümkündür. Uzun müddət bu rejimdə qalmaq immun sisteminin çökməsinə, saçların kütləvi tökülməsinə, dırnaqların qırılmasına və sümük sıxlığının azalmasına gətirib çıxarır.
Nəhayət, beşinci zərər psixi sağlamlıq və davranış pozuntuları ilə bağlıdır. Uzunşəkilli aclıq krizisləri insanda gərginlik, əsəbilik və diqqət dağınıqlığı yaradır. Bu psixoloji təzyiq zamanla yeme davranışının pozulmasına, yəni yemək saatı gəldikdə idarəolunmaz şəkildə həddindən artıq qida qəbul etməyə (binge eating) və qidaya karşı aludəçilik hissinin formalaşmasına səbəb olur.
Dietoloqlar bildirirlər ki, davamlı və sağlam çəki itirməyin yolu orqanizmi aclıq şokuna salmaq deyil, balansı qorunan, günə paylanmış tənzimlənmiş qidalanma modelinə riayət etməkdir.
Səkinə Yusifova/ Citypost.az
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
İnsan bədəninin "zirehi": Diş minasını digər orqan və toxumalardan fərqləndirən nədir?
İnsan bədəni təbiətin mühəndislik möcüzəsidir, lakin onun tərkibində elə bir struktur var ki, sərtliyinə və dözümlülüyünə görə hətta skelet sistemini də geridə qoyur. Söhbət dişlərin xarici qatını tamamilə bürüyən və daxili sinir toxumalarını qoruyan diş minasından (enamel) gedir. Bədənimizin ən bərk və dayanıqlı toxuması sayılan bu örtük, bioloji tərkibinə və fəaliyyət mexanizminə görə orqanizmin digər bütün hüceyrəvi strukturlarından köklü şəkildə fərqlənir.Citypost.az xəbər verir ki, diş minasını unikal edən təməl faktor onun qeyri-adi minerallaşma səviyyəsidir. İnsan sümüklərinin təxminən yarısı canlı hüceyrələrdən, sudan və zülal matrisindən ibarət olduğu halda, diş minasının 96 faizə qədəri pur hidroksiapatit kristallarından — yəni kristallaşmış kalsium və...
03 Avqust 2026, 16:40
Plastik əməliyyatlardan sonra yaranan təhlükə: "Fat Embolism" (Yağ emboliyası) nədir?
Gözəlləşmək, bədən quruluşuna düzəlişlər etmək və ya gəncləşmək məqsədilə icra olunan plastik cərrahiyyə əməliyyatları müasir təbabətin ən sürətlə inkişaf edən sahələrindən birinə çevrilmişdir. Lakin hər bir invaziv müdaxilə kimi, bu estetik prosedur da risklərdən azad deyildir. Xüsusilə liposaksiya (piy aldırma) və ya bədən şəkilləndirmə kimi böyük həcmli piy toxuması ilə işlənilən əməliyyatlardan sonra xəstənin həyatını təhdid edə biləcək ən kritik fəsadlardan biri Piy Emboliyası Sindromudur (Fat Embolism). Çox vaxt tənəffüs çatışmazlığı və şüur pozuntusu ilə özünü göstərən bu patoloji vəziyyət, vaxtında müdaxilə olunmadıqda geri dönməz nəticələrə yol aça bilər.Citypost.az xəbər verir ki, plastik əməliyyat zamanı bu ağır reaksiyanın necə baş...
03 Avqust 2026, 15:06
Kök hüceyrə müalicəsi kimlərə daha çox fayda verir?
Son illərdə ortopediya və travmatologiya sahəsində tətbiq edilən müasir müalicə üsullarından biri də kök hüceyrə terapiyasıdır. Xüsusilə oynaq ağrıları və artrozdan əziyyət çəkən xəstələr arasında bu üsula maraq getdikcə artır. Bununla belə, mütəxəssislər bildirirlər ki, kök hüceyrə terapiyası hər xəstə üçün uyğun hesab edilmir və ən yaxşı nəticə xəstəliyin müəyyən mərhələlərində əldə olunur.Citypost.az-ın məlumatına əsasən, həkimlərin sözlərinə görə, kök hüceyrə terapiyasından ən çox fayda görən xəstələr diz, bud-çanaq və çiyin oynaqlarında artrozun ilkin və orta mərhələlərindən əziyyət çəkən şəxslərdir. Məhz bu mərhələlərdə oynaq qığırdağında tam məhvolma baş vermədiyi üçün müalicənin effektivliyi daha yüksək olur. Məqsəd oynaqdakı iltihabi prosesi azaltmaq, toxumaların...
31 İyul 2026, 12:06
Süd vəzisində hər sərtlik xərçəng deyil - Həkimlər səbəb AÇIQLADI
Qadınların ən çox narahatlıq keçirdiyi sağlamlıq problemlərindən biri süd vəzində hiss olunan sərtlik, şişkinlik və ya məmə başından gələn axıntıdır. Bir çox hallarda qadınlar bu əlamətləri hiss edən kimi ən pis ssenarini düşünür, süd vəzi xərçəngindən şübhələnir və hətta qorxudan həkimə müraciəti gecikdirirlər. Halbuki mütəxəssislər bildirirlər ki, süd vəzində müşahidə olunan hər dəyişiklik xərçəng anlamına gəlmir.Citypost.az-ın məlumatına əsasən, həkimlərin sözlərinə görə, süd vəzində yaranan sərtliklərin və düyünlərin böyük bir hissəsi xoşxassəli olur. Bunlara süd vəzi kistaları, fibroadenomalar, hormonal dəyişikliklər nəticəsində yaranan toxuma sıxlaşmaları və digər xoşxassəli xəstəliklər daxildir. Bu dəyişikliklər bəzən aybaşı dövründən əvvəl yaranıb sonra kiçilə, bəzən isə uzun...
31 İyul 2026, 11:06
Stress zamanı soyuq su niyə verilir? HƏKİM AÇIQLADI
Güclü həyəcan, stress, panik atak və ya özündəngetmə hissi zamanı ətrafdakılar adətən ilk olaraq insana soyuq su verir və ya üzünə soyuq su çiləyirlər. Bəs bu üsul həqiqətən faydalıdır, yoxsa sadəcə illərdir davam edən bir vərdişdir?Citypost.az xəbər verir ki, Mütəxəssislərin sözlərinə görə, soyuq suyun müəyyən hallarda həqiqətən də sakitləşdirici təsiri ola bilər. Bunun əsas səbəbi isə insan orqanizmində yerləşən vagus sinirinin aktivləşməsidir. Üzə soyuq su vurulduqda və ya bir neçə qurtum soyuq su içildikdə vagus siniri stimullaşır. Bu isə ürək döyüntüsünün yavaşımasına, sinir sisteminin sakitləşməsinə və orqanizmin stres reaksiyasının azalmasına kömək edə bilər.Stress və güclü emosional gərginlik zamanı orqanizmdə adrenalin,...
30 İyul 2026, 12:04
Ürəkdöyünmə həmişə təhlükəlidirmi? HƏKİM AÇIQLADI
Bəzi insanlar qəfil üzlərinin qızardığını, bədənlərində istilik hiss etdiklərini, ürəkdöyünmə, tərləmə və narahatlıq yaşadıqlarını deyirlər. Çox vaxt bu əlamətləri birbaşa ürək xəstəliyi ilə əlaqələndirirlər. Halbuki hər ürəkdöyünmə və ya qızarma ürəkdə struktur problem olduğu anlamına gəlmir.Citypost.az xəbər verir ki, kardioloqlar bildirirlər ki, bəzi insanlarda allergiyaya meyillilik olur. Müxtəlif qoxular, ətirlər, kimyəvi maddələr, toz, polen və ya digər allergenlərlə təmas zamanı üzdə qızarma, dəridə səpkilər, qaşınma, öskürək və nəfəs darlığı yarana bilər. Bu hallar bəzən ürək problemi ilə səhv salınsa da, əsl səbəb allergik reaksiyalar ola bilər.Digər tərəfdən, ürəkdöyünmə və təzyiqin dəyişməsi yalnız ürək xəstəliklərindən qaynaqlanmır. Güclü stress, həyəcan, panik atak,...
30 İyul 2026, 11:15
