İpotekada olan mənzili ödəniş edə bilməyəndə itirmək mümkündür? – Hüquqşünaslardan XƏBƏRDARLIQ
Hüquq 28 Sentyabr 2026, 11:20
427
Mənzil almaq üçün ipoteka və ya uzunmüddətli ödəniş öhdəliyi götürən vətəndaşlar üçün müqavilənin şərtlərini əvvəlcədən diqqətlə nəzərdən keçirmək olduqca vacibdir. Bəzən vətəndaşlar yalnız aylıq ödənişin məbləğinə diqqət yetirir, müqavilədə nəzərdə tutulan digər şərtləri isə kifayət qədər araşdırmırlar. Halbuki öhdəliyin hansı müddətə götürülməsi, aylıq ödənişlərin vaxtı, gecikmənin nəticələri, müqaviləyə vaxtından əvvəl xitam verilməsi halları, tərəflərin hüquq və vəzifələri və ödənişlərin dayandırılması zamanı mənzilin taleyi kimi məsələlər sonradan ciddi hüquqi və maliyyə nəticələr yarada bilər.
Citypost.az xəbər verir ki, Hüquqşünasların sözlərinə görə, xüsusilə MTK-lardan mənzil alan və ödənişləri hissə-hissə həyata keçirən şəxslər müqaviləni imzalamazdan əvvəl bütün şərtləri diqqətlə oxumalıdırlar. Çünki vətəndaşın üzərinə düşən öhdəliklərin yerinə yetirilməməsi, xüsusilə aylıq ödənişlərin vaxtında edilməməsi müqavilədə nəzərdə tutulan hüquqi nəticələrə səbəb ola bilər.
Mütəxəssislər bildirib ki, müqavilədə tərəflərin hüquq və vəzifələri ilə yanaşı, müqaviləyə xitam verilməsinin şərtləri də aydın şəkildə göstərilməlidir. Vətəndaş bilməlidir ki, hansı hallarda müqaviləyə vaxtından əvvəl xitam verilə bilər, belə hal baş verdikdə onun ödədiyi vəsaitlərin taleyi necə olacaq, mənzilə dair hüquqi vəziyyət necə dəyişəcək və tərəflərin bir-birinə qarşı hansı tələbləri yarana bilər.
“Vətəndaş müqavilənin şərtlərinə uyğun olaraq üzərinə düşən öhdəlikləri, hüquq və vəzifələri, müqaviləyə xitam verilməsinin şərtlərini, hansı hallarda müqaviləyə əvvəlcədən xitam verilə biləcəyini və bu halda tərəflərin hansı hüquq və vəzifələrinin yarandığını diqqətlə araşdırmalıdır. Əks halda, vətəndaş ödənişləri edə bilmədikdə daha böyük zərərlə üzləşə bilər. Hətta müəyyən hallarda mənzil üzərindəki hüquqlarını itirmək riski yarana bilər”, – deyə hüquqşünaslar bildirib.
Onların sözlərinə görə, burada əsas məsələlərdən biri müqavilədə ödənişlərin gecikdirilməsi ilə bağlı müddəaların necə müəyyənləşdirilməsidir. Vətəndaş aylıq ödənişləri vaxtında həyata keçirə bilmədikdə qarşı tərəfin hansı hüquqlara malik olduğu, gecikmə ilə bağlı faiz və ya digər ödənişlərin tətbiq edilib-edilmədiyi, müqaviləyə xitam verilməsi üçün hansı şərtlərin tələb olunduğu və artıq ödənilmiş vəsaitlərin necə hesablanacağı əvvəlcədən bilinməlidir. İpoteka münasibətlərində isə məsələ yalnız müqavilənin ləğv edilməsi ilə məhdudlaşmır. Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsinə əsasən, borclu ipoteka ilə təmin edilmiş əsas öhdəliyi icra etmədikdə və ya lazımi qaydada icra etmədikdə, ipoteka saxlayan daşınmaz əşyanın satılmasını tələb edə bilər. İpoteka predmetinin satılması qanunvericilikdə müəyyən edilmiş qaydada həyata keçirilir.Qanunvericilikdə ipoteka predmetinin satışından əldə edilən vəsaitin necə bölüşdürülməsi də müəyyən edilib. Əgər mənzilin satışından əldə olunan məbləğ ipoteka saxlayanın tələbinin tam ödənilməsi üçün kifayət etmirsə, qanunda və müqavilədə nəzərdə tutulan qaydalar çərçivəsində çatışmayan məbləğin borclunun digər əmlakından tələb edilməsi mümkün ola bilər. Əksinə, satışdan əldə olunan vəsait borcu və digər müvafiq tələbləri ödədikdən sonra artıq qalırsa, həmin artıq məbləğ ipoteka verənə qaytarılmalıdır.
Bu səbəbdən “mən bir neçə il ödəniş etmişəm, deməli, mənzil mütləq mənimdir və ödənişləri dayandırsam, sadəcə qalan borcu ödəməyəcəyəm” yanaşması düzgün deyil. Əmlakın hüquqi statusu, müqavilənin növü, mülkiyyət hüququnun qeydiyyata alınıb-alınmaması, ipotekanın olub-olmaması və müqavilədə ödənişlərin pozulması ilə bağlı hansı mexanizmlərin nəzərdə tutulması ayrıca araşdırılmalıdır.
Hüquqşünasların sözlərinə görə, bəzi hallarda müqavilənin şərtlərinə əsasən MTK ilə vətəndaş arasında münasibətlər başqa formada da tənzimlənə bilər. Məsələn, müqavilədə ödənişlərin müəyyən müddət ərzində həyata keçirilməməsinin nəticəsi, müqaviləyə xitam verilməsi və həmin halda tərəflərin hesablaşma qaydası nəzərdə tutula bilər. Lakin bu, bütün MTK müqavilələri üçün eyni qaydanın tətbiq edildiyi anlamına gəlmir. Konkret nəticəni məhz imzalanmış müqavilənin şərtləri və qanunvericiliyin tələbləri müəyyən edir.
Həmçinin oxuyun
“Adətən ipoteka müqaviləsi üzrə götürülən öhdəlik yerinə yetirilmədikdə, yəni aylıq ödənişlər ödənilmədikdə, müqavilənin şərtlərinə uyğun olaraq müəyyən hüquqi nəticələr yaranır. Bu halda mənzilin necə rəsmiləşdirildiyindən və müqavilədə hansı şərtlərin nəzərdə tutulmasından asılı olaraq müxtəlif prosedurlar tətbiq oluna bilər. Mənzil satıldıqda isə əldə olunan vəsaitdən əvvəlcə qanuni əsaslarla borc və digər tələblər ödənilir, əgər artıq məbləğ qalarsa, həmin məbləğin vətəndaşa qaytarılması məsələsi ortaya çıxır”, – deyə mütəxəssis qeyd edib
Mülki Məcəllədə tərəflərin razılığı ilə ipoteka predmetinin açıq hərracdan fərqli üsulla satılması imkanının da nəzərdə tutulduğu hallar var. Belə razılaşmada satış üsulu, satışın həyata keçirilməsi, tərəflərin hüquq və vəzifələri və digər məsələlər müəyyən edilə bilər.Ona görə də mənzil almaq istəyən şəxslər yalnız “aylıq nə qədər ödəyəcəyəm?” sualına cavab axtarmamalıdırlar. Müqavilənin tam məzmunu, ümumi ödəniləcək məbləğ, ödəniş qrafiki, gecikmə zamanı tətbiq edilən şərtlər, müqavilənin vaxtından əvvəl pozulması halları, ödənilmiş vəsaitlərin qaytarılması qaydası, mənzilin mülkiyyət hüququnun nə vaxt və necə rəsmiləşdirilməsi, eləcə də tərəflərin məsuliyyəti əvvəlcədən aydınlaşdırılmalıdır.Xüsusilə vətəndaşın maliyyə imkanlarının gələcəkdə dəyişə biləcəyi nəzərə alınmalıdır. Şəxs bu gün aylıq ödənişi rahatlıqla həyata keçirə bilər, lakin gələcəkdə gəlirinin azalması, işini itirməsi və ya digər maliyyə çətinlikləri ödənişlərin gecikməsinə səbəb ola bilər. Belə vəziyyətdə müqavilədə nəzərdə tutulan hüquqi nəticələri bilmədən ödənişləri dayandırmaq və qarşı tərəfin müraciətlərinə reaksiya verməmək vətəndaşın vəziyyətini daha da çətinləşdirə bilər.
Mütəxəssislər vətəndaşlara müqaviləni imzalamazdan əvvəl onun bütün bəndlərini diqqətlə oxumağı, anlaşılmayan müddəaları hüquqşünasla dəqiqləşdirməyi və xüsusilə ödənişlərin gecikməsi zamanı nə baş verəcəyini əvvəlcədən öyrənməyi tövsiyə edir. Çünki mənzil kimi böyük maliyyə dəyəri olan əmlakla bağlı müqavilədə kiçik görünən bir şərt belə sonradan tərəflər arasında ciddi mübahisəyə səbəb ola bilər.
Beləliklə, ipoteka və ya MTK vasitəsilə hissə-hissə ödənişlə mənzil alan şəxsin əsas diqqət yetirməli olduğu məsələ yalnız mənzilin qiyməti deyil, müqavilənin bütün hüquqi mexanizmidir. Ödənişlərin gecikdirilməsi, müqaviləyə vaxtından əvvəl xitam, mənzilə tutmanın yönəldilməsi, satışdan əldə olunan vəsaitin bölüşdürülməsi və tərəflərin qarşılıqlı hüquq və vəzifələri əvvəlcədən bilinməlidir. Əks halda, ödəniş imkanını itirən vətəndaş həm ödədiyi vəsaitlərlə bağlı mübahisə, həm də mənzil üzərindəki hüquqları ilə bağlı ciddi hüquqi problemlərlə üzləşə bilər.
Əli
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Nikah dövründə alınan ev boşananda necə bölünür? – Vəkildən AÇIQLAMA
Nikah dövründə əldə edilən əmlakın boşanma zamanı necə bölünməsi cütlüklər arasında ən çox mübahisə doğuran məsələlərdən biridir. Xüsusilə ailə qurduqdan sonra alınan evin kimin adına rəsmiləşdirilməsi, alış zamanı hansı vəsaitdən istifadə olunması və ər-arvad arasında nikah müqaviləsinin olub-olmaması əmlakın hüquqi statusunun müəyyənləşdirilməsində mühüm rol oynayır.Məsələ ilə bağlı vəkil Könül Yaqubova Citypost.az-a açıqlamasında bildirib ki, ümumi qayda olaraq, ər-arvadın nikah dövründə əldə etdiyi əmlak, nikah müqaviləsində və ya tərəflər arasında başqa razılaşmada fərqli qayda nəzərdə tutulmayıbsa, onların ümumi mülkiyyəti hesab olunur. Azərbaycan qanunvericiliyində də ər-arvadın nikah dövründə qazandıqları əmlakın ümumi mülkiyyət olması əsas prinsip kimi müəyyən edilib.Vəkilin sözlərinə görə, bu səbəbdən...
28 Sentyabr 2026, 10:18
İddia ərizəsi yazarkən bunlara diqqət edin – Hüquqşünasdan 5 VACİB MƏSLƏHƏT
Məhkəməyə müraciət etmək istəyən şəxslər üçün ən vacib mərhələlərdən biri iddia ərizəsinin düzgün hazırlanmasıdır. Bir çox hallarda vətəndaşın hüquqi probleminin özü ilə yanaşı, həmin problemin məhkəməyə hansı formada təqdim edilməsi də əhəmiyyət daşıyır. İddia ərizəsində məlumatların natamam göstərilməsi, tələbin aydın ifadə edilməməsi, yanlış məhkəməyə müraciət olunması və ya iddianın kifayət qədər əsaslandırılmaması prosesin uzanmasına, ərizənin geri qaytarılmasına və ya digər prosessual problemlərə səbəb ola bilər.Citypost.az xəbər verir ki, hüquqşünaslar bildirirlər ki, məhkəməyə iddia ərizəsi hazırlayan şəxs yalnız öz tələbinin nə olduğunu yazmaqla kifayətlənməməli, həmin tələbi doğuran faktları, hüquqi əsasları və mümkün sübutları da sistemli şəkildə təqdim etməlidir. Mülki Prosessual Məcəllədə...
25 Sentyabr 2026, 11:49
İpotekada olan evi satmaq mümkündürmü? – Vəkildən AÇIQLAMA
İpoteka ilə alınan və ya sonradan kredit öhdəliyinin təminatı kimi banka girov qoyulan mənzilin satılıb-satıla bilməməsi vətəndaşlarda tez-tez sual doğuran məsələlərdəndir. Bir çoxları düşünür ki, ev bankın ipotekasında olduğu müddətdə onun satışına ümumiyyətlə icazə verilmir. Halbuki qanunvericilikdə müəyyən şərtlər daxilində ipoteka predmetinin satılması mümkündür.Vəkil Şirəli Pirəliyev Citypost.az-a açıqlamasında bildirib ki, ipoteka ilə yüklü edilmiş əmlakın satılması məsələsi əsas öhdəliyin, yəni banka olan borcun necə təmin ediləcəyindən asılıdır. Onun sözlərinə görə, ipoteka predmetinin satışından əldə ediləcək vəsait əsas öhdəlik üzrə borcun ödənilməsinə kifayət edirsə, müvafiq prosedura əməl edilməklə həmin əmlakın satılması mümkündür.“İpoteka haqqında” qanunvericiliyin mahiyyətinə görə, ipoteka predmeti ilə bağlı əməliyyat...
25 Sentyabr 2026, 10:48
Alimentin məbləğini azaltmaq və aliment ödəməkdən tam azad olmaq mümkündürmü?
Boşanmadan sonra uşağın saxlanılması üçün aliment ödəyən valideynin maddi və ya ailə vəziyyəti dəyişdikdə tez-tez sual yaranır: müəyyən edilmiş aliment məbləğini azaltmaq mümkündürmü, yaxud şəxs ümumiyyətlə aliment ödəməkdən azad edilə bilərmi? Xüsusilə gəlirini itirən, yeni ailə quran, himayəsində başqa şəxslər yaranan və ya səhhəti ilə bağlı ciddi problemlərlə üzləşən şəxslər belə hallarda qanunun hansı imkanlar yaratdığını bilmək istəyirlər.Vəkil Şəhram Şəmmədli Citypost.az-a açıqlamasında bildirib ki, qanunvericilik müəyyən hallarda məhkəmə tərəfindən müəyyən edilmiş aliment məbləğinin dəyişdirilməsinə, hətta aliment ödəməli olan şəxsin aliment ödəməkdən azad edilməsinə imkan verir. Bununla belə, bu, avtomatik həyata keçirilən proses deyil və aliment ödəyən şəxsin sadəcə maddi çətinlik...
24 Sentyabr 2026, 11:00
Banka olan borca görə həbs olunmaq mümkündürmü? – Vəkil AÇIQLADI
Bankdan kredit götürən, lakin müəyyən müddətdən sonra borcunu ödəməkdə çətinlik çəkən şəxslərin ən çox narahat olduğu məsələlərdən biri də borca görə həbs olunub-olunmayacaqlarıdır. Xüsusilə kredit ödənişləri gecikdikdə, bank tərəfindən məhkəməyə müraciət edildikdə və iş icra mərhələsinə keçdikdə insanlar vəziyyətin daha hansı hüquqi nəticələrə səbəb ola biləcəyini düşünürlər. Bəzən isə sosial şəbəkələrdə “bank borcunu ödəməsən, həbs olunacaqsan” kimi ümumiləşdirilmiş fikirlər yayılır.Vəkil Elvin Səfərov Citypost.az-a açıqlamasında bildirib ki, məsələyə bu qədər sadə yanaşmaq düzgün deyil. Onun sözlərinə görə, şəxsin banka borclu olması və ya kredit ödənişlərini gecikdirməsi avtomatik olaraq onun həbs ediləcəyi anlamına gəlmir. Həbs məsələsi borcun özündən daha çox, məhkəmə qərarı...
24 Sentyabr 2026, 10:00
Boşanmadan sonra kişilər niyə peşman olur? – Vəkildən AÇIQLAMA
Boşanma yalnız ər-arvad münasibətlərinin hüquqi baxımdan sona çatması deyil, eyni zamanda insanların həyat tərzində, sosial münasibətlərində, maddi vəziyyətində və psixoloji durumunda ciddi dəyişikliklər yaradan prosesdir. Bəzən tərəflər nikahın pozulması qərarını emosional vəziyyətdə qəbul edir, zaman keçdikdən sonra isə əvvəlki ailə həyatının müəyyən üstünlüklərini daha aydın görməyə başlayırlar. Xüsusilə boşanmadan sonra tərəflərin qarşılaşdığı hüquqi və maddi məsuliyyətlər də onların sonrakı münasibətinə təsir edə bilər.Vəkil Fərhad Mehdiyev Citypost.az-a açıqlamasında bildirib ki, boşanmadan sonra bəzi kişilərin peşmanlıq hissi keçirməsini yalnız bir səbəblə izah etmək doğru deyil. Burada ailə münasibətlərinin necə bitməsi, boşanma qərarının kim tərəfindən verilməsi, uşaqların olması, tərəflərin maddi vəziyyəti, əmlak bölgüsü...
24 Sentyabr 2026, 09:00
