Məcburi işdən çıxma ərizəsi yazdırılırsa, səs yazısı məhkəmədə sübut ola bilərmi? – Vəkildən AÇIQLAMA

İşçinin öz istəyi ilə işdən çıxması ilə rəhbər tərəfindən məcburi şəkildə ərizə yazdırılması hüquqi baxımdan tamamilə fərqli məsələlərdir. Bəzən işçi işdən çıxmaq istəmədiyi halda rəhbər tərəfindən otağa çağırılır, ona təzyiq göstərilir və “öz ərizənlə işdən çıx” tələbi irəli sürülür. Belə vəziyyətdə isə ən böyük problem məcburiyyət faktının sonradan necə sübut ediləcəyidir.Çünki işçi ərizə yazdıqdan sonra işəgötürən həmin sənədə əsaslanaraq əmək müqaviləsinə işçinin öz təşəbbüsü ilə xitam verildiyini bildirə bilər. İşçi isə əksinə, ərizəni öz iradəsi ilə yazmadığını, təzyiq və məcburiyyət altında yazdığını iddia edə bilər. Bu zaman tərəflər arasında yaranan əmək mübahisəsində sübutlar xüsusi əhəmiyyət daşıyır.Məhz belə hallarda işçinin rəhbərlə söhbəti zamanı etdiyi səs yazısının sonradan məhkəməyə təqdim edilib-edilə bilməməsi sualı gündəmə gəlir.

Mövzu ilə bağlı Citypost.az-a açıqlamasında vəkil İmran Ələkbərov bildirib ki, işçinin məcburi şəkildə ərizə yazmağa məcbur edilməsi ilə bağlı səs yazısı müəyyən hallarda məhkəmədə sübut kimi təqdim oluna və məhkəmə tərəfindən qiymətləndirilə bilər.

Vəkilin sözlərinə görə, belə vəziyyətlə üzləşən işçi ilk növbədə hüquqlarının müdafiəsi üçün vaxtında hüquqi addımlar atmalıdır:“Əgər işçi rəhbər tərəfindən məcbur edilərək işdən çıxma ərizəsi yazıbsa və həmin məcburiyyətlə bağlı səs yazısı əldə edibsə, bu səs yazısını sonradan məhkəməyə sübut kimi təqdim edə bilər. Lakin burada bir məsələni nəzərə almaq lazımdır: səs yazısının təqdim edilməsi onun avtomatik olaraq məhkəmə tərəfindən mütləq və təkzibolunmaz sübut kimi qəbul ediləcəyi anlamına gəlmir. Məhkəmə həmin materialı işin digər halları ilə birlikdə qiymətləndirir.Əgər direktor işçini otağına çağırıb və orada ona ‘ərizə yazmalısan’ deyərək məcbur edibsə, işçinin bu faktı başqa hansı formada sübut etməsi sualı ortaya çıxır. Belə hallarda həmin söhbətin səs yazısı əhəmiyyətli sübut vasitələrindən biri ola bilər”.

İmran Ələkbərov qeyd edib ki, işçinin məcburi şəkildə ərizə yazdırıldığını sonradan sübut etməsi hər zaman asan olmur. Çünki belə hallar əksər hallarda rəhbərlə işçi arasında, başqa şəxslərin iştirakı olmadan baş verir.

“Bəzən işçi rəhbərin otağına çağırılır və orada ona təzyiq göstərilir. Məsələn, rəhbər deyir ki, ‘ərizə yaz, öz ərizənlə işdən çıx’. İşçi də işini itirmək qorxusu ilə həmin ərizəni yazır. Sonradan isə məhkəmə qarşısında deyir ki, mən öz istəyimlə işdən çıxmamışam, mənə məcbur yazdırılıb.Burada əsas məsələ həmin məcburiyyətin necə sübut olunmasıdır. Əgər hadisə zamanı otaqda başqa şahid olmayıbsa və yazılı sənəddə də məcburiyyət əks olunmayıbsa, işçinin əlində olan səs yazısı mühüm əhəmiyyət daşıya bilər”.

Vəkil bildirib ki, səs yazısının məzmunu və əldə edildiyi şərait də məhkəmə üçün əhəmiyyətli ola bilər:“Əgər səs yazısında rəhbərin işçini ərizə yazmağa məcbur etməsi, işçinin isə öz istəyi ilə işdən çıxmaq istəmədiyini bildirməsi açıq şəkildə eşidilirsə, həmin material məhkəməyə təqdim edilə bilər. Məhkəmə səs yazısını digər sübutlarla birlikdə qiymətləndirə bilər.Burada söhbət iki tərəf arasında baş verən və birbaşa əmək münasibətləri ilə bağlı olan danışıqdan gedir. Yəni bu, direktorun şəxsi və ya ailə həyatına aid gizli məlumatların əldə edilməsi məqsədilə aparılan bir yazı deyil. Söhbətin mövzusu işçinin əmək fəaliyyəti, işdən çıxarılması və əmək hüquqları ilə bağlıdır. Bu baxımdan belə səs yazısının iş üzrə sübut əhəmiyyəti ayrıca qiymətləndirilə bilər”.

İmran Ələkbərov vurğulayıb ki, səs yazısının olması işçinin digər hüquqi addımları atmasına mane olmamalıdır. İşçi hüququnun pozulduğunu bildiyi andan etibarən məsələnin həlli üçün qanunvericilikdə nəzərdə tutulan prosedurlara əməl etməlidir.

“İşçi artıq məcburi şəkildə ərizə yazıbsa və bunun əsasında işdən çıxarılıbsa, vaxt məsələsi çox önəmlidir. İşə bərpa ilə bağlı iddia müddəti bir aydır. Buna görə də şəxs hüququnun pozulduğunu bildiyi və ya bilməli olduğu andan etibarən gecikmədən hüquqi addımlar atmalıdır.İşçi əvvəlcə aidiyyəti dövlət qurumuna, o cümlədən əmək qanunvericiliyinə əməl olunması ilə bağlı səlahiyyətli dövlət orqanına müraciət edə bilər. Eyni zamanda əmək mübahisəsi ilə bağlı qanunvericilikdə nəzərdə tutulan mediasiya proseduru da nəzərə alınmalıdır. Mediasiya prosesindən sonra zərurət yaranarsa, məhkəməyə müraciət edilə bilər”.

Vəkilin sözlərinə görə, işçi məhkəməyə müraciət edərkən əlində olan bütün sübutları təqdim etməlidir. Səs yazısı da həmin materiallar arasında ola bilər.

“Əgər işçinin başqa sübutu yoxdursa, səs yazısını təqdim edə bilər. Çünki məcburiyyət faktını başqa formada sübut etmək bəzən həqiqətən çətin olur. Məsələn, direktor işçini otağına çağırıb, orada yalnız ikisi olub və işçiyə ərizə yazmağa məcbur edib. Sonradan həmin söhbətin yazılı izi olmaya bilər.Belə vəziyyətdə səs yazısı mühüm materialdır. Məhkəmə həmin səs yazısının məzmununu, kimlər arasında aparıldığını, iş üzrə digər halları qiymətləndirə bilər və qanunvericiliyin tələblərinə uyğun olaraq onun sübut əhəmiyyətini müəyyənləşdirə bilər”.

İmran Ələkbərov qeyd edib ki, işçinin səs yazısını təqdim etməsi ilə yanaşı, həmin yazının orijinallığının qorunması da vacibdir.

Həmçinin oxuyun

SEVGİ VƏ HƏYATIN MÜQƏDDƏSLİYİ  

Məcburi Sevginin Qurbanları…

MEYXANAYA “YOX!” DEMƏYİN VAXTIDIR!  

Şahin Qurbanovdan xəbər var...  

“İşçi belə bir səs yazısı əldə edibsə, onun üzərində dəyişiklik etməməlidir. Səs yazısının montaj edilməsi, ayrı-ayrı hissələrin çıxarılması və ya məzmunun dəyişdirilməsi sonradan mübahisələrə səbəb ola bilər. Ona görə də mümkün qədər ilkin və tam materialın saxlanılması daha məqsədəuyğundur.Məhkəmə səs yazısının həqiqiliyini və iş üçün əhəmiyyətini digər sübutlarla birlikdə qiymətləndirə bilər. Tərəflərdən biri yazının saxtalaşdırıldığını və ya dəyişdirildiyini iddia edərsə, bu məsələ də araşdırıla bilər”.

Vəkil bildirib ki, məcburi işdən çıxma hallarının sübutu yalnız səs yazısı ilə məhdudlaşmır. İşçi digər materialları da toplamalıdır.

“Əgər rəhbərlə yazışmalar varsa, mesajlar, elektron məktublar, işdən çıxarılma ilə bağlı sənədlər, əmək müqaviləsinə xitam əmri və digər materiallar saxlanılmalıdır. Həmçinin hadisənin şahidi olan şəxslər varsa, onların ifadələri də işin hallarından asılı olaraq əhəmiyyət kəsb edə bilər.Məsələn, rəhbər işçiyə əvvəlcədən ‘sən ərizə yazmalısan’ deyə mesaj göndəribsə və ya işçi başqa əməkdaşlara rəhbərin onu məcbur etdiyini bildirib­sə, bu kimi materiallar da iş üzrə ümumi mənzərənin müəyyənləşdirilməsinə kömək edə bilər”.

İmran Ələkbərov xüsusilə vurğulayıb ki, işçi “ərizə yazmışam, deməli, artıq heç nə edə bilmərəm” düşüncəsinə qapılmamalıdır.

“İşçinin ərizə yazması hər bir halda məsələnin mütləq onun öz iradəsi ilə baş verdiyini göstərən yeganə hal kimi qiymətləndirilməməlidir. Əgər həmin ərizənin təzyiq və ya məcburiyyət nəticəsində yazıldığını işçi iddia edirsə, bunu təsdiq edən halları və sübutları təqdim edə bilər.Amma burada yenə də əsas məsələ sübutdur. İşçi sonradan yalnız ‘məni məcbur etdilər’ deməklə kifayətlənməməlidir. Əlində olan səs yazısı, yazışmalar, sənədlər və digər materiallar varsa, bunları vaxtında təqdim etməlidir”.

Vəkil həmçinin bildirib ki, işçinin hüququnun pozulduğunu düşündüyü halda prosesin uzadılması ciddi risk yarada bilər:“Əmək mübahisələrində müddətlərə xüsusi diqqət etmək lazımdır. Xüsusilə işə bərpa tələbi ilə bağlı müddətin qısa olması səbəbindən işçi hüququnun pozulduğunu bildiyi andan etibarən gecikmədən hüquqi məsləhət almalıdır.Mediasiyaya müraciət və sonrakı məhkəmə prosesi ilə bağlı qanunvericilikdə müəyyən edilmiş prosedurlara əməl olunmalıdır. Müddətin ötürülməsi işçinin hüququnun müdafiəsini çətinləşdirə bilər. Ona görə də belə hallarda ‘sonra müraciət edərəm’ demək düzgün deyil”.

İmran Ələkbərov sonda qeyd edib ki, rəhbər tərəfindən işçiyə məcburi şəkildə işdən çıxma ərizəsi yazdırılması iddiası hər bir konkret halda ayrıca araşdırılmalıdır:“Əgər işçi həqiqətən öz iradəsi ilə işdən çıxmayıbsa və ona məcburi şəkildə ərizə yazdırılıbsa, bu faktın hüquqi qiymətləndirilməsi mümkündür. Əgər həmin söhbətin səs yazısı varsa, onu məhkəməyə təqdim etmək olar. Məhkəmə isə səs yazısını digər sübutlarla birlikdə qiymətləndirərək onun iş üzrə sübut kimi qəbul edilib-edilməməsinə qərar verə bilər.Xüsusilə səs yazısının iki tərəf arasında baş tutan, əmək münasibətlərinə və işçinin işdən çıxarılması məsələsinə dair söhbəti əks etdirməsi mühüm məqamdır. Bu, şəxsin özəl həyatına dair məlumatların toplanması ilə eyni məsələ deyil.

Əsas tövsiyəm budur ki, işçi belə vəziyyətlə üzləşibsə, vaxt itirmədən hüquqi yardım alsın, dövlətin aidiyyəti qurumlarına müraciət etsin, mediasiya prosedurunu nəzərə alsın və məhkəməyə müraciət üçün qanunvericilikdə müəyyən edilmiş müddətləri ötürməsin. Əlində olan səs yazısı və digər sübutları da qoruyub saxlasın. Çünki məcburi işdən çıxarılma iddiasında məhz bu materiallar işçinin mövqeyinin əsaslandırılmasında mühüm rol oynaya bilər”.

Əli