İnsanlar niyə yeni rəng “kəşf edə” bilmir? – Maraqlı elmi izah
Maraqlı 26 Mart 2026, 12:12
352
İnsanların yeni rəng kəşf edə bilməməsi ilk baxışda qəribə görünə bilər. Lakin elmə görə, məsələ rənglərin mövcud olub-olmamasında deyil, onların beynimiz tərəfindən necə “yaradılmasındadır”.
Citypost.az-ın məlumatına görə, rənglər əslində xarici dünyada müstəqil şəkildə mövcud deyil. Onları yaradan insan beynidir. Gözlərimiz isə yalnız işığı qəbul edir və bu siqnalları beyinə ötürür.
İnsan gözündə üç əsas rəng reseptoru – konus hüceyrələri var:
qırmızıya həssas
yaşıla həssas
mavi rəngə həssas
Bütün gördüyümüz rənglər bu üç siqnalın müxtəlif kombinasiyalarından yaranır. Məsələn:
qırmızı + yaşıl = sarı
mavi + qırmızı = bənövşəyi
Yəni insan gözü sonsuz rəngləri ayrıca görmür, sadəcə bu üç əsas siqnalın müxtəlif qarışıqlarını qəbul edir. Rəngi yaradan isə beyindir.
Bu səbəbdən insan görmə sistemi bioloji olaraq məhduddur. Yeni bir rəng “kəşf etmək” üçün yeni tip rəng reseptoru olmalıdır. Lakin insanlarda yalnız üç tip mövcuddur.
Maraqlı məqamlardan biri də odur ki, bəzi nadir hallarda, əsasən qadınlarda, dörd reseptorlu görmə qabiliyyəti – tetrakromatiya müşahidə oluna bilər. Bu insanlar adi insanlardan fərqli olaraq daha çox rəng çalarını ayırd edə bilirlər.
Nəticə etibarilə, insanın gördüyü dünya reallığın özü deyil, beynin yaratdığı bir “tərcümədir”. Bu tərcümə isə bioloji məhdudiyyətlər səbəbindən heç vaxt tam və sonsuz ola bilməz.
Həmçinin oxuyun
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Azərbaycan aviasiyası haqqında 5 maraqlı fakt
Azərbaycan aviasiyasının tarixi XX əsrin əvvəllərinə dayanır və bir sıra maraqlı hadisələrlə yadda qalıb. Citypost.az bu sahə ilə bağlı 5 mühüm fakt təqdim edir1. İlk təyyarə uçuşAzərbaycanda ilk təyyarə uçuşu 1910-cu ilin oktyabrında pilot Sergei Utoçkin tərəfindən “Farman 30” təyyarəsi ilə həyata keçirilib.Həmin dövrdə ilk beynəlxalq uçuş isə Gəncə–Tiflis marşrutu üzrə Aleksandr Vasilyev tərəfindən icra olunub.2. İlk hava limanlarıXX əsrin əvvəllərində Azərbaycanda aviasiya infrastrukturunun əsası qoyulub. İlk hava limanı 1910-cu ilin sonunda Bakıda, ikinci isə 1911-ci ilin əvvəllərində Yevlaxda yaradılıb.3. İlk hərbi aviasiya nümayəndələriAzərbaycan aviasiya tarixində Birinci Dünya müharibəsi dövründə xidmət etmiş hərbi təyyarəçilər də olub. Bu sahədə adı çəkilən...
26 Mart 2026, 12:24
Niyə ad və soyadla yanaşı ata adı da tələb olunur?
İnsanların adları ilə birlikdə atasının adının qeyd olunması ənənəsi qədim dövrlərdən gəlir. Citypost.az xəbər verir ki, tarixi mənbələr göstərir ki, bəzi hallarda bu praktikanın kökləri Bizans İmperiyasına və ya daha da qədim zamanlara qədər uzanır. O dövrlərdə insanlar əsasən atasının adı ilə tanınır, bu vasitə ilə onların mənşəyi, sosial statusu və ailə mənsubiyyəti müəyyən edilirdi.Bu sistem patriarxal cəmiyyətin tələblərinə uyğun idi: torpaq, titullar, əmlak və sosial status kişi xətti ilə ötürülürdü. At, ailənin rəsmi başçısı hesab olunurdu və onun vasitəsilə insan cəmiyyətdə tanınırdı. Maraqlıdır ki, tarixdə nadir hallarda insanların anasının adı ilə tanındığı hallar da mövcuddur, lakin bunlar istisna idi.Zamanla...
25 Mart 2026, 14:55
Sel nədir və niyə bu qədər təhlükəlidir?
Sel adi daşqın deyil. O, qəfil yaranan, çox sürətli hərəkət edən və qarşısına çıxan hər şeyi dağıdan təhlükəli təbii hadisədir. Bəzən hava sakit olsa da, bir neçə kilometr yuxarıda yağan güclü yağış nəticəsində sel dərəyə dolur və insanların reaksiya verməyə vaxtı qalmır.Citypost.az-ın məlumatına görə, Əsasən qısa müddətli, güclü leysan yağışları selə səbəb olur. Torpaq suyu hopdurmağa macal tapmır və su, palçıq, daş və ağac qalıqları ilə birlikdə axına çevrilir. Dağlıq ərazilərdə qarın sürətlə əriməsi, meşələrin qırılması və çay-dərə yataqlarında tikinti aparılması da sel riskini artırır.Sellərin bir neçə növü var:Yağış selləri – ən çox rast gəlinən növdür, güclü yağışdan sonra yaranır...
25 Mart 2026, 12:08
Liftlərdəki güzgülərin sirri: sadə görünən dizaynın ağıllı səbəbləri
Liftə mindiyiniz zaman adətən arxa divarda böyük bir güzgü görürsünüz. Əksəriyyət üçün bu, sadəcə saçını yoxlamaq və ya görünüşünü düzəltmək üçün düşünülmüş bir element kimi görünə bilər. Lakin əslində lift güzgülərinin funksiyası daha çoxdur və onların bir neçə ağıllı səbəbi var.Citypost.az-ın məlumatına görə, lift kabinələri dar və məhdud yerlərdir. Bu cür məkanlarda bəzi insanlar narahatlıq hiss edə bilər, hətta klaustrofobiyaya meyilli ola bilər. Güzgülər vizual olaraq genişlik illüziyası yaradır, məkanın daha geniş görünməsini təmin edir və sərnişinlərin rahatlığını artırır.Bundan əlavə, güzgülər təhlükəsizlik hissi verir. İnsanlar arxalarında kimlərin olduğunu görə bildikdə özlərini daha etibarlı hiss edir, xoşagəlməz halların qarşısı alınır. Əlçatanlıq...
25 Mart 2026, 11:43
Zaur Əliyev XVIII əsrə aid xəritə və tarixi qeydlərlə bağlı maraqlı faktlar paylaşıb
Tarixçi alim Zaur Əliyev XVIII əsrdə yaşamış ingilis taciri və səyyahı Jonas Hanwayin Xəzər dənizi və ətraf regionları əhatə edən xəritəsi, eləcə də tarixi qeydləri ilə bağlı maraqlı məlumatlar təqdim edib.Citypost.az xəbər verir ki, alimin sözlərinə görə, 1740-cı illərə aid olan xəritənin müəllifi Jonas Hanwaydir. İngilis taciri və səyyahı olan Hanway Xəzər dənizi vasitəsilə İngiltərə ilə İran arasında birbaşa ticarət yolu qurmaq məqsədilə regiona səyahət edib. Bildirilib ki, o, bu səfər zamanı Nadir şah ilə də şəxsən görüşüb. Hanwayin məlumatlarına əsasən, səyyahın malları quldurlar tərəfindən qarət edildikdən sonra Nadir şah ona böyük məbləğdə pul yardımı göstərib.Araşdırmaçı xatırladıb ki, Jonas Hanway...
24 Mart 2026, 08:05
Dünyada kişilər yox olsa nə olar? – Maraqlı faktlar
Əgər kişilər birdən-birə yox olsaydı, bu, həyatın müxtəlif sahələrində ciddi fəsadlar yarada bilər. Məhz bu səbəbdən dünyada bəzi sistemlər kişilərin iştirakına güvənir və onların yoxluğu böyük problemlərə səbəb ola bilər.Enerji sistemi iflic ola bilər – Orta hesabla 3 gün sonra elektrik şəbəkəsi demək olar ki, sıradan çıxacaq. Mühəndis və texniki ustaların təxminən 83%-i kişilərdir və transformatorların, elektrik stansiyalarının texniki baxımı onların iştirakı ilə həyata keçirilir.Su və kanalizasiya dayanar – Filtrlər, nasos stansiyaları və kollektorlar daimi texniki xidmət tələb edir. Bu sistemlər gündəlik təmir olunmasa, su təchizatı və kanalizasiya fəaliyyətini dayandıracaq.Nəqliyyat sistemi çöker – 48 saat ərzində bütün nəqliyyat dayanacaq. Pilotların...
23 Mart 2026, 11:55
