Dəniz altında həyat
Maraqlı 11 Fevral 2026, 14:22
1457
Dünyanın üzərinə baxdığımız zaman okeanların yalnız təxminən 5 faizinin öyrənildiyi məlumdur. Qalan böyük dərinliklər isə hələ də sirr olaraq qalır, amma texnologiyanın inkişafı və sualtı tədqiqatların sürətlənməsi insanlığı bu qeyri-adi ekosistemlərə yaxınlaşdırır. Dərin dənizlər yalnız bioloji müxtəlifliyin qorunduğu və unikal canlıların yaşadığı məkan deyil, həm də gələcəkdə insan həyatının yeni sahələrini yarada biləcək potensialla doludur.Dərin dəniz ekosistemləri unikal şəraitdə formalaşır: yüksək təzyiq, az işıq və soyuq temperatur ekstremal şərtlər yaradır. Bu şəraitdə yaşayan canlılar xüsusi adaptasiyalarla təkamül keçirmişdir. Misal üçün, bioluminescent balıqlar, dərinlikdə enerji qənaəti üçün yavaş metabolizmə malik olan canlılar və xüsusi ferment sistemlərinə malik dəniz omurları ekosistemin dərinliyində həyatı davam etdirir. Bu canlılar yalnız biologiya və tibb sahəsində tədqiqat üçün deyil, həm də biotexnologiya və dərman sənayesində yeni imkanlar açır.
Texnologiya sualtı həyatın araşdırılmasını mümkün etmişdir. Robotlaşdırılmış sualtı dronlar, xüsusi sualtı laboratoriyalar və şüşə-köpük modul tipli səyahət vasitələri insanlara dərin dənizlərin sirrini kəşf etməyə imkan verir. Bununla yanaşı, alimlər dəniz dibindəki resurslardan – kritik minerallar, nadir metallar və bioaktiv maddələrdən istifadənin təhlükəsiz yollarını araşdırır. Bu resurslar gələcəkdə enerji, texnologiya və tibb sahələrində inqilabi yeniliklər yarada bilər.Sualtı şəhərlər və yaşayış modulları da artıq elm və texnologiyanın gündəmindədir. Dünyanın əhalisi sürətlə artdığı bir dövrdə sualtı məkanlar həm urbanizasiya üçün alternativ sahə, həm də ekoloji balansı qorumaq üçün imkan yaradır. Bu şəhərlər suyun təzyiqinə davamlı, enerji effektiv və tam dayanıqlı şəkildə dizayn edilir. Ortaq laboratoriyalar, yaşayış sahələri və turizm zonaları ilə sualtı şəhərlər gələcəkdə həm tədqiqat, həm də insan həyatının genişlənməsi üçün perspektiv təqdim edir.
Dərin dəniz səyahətləri həm elmi, həm də turizm baxımından maraqlıdır. İnsanlar artıq xüsusi kapsul və sualtı gəmi vasitəsilə dəniz dibindəki məkanları kəşf edə bilir. Bu səyahətlər təkcə əyləncə deyil, həm də dəniz ekosistemlərinin qorunmasına, ekoloji şüurun artırılmasına və planetin sualtı həyatına dair məlumatların toplanmasına xidmət edir.
Nəticədə, dənizlər altında həyat yalnız bioloji müxtəlifliyi ilə maraqlı deyil, həm də texnoloji, sosial və iqtisadi perspektivləri ilə gələcəyin sərhədlərini müəyyənləşdirir. Sualtı tədqiqatlar, şəhərlər və səyahətlər insanlığın həyatını yeni ölçüyə, planetin yeni sərhədlərinə daşımaq potensialına malikdir. Gələcəkdə dərin dənizlər həm elm, həm iqtisadiyyat, həm də insan təcrübəsi üçün açılmış yeni sərhəd olacaq.
Həmçinin oxuyun
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Heyvanlar aləminin bilinməyən "dahi" tərəfləri
Zoologiya və etologiya sahəsində aparılan son tədqiqatlar göstərir ki, heyvanlar aləmi bizim təsəvvür etdiyimizdən qat-qat mürəkkəb və intellektual bir quruluşa malikdir.Citypost.az-ın məlumatına görə, bioloji baxımdan hər bir növün sağ qalma mexanizmi mühəndislik möcüzəsi kimi qiymətləndirilir. Məsələn, bir çox insanın sadəcə "yavaş" kimi tanıdığı ilbizlər, əslində heyrətamiz bir dözümlülük nümayiş etdirərək, əlverişsiz hava şəraitində 3 ilə qədər yuxuya gedə bilirlər. Bu, təbiətin enerji qənaəti sahəsindəki ən mükəmməl strategiyalarından biridir.Dəniz dünyasında isə intellekt səviyyəsi tamamilə fərqli bir ölçüdədir. Kalmarlar və osminoqlar sinir sistemlərinin mürəkkəbliyi ilə elm adamlarını təəccübləndirməyə davam edir. Xüsusilə osminoqların üç ürəyə və doqquz beyinə (hər qolda bir mini-beyin) sahib...
13 Mart 2026, 17:51
Bilmədiyimiz Bakı -Maraqlı FAKTLAR
Xəzər dənizinin sahilində qərarlaşan Bakı, təkcə Qafqazın ən böyük şəhəri deyil, həm də ziddiyyətlərin və ilkılərin vətənidir. Şəhərin ən unikal xüsusiyyətlərindən biri onun dəniz səviyyəsindən 28 metr aşağıda yerləşməsidir ki, bu da Bakını dünyanın dəniz səviyyəsindən aşağıda yerləşən ən böyük paytaxtı edir. Lakin bu alçaqlığa baxmayaraq, şəhərin silueti müasir göydələnlər və qədim qala divarları ilə hündürlüklərə meydan oxuyur.Citypost.az xəbər verir ki, tarixin dərinliklərinə nəzər salsaq, Bakının dünya iqtisadiyyatındakı rolu heyrət doğurur. 19-cu əsrin sonu və 20-ci əsrin əvvəllərində Bakı dünya neftinin yarısından çoxunu təkbaşına istehsal edirdi. Məhz buna görə də, 1948-ci ildə dəniz ortasında qurulan və dünyada bənzəri olmayan "Neft...
13 Mart 2026, 13:46
Ağaclar bir-biri ilə necə "söhbət Edir"?
Son elmi araşdırmalar göstərir ki, meşələr sadəcə ağac toplusu deyil, onlar nəhəng və mürəkkəb bir sosial şəbəkədir. Alimlərin Meşə miqyaslı şəbəkə adlandırdıqları bu sistem, bitkilərin bir-biri ilə məlumat və qida paylaşmasına imkan verən təbii bir "internet" rolunu oynayır.Citypost.az xəbər verir ki, tədqiqatlara görə, ağaclar torpağın altında yerləşən xüsusi göbələk telləri (mikoriza) vasitəsilə bir-biri ilə əlaqə qururlar. Bu şəbəkə sayəsində yaşlı ağaclar ("ana ağaclar") kölgədə qalan və böyüməkdə çətinlik çəkən gənc fidanlara şəkər və digər qida maddələri ötürürlər. Lakin bu sistem təkcə yardımlaşma üçün deyil, həm də təhlükəsizlik üçün istifadə olunur. Məsələn, bir ağaca zərərverici həşəratlar hücum etdikdə, həmin ağac kök...
12 Mart 2026, 16:15
Doqquz beyin və üç ürək: Yer Kürəsinin "Yadplanetli" sakinləri
Dənizlərin dərinliklərində yaşayan ahtapotlar, elm adamları tərəfindən çox vaxt "yer üzündəki yadplanetlilər" kimi xarakterizə olunur. Bu canlıların sahib olduğu bioloji quruluş və zəka səviyyəsi təbiətin bütün qanunlarını sanki yenidən yazır. Cəmi bir mərkəzi beyni olan digər canlılardan fərqli olaraq, ahtapotların hər bir qolunda müstəqil hərəkət etməyə imkan verən mini-beyinlər mövcuddur. Bu o deməkdir ki, ahtapotun bir qolu mərkəzi beyindən əmr gözləmədən ov edə və ya ətrafı kəşf edə bilər.Citypost.az xəbər verir ki, ahtapotların inanılmaz xüsusiyyətləri bununla bitmir. Onların bədənində tam üç ürək var və damarlarında bizdəki kimi qırmızı deyil, mavi rəngli qan axır. Bu mavi qan, soyuq dəniz sularında oksigeni...
12 Mart 2026, 12:54
Kəsmikin gizli tərəfi: duz miqdarı yüksək ola bilər
Bir mütəxəssislər kəsmikin (kottec pendirinin) bəzi mənfi tərəfləri barədə xəbərdarlıq edib. Citypost.az xəbər verir ki, araşdırmalara görə, bu məhsul yüksək zülal tərkibi və sağlamlıq üçün bir sıra faydaları ilə tanınsa da, tərkibində duzun nisbətən çox olması müəyyən risk yarada bilər.Qidalanma üzrə mütəxəssisləri bildirib ki, istehsal prosesinin xüsusiyyətlərinə görə kəsmikdə natrium miqdarı bəzən yoqurt kimi məhsullarla müqayisədə daha yüksək olur. Çünki hazırlanma zamanı məhsula müəyyən miqdarda duz əlavə edilir.Qeyd olunub ki, kəsmiyin bir standart porsiyasında təxminən 300–400 milliqram natrium mövcuddur. Bu miqdar sağlam insanlar üçün ümumilikdə təhlükəli sayılmasa da, duz qəbulunu məhdudlaşdırmalı olan şəxslər, xüsusilə yüksək qan təzyiqindən əziyyət çəkənlər üçün...
12 Mart 2026, 10:30
Beynimizi müalicə edən melodiyalar
Müasir elmdə musiqinin sadəcə bir əyləncə vasitəsi deyil, həm də insan beyninə birbaşa təsir edən güclü bir nevroloji alət olduğu artıq şübhə doğurmur. "Musiqi terapiyası" adı altında aparılan araşdırmalar göstərir ki, düzgün seçilmiş notlar beynimizdə kimyəvi reaksiyalar yaradaraq stressi azaldır, yaddaşı gücləndirir və hətta fiziki ağrıları yüngülləşdirir. Nevroloqların fikrincə, musiqi dinləyərkən beynimizin demək olar ki, hər bir hissəsi aktivləşir ki, bu da digər heç bir fəaliyyət zamanı müşahidə olunmayan nadir bir hadisədir.Citypost.az xəbər verir ki, uzun illərdir müzakirə edilən "Motsart effekti" və ya klassik musiqinin zəkanı artırması mövzusu da elmi izahını tapıb. Klassik musiqinin mürəkkəb quruluşu riyazi düşüncəni və məkan...
11 Mart 2026, 17:20
