Xəstəlik hərbi xidmətdən azad edir? – Vəkildən AÇIQLAMA

Övladı xəstə olan, eyni zamanda hərbi xidmətə çağırış vərəqəsi alan valideynlərin qarşılaşdığı əsas suallardan biri xəstəliyin hərbi xidmətə yararlılığa necə təsir etməsi ilə bağlıdır. Cəmiyyətdə bəzən hər hansı xəstəliyi olan şəxsin avtomatik olaraq hərbi xidmətə yararsız hesab edilməsi ilə bağlı yanlış təsəvvür yaranır. Halbuki xəstəliyin mövcudluğu ilə hərbi xidmətə yararsızlıq eyni hüquqi anlayış deyil.Bəzi xəstəliklər hərbi xidmətə çağırış üçün maneə yarada bilər, lakin bu, bütün xəstəliklərə şamil edilmir. Hərbi xidmətə çağırış zamanı şəxsin sağlamlıq vəziyyəti müəyyən edilmiş tibbi meyarlar və xəstəliklərin müvafiq siyahısı əsasında qiymətləndirilir. Bu baxımdan şəxsin konkret diaqnozu, xəstəliyin ağırlıq dərəcəsi, funksional məhdudiyyət yaradıb-yaratmaması və digər tibbi göstəricilər nəzərə alınır.

Məsələ ilə bağlı vəkil Vəfadar Piriyev Citypost.az-a açıqlamasında bildirib ki, hər hansı xəstəliyin olması şəxsin avtomatik şəkildə həm hərbi xidmətə yararsız, həm də əlilliyi olan şəxs hesab edilməsi demək deyil.

Vəkilin sözlərinə görə, hərbi xidmətə yararlılıq məsələsi ilə əlilliyin müəyyən olunması tamamilə fərqli hüquqi və tibbi prosedurlardır. Bir şəxsin müəyyən xəstəliyə malik olması onun hərbi xidmətə göndərilməsinə mane ola bilər, lakin eyni xəstəlik həmin şəxsə avtomatik olaraq əlillik təyin edilməsi üçün əsas yaratmaya bilər.

“Bu məsələ ilə bağlı vətəndaşlarımız arasında müəyyən qarışıqlıq var. Bəzən düşünülür ki, əgər şəxs hər hansı xəstəlikdən əziyyət çəkirsə, deməli, ona mütləq əlillik təyin olunmalıdır və ya hərbi xidmətə yararsız hesab edilməlidir. Bu, belə deyil. Hərbi xidmətə yararlılığın müəyyən edilməsi ilə əlilliyin təyin olunması iki ayrı məsələdir. Hər birinin öz qaydaları və meyarları var”, – deyə Vəfadar Piriyev bildirib.

Onun sözlərinə görə, hərbi xidmətə çağırılan şəxslərin sağlamlıq vəziyyətinin qiymətləndirilməsi zamanı Nazirlər Kabinetinin müvafiq qərarı ilə təsdiq edilmiş xəstəliklər siyahısı və həmin xəstəliklər üzrə müəyyən edilmiş tibbi meyarlar əsas götürülür. Şəxsin konkret xəstəliyi həmin siyahıda nəzərdə tutulan və hərbi xidmətə yararsızlıq yaradan hallardan birinə uyğun gəlirsə, bu zaman onun hərbi xidmətə göndərilməsi məsələsinə həmin meyarlar əsasında qiymət verilməlidir.

Mütəxəssis bununla yanaşı, xəstəliyin adının özünün hər zaman həlledici olmadığını diqqətə çatdırıb. Eyni diaqnoz müxtəlif şəxslərdə fərqli dərəcədə özünü göstərə, müxtəlif funksional məhdudiyyətlər yarada bilər. Buna görə də tibbi qiymətləndirmə zamanı xəstəliyin yalnız mövcud olub-olmaması deyil, onun şəxsin sağlamlığına və gündəlik fəaliyyətinə təsiri də əhəmiyyət daşıyır.

Vəfadar Piriyev bildirib ki, məsələn, müəyyən orqanın olmaması və ya konkret xəstəliyin mövcudluğu hərbi xidmətə yararlılıq baxımından əsas yarada bilər, lakin bu, avtomatik olaraq həmin şəxsə əlillik statusunun verilməsi anlamına gəlmir. Əlilliyin müəyyən edilməsi üçün ayrıca tibbi-sosial qiymətləndirmə aparılır və burada qanunvericilikdə nəzərdə tutulan meyarlar tətbiq edilir.Bu səbəbdən valideynlər və çağırışçılar ilk növbədə iki məsələni bir-birindən ayırmalıdırlar: şəxsin hərbi xidmətə yararlı olub-olmaması və ona əlillik təyin edilib-edilməməsi. Bu iki prosesin hüquqi əsasları və qiymətləndirmə meyarları fərqlidir.

Vəkilin sözlərinə görə, çağırışçının xəstəliyi hərbi xidmətə göndərilməməsi üçün hüquqi əsas yaradırsa, lakin buna baxmayaraq onun barəsində hərbi xidmətə yararlı olması barədə qərar qəbul edilirsə, həmin qərardan hüquqi qaydada şikayət etmək mümkündür.Belə vəziyyətlə üzləşən vətəndaş ilk növbədə ona təqdim edilmiş tibbi sənədləri, diaqnozu təsdiqləyən arayışları, müayinələrin nəticələrini və digər tibbi sənədləri toplamalıdır. Çünki məhkəməyə müraciət zamanı şəxsin sağlamlıq vəziyyətini təsdiqləyən tibbi sübutların olması mühüm əhəmiyyət daşıyır.

Vəfadar Piriyev qeyd edib ki, əgər çağırışçının hərbi xidmətə yararsız olması ilə bağlı tibbi əsaslar mövcuddursa, lakin aidiyyəti qurum tərəfindən onun hərbi xidmətə yararlı olduğu barədə qərar qəbul edilirsə, həmin qərarın ləğvi üçün inzibati məhkəməyə müraciət etmək mümkündür.

Həmçinin oxuyun

SEVGİ VƏ HƏYATIN MÜQƏDDƏSLİYİ  

Məcburi Sevginin Qurbanları…

MEYXANAYA “YOX!” DEMƏYİN VAXTIDIR!  

Şahin Qurbanovdan xəbər var...  

“Əgər vətəndaşın diaqnozu hərbi xidmətə göndərilməməsi üçün əsasdırsa və buna baxmayaraq onun hərbi xidmətə yararlı olması barədə qərar qəbul edilibsə, vətəndaş hüquqlarını məhkəmə qaydasında müdafiə edə bilər. Bu halda inzibati məhkəməyə müraciət edilərək hərbi xidmətə yararlı sayılması ilə bağlı qərarın ləğvi tələb oluna bilər”, – deyə vəkil bildirib.

Onun sözlərinə görə, belə işlərdə yalnız əsas iddianın verilməsi ilə kifayətlənmək bəzi hallarda yetərli olmaya bilər. Çünki məhkəmə prosesi davam etdiyi müddətdə şəxsin hərbi xidmətə göndərilməsi ehtimalı varsa, bu məsələnin də ayrıca hüquqi qaydada tənzimlənməsi zərurəti yarana bilər.Bu baxımdan, vətəndaş əsas tələblə yanaşı, mübahisələndirilən qərarın icrasının müvəqqəti dayandırılması ilə bağlı məhkəməyə vəsatət də təqdim edə bilər. Məqsəd məhkəmədə işə mahiyyəti üzrə baxılıb yekun qərar qəbul edilənədək çağırışla bağlı qərarın icrasının qarşısının alınmasına nail olmaqdır. Lakin belə təminat tədbirinin tətbiqi avtomatik xarakter daşımır və məhkəmə konkret işin hallarını və qanunvericiliyin tələblərini nəzərə alaraq qərar verir.Bundan başqa, əsas iş üzrə şəxsin sağlamlıq vəziyyətinin obyektiv şəkildə müəyyən edilməsi üçün ekspertiza keçirilməsi məsələsi də qaldırıla bilər. Ekspertizanın məqsədi çağırışçının xəstəliyinin xarakterini, onun mövcud vəziyyətini və hərbi xidmətə yararlılıq baxımından tibbi meyarlara uyğunluğunu müəyyənləşdirmək ola bilər.Bu zaman məhkəməyə təqdim olunan tibbi sənədlərin tamlığı xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Şəxsin əvvəlki müayinələri, xəstəxanadan çıxarışları, laborator nəticələri, instrumental müayinələri və digər tibbi sənədləri işin obyektiv araşdırılmasına kömək edə bilər. Valideynlərin yalnız “övladım xəstədir” deməsi hüquqi baxımdan kifayət etməyə bilər; xəstəliyin konkret diaqnozla və tibbi sənədlərlə təsdiqlənməsi vacibdir.

Ekspert həmçinin vurğulayıb ki, çağırışçının sağlamlıq vəziyyəti ilə bağlı qərarla razılaşmayan şəxslər məsələnin hüquqi tərəfi ilə yanaşı, tibbi tərəfini də diqqətdə saxlamalıdırlar. Çünki məhkəmə mübahisəsində əsas suallardan biri şəxsin hansı xəstəlikdən əziyyət çəkməsi deyil, həmin xəstəliyin qanunvericilikdə müəyyən edilmiş hərbi xidmətə yararlılıq meyarlarına uyğun olaraq hansı nəticəyə səbəb olmasıdır.

Beləliklə, hər hansı xəstəliyin olması şəxsin avtomatik şəkildə hərbi xidmətdən azad edilməsi anlamına gəlmir. Eyni zamanda xəstəlik hərbi xidmətə yararsızlıq üçün qanunvericilikdə nəzərdə tutulmuş əsaslara uyğun gəlirsə, çağırışçının sağlamlıq vəziyyətinin həmin meyarlar əsasında qiymətləndirilməsi tələb olunur.

Vəfadar Piriyevin sözlərinə görə, valideynlər belə vəziyyətlərdə çağırış prosesini və tibbi qiymətləndirməni diqqətlə izləməli, qərarla razı olmadıqda qanunvericilikdə nəzərdə tutulan şikayət və məhkəmə mexanizmlərindən istifadə etməlidirlər.

Nəticə etibarilə, “xəstədir” və “hərbi xidmətə yararsızdır” anlayışları eyni deyil. Şəxsin hərbi xidmətə yararlılığı konkret xəstəlik, onun ağırlıq dərəcəsi və qanunvericilikdə müəyyən edilmiş tibbi meyarlar əsasında qiymətləndirilir. Digər tərəfdən, hərbi xidmətə yararsız hesab edilmək də avtomatik olaraq əlillik statusunun verilməsi demək deyil. Hər iki məsələ ayrı-ayrı hüquqi və tibbi prosedurlar əsasında müəyyənləşdirilir.Bu səbəbdən çağırışçının səhhəti ilə bağlı əsaslı şübhələr varsa, tibbi sənədlərin toplanması, müvafiq qərarın hüquqi əsaslarının araşdırılması və zərurət yarandıqda həmin qərardan qanunvericilikdə nəzərdə tutulan qaydada şikayət edilməsi vacibdir.

Yeganə