Dəniz altında həyat
Maraqlı 11 Fevral 2026, 14:22
1635
Dünyanın üzərinə baxdığımız zaman okeanların yalnız təxminən 5 faizinin öyrənildiyi məlumdur. Qalan böyük dərinliklər isə hələ də sirr olaraq qalır, amma texnologiyanın inkişafı və sualtı tədqiqatların sürətlənməsi insanlığı bu qeyri-adi ekosistemlərə yaxınlaşdırır. Dərin dənizlər yalnız bioloji müxtəlifliyin qorunduğu və unikal canlıların yaşadığı məkan deyil, həm də gələcəkdə insan həyatının yeni sahələrini yarada biləcək potensialla doludur.Dərin dəniz ekosistemləri unikal şəraitdə formalaşır: yüksək təzyiq, az işıq və soyuq temperatur ekstremal şərtlər yaradır. Bu şəraitdə yaşayan canlılar xüsusi adaptasiyalarla təkamül keçirmişdir. Misal üçün, bioluminescent balıqlar, dərinlikdə enerji qənaəti üçün yavaş metabolizmə malik olan canlılar və xüsusi ferment sistemlərinə malik dəniz omurları ekosistemin dərinliyində həyatı davam etdirir. Bu canlılar yalnız biologiya və tibb sahəsində tədqiqat üçün deyil, həm də biotexnologiya və dərman sənayesində yeni imkanlar açır.
Texnologiya sualtı həyatın araşdırılmasını mümkün etmişdir. Robotlaşdırılmış sualtı dronlar, xüsusi sualtı laboratoriyalar və şüşə-köpük modul tipli səyahət vasitələri insanlara dərin dənizlərin sirrini kəşf etməyə imkan verir. Bununla yanaşı, alimlər dəniz dibindəki resurslardan – kritik minerallar, nadir metallar və bioaktiv maddələrdən istifadənin təhlükəsiz yollarını araşdırır. Bu resurslar gələcəkdə enerji, texnologiya və tibb sahələrində inqilabi yeniliklər yarada bilər.Sualtı şəhərlər və yaşayış modulları da artıq elm və texnologiyanın gündəmindədir. Dünyanın əhalisi sürətlə artdığı bir dövrdə sualtı məkanlar həm urbanizasiya üçün alternativ sahə, həm də ekoloji balansı qorumaq üçün imkan yaradır. Bu şəhərlər suyun təzyiqinə davamlı, enerji effektiv və tam dayanıqlı şəkildə dizayn edilir. Ortaq laboratoriyalar, yaşayış sahələri və turizm zonaları ilə sualtı şəhərlər gələcəkdə həm tədqiqat, həm də insan həyatının genişlənməsi üçün perspektiv təqdim edir.
Dərin dəniz səyahətləri həm elmi, həm də turizm baxımından maraqlıdır. İnsanlar artıq xüsusi kapsul və sualtı gəmi vasitəsilə dəniz dibindəki məkanları kəşf edə bilir. Bu səyahətlər təkcə əyləncə deyil, həm də dəniz ekosistemlərinin qorunmasına, ekoloji şüurun artırılmasına və planetin sualtı həyatına dair məlumatların toplanmasına xidmət edir.
Nəticədə, dənizlər altında həyat yalnız bioloji müxtəlifliyi ilə maraqlı deyil, həm də texnoloji, sosial və iqtisadi perspektivləri ilə gələcəyin sərhədlərini müəyyənləşdirir. Sualtı tədqiqatlar, şəhərlər və səyahətlər insanlığın həyatını yeni ölçüyə, planetin yeni sərhədlərinə daşımaq potensialına malikdir. Gələcəkdə dərin dənizlər həm elm, həm iqtisadiyyat, həm də insan təcrübəsi üçün açılmış yeni sərhəd olacaq.
Həmçinin oxuyun
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Göz yaşları haradan yaranır və niyə ağlayanda burun axır?
Göz yaşlarının yalnız göz qapağında görünən kiçik dəliklərdən əmələ gəldiyi düşüncəsi doğru deyil. Əslində bu dəliklər göz yaşı yaratmır, sadəcə onun axmasını təmin edən təbii kanaldır.Citypost.az-ın məlumatına görə, göz yaşları Göz yaşı vəzisi tərəfindən istehsal olunur. Bu vəz qandan su, duzlar və qoruyucu fermentləri süzərək göz səthini qoruyan şəffaf maye təbəqə – göz yaşı əmələ gətirir.Yaranan göz yaşı göz səthini qoruyur və artıq hissəsi göz qapaqlarındakı kiçik dəliklər vasitəsilə axar sisteminə yönəlir. Daha sonra bu maye Göz yaşı kanalı ilə burun boşluğuna ötürülür.Normal halda göz yaşı miqdarı az olduğu üçün bu proses hiss olunmur və burunda axıntı yaranmır. Lakin ağlama...
10 Aprel 2026, 11:35
Abşeron altında gizli tunel - Maraqlı FAKT
Abşeron Yarımadasının altında guya gizli tunellərin olması ilə bağlı müxtəlif iddialar və şəhər əfsanələri uzun illərdir dolaşır.Citypost.az-ın məlumatına görə, bəzi keçmiş tikinti işçilərinin söylədiklərinə görə, Sovet dövründə yeraltı beton keçidlər inşa olunub və bu sistem strateji obyektləri bir-biri ilə birləşdirib. Lakin bu iddiaları təsdiqləyən rəsmi sənəd və ya açıq xəritə mövcud deyil.Rəvayətlərə görə, bəzi tikinti işləri zamanı yerin altında metal qapılara rast gəlindiyi, daha sonra isə həmin ərazilərin bağlandığı iddia olunur. Eyni zamanda, bəzi nöqtələrdə torpağa vurduqda boşluq səsi eşidildiyini deyənlər də var.Bununla belə, mütəxəssislər bu cür məlumatların çox zaman təsdiqlənməmiş şayiələr və şəhər mifləri olduğunu bildirirlər. Abşeronun mürəkkəb geoloji...
09 Aprel 2026, 11:44
Quranda qeyd olunan cənnət bulaqları – mənəvi nemətlərin simvolu
Qurani-Kərimdə cənnət əhlinə vəd edilən nemətlər arasında müxtəlif bulaq və çaylar xüsusi şəkildə təsvir olunur. Bu təsvirlər həm maddi ləzzəti, həm də ruhi rahatlığı ifadə edən simvolik məna daşıyır.Citypost.az-ın məlumatına görə, ən məşhur nemətlərdən biri Kövsər sayılır. Quranda bu, Peyğəmbər Məhəmməd (s.ə.s) üçün verilən xüsusi bir nemət kimi qeyd olunur və “bol xeyir” mənasında izah edilir.Digər bir nemət Səlsəbil adlanır. Quranda bu bulağın suyu çox rahat içilən, saf və ləzzətli bir içki kimi təsvir edilir.Həmçinin Təsnim cənnətin ən yüksək məqamlarında yerləşən xüsusi bir bulaq kimi qeyd olunur və yalnız Allaha yaxın bəndələr üçün olduğu bildirilir.Bundan başqa Kafur sərinlik və xoş...
08 Aprel 2026, 11:32
Çəyirtkə hücumları – təbiətin ən dağıdıcı bioloji hadisələrindən biri
Tarix boyu çəyirtkə sürüləri insanlıq üçün ən ciddi təbii fəlakətlərdən biri kimi qeydə alınıb. Söhbət tək-tək həşəratlardan yox, milyonlarla, hətta milyardlarla fərdin eyni anda hərəkət etdiyi nəhəng sürülərdən gedir.Citypost.az xəbər verir ki, ən təhlükəli növlərdən biri Schistocerca gregaria – səhra çəyirtkəsidir. Bu növ normal şəraitdə tək yaşayır və nisbətən zərərsiz görünür. Lakin əlverişli iqlim şəraiti, xüsusilə güclü yağışlardan sonra yaranan bol bitki örtüyü onların sürətlə çoxalmasına səbəb olur.Populyasiya sıxlığı artdıqda bu çəyirtkələrin davranışı tamamilə dəyişir. Onlar rənglərini tündləşdirir, qanadları güclənir və kütləvi şəkildə hərəkət etməyə başlayırlar. Bu proses elmdə “qreqarlaşma” (gregarization) adlanır. Beləliklə, fərdi yaşayan həşəratlar nəhəng dağıdıcı sürüyə çevrilir.Bir...
07 Aprel 2026, 17:00
İnsan niyə öz səsini dinləyəndə narahat olur? – Elmi izah
Bir çox insan öz səsini yazıda dinləyəndə “bu mən deyiləm” hissini yaşayır və narahatlıq, hətta utanma hissi keçirir. Bu, səsin keyfiyyətindən yox, beynin səsi necə qəbul etməsindən qaynaqlanır.Citypost.az xəbər verir ki, İnsan öz səsini iki fərqli yolla eşidir. Danışarkən səs dalğaları həm hava vasitəsilə qulağa çatır, həm də kəllə sümükləri vasitəsilə birbaşa daxili qulağa ötürülür. Bu ikili ötürülmə nəticəsində öz səsimizi daha qalın, daha dərin və fərqli eşidirik.Amma səs yazısında vəziyyət dəyişir. Yazı yalnız hava vasitəsilə ötürüldüyü üçün kəllə sümüklərinin yaratdığı əlavə rezonans olmur. Nəticədə səs daha incə və “yad” kimi qəbul edilir.Beyin isə tanış səs modelinə öyrəşdiyi üçün bu...
07 Aprel 2026, 11:50
Bakının unudulmaz simvollarından biri – taksafonların qısa tarixi
Köhnə Bakının şəhər mədəniyyətini əks etdirən maraqlı elementlərdən biri də ictimai telefonlar – yəni taksafonlardır. Bu cihazlar uzun illər şəhər həyatının ayrılmaz hissəsi olub.Citypost.az-ın məlumatına görə, Bakıda taksafonların quraşdırılması ilk dəfə 1935-ci ilə təsadüf edir. Həmin dövrdə şəhərdə təxminən 20 ədəd ictimai telefon quraşdırılmışdı. Zaman keçdikcə şəhər infrastrukturunun genişlənməsi ilə onların sayı artmağa və daha müasir modellərlə əvəz olunmağa başladı.Xüsusilə 2012-ci ildən etibarən Bakı metrosu stansiyalarında multimediya tipli taksafonların quraşdırılması həyata keçirilib. Həmin il Çin istehsalı olan təxminən 80 ədəd yeni taksafon şəhərə gətirilib və istifadəyə verilib.Mobil rabitənin geniş yayılması ilə taksafonlara olan gündəlik tələbat azalsa da, bu cihazlar xüsusilə...
06 Aprel 2026, 12:00
