Yerin nüvəsi niyə planeti əridə bilmir?
Maraqlı 28 Aprel 2026, 11:18
313
Yer kürəsinin daxilində, təxminən 3000 kilometr dərinlikdə yerləşən nüvə son dərəcə yüksək temperaturla xarakterizə olunur və bu temperaturun 5000–6000°C-ə çatdığı ehtimal edilir. Bu qədər yüksək istiliyə baxmayaraq, Yer kürəsinin bütövlükdə əriməməsi alimlərin diqqət mərkəzində olan maraqlı məsələlərdən biridir.
Citypost.az-ın məlumatına görə, alimlərin bir qismi hesab edir ki, bunun əsas səbəbi Yer daxilindəki nəhəng təzyiqdir. Nüvənin ətrafını əhatə edən mantiya və yer qabığı çox böyük təzyiq yaradır. Bu təzyiq təxminən 350 giqapaskala qədər yüksəlir ki, bu da Yer səthindəki atmosfer təzyiqindən milyonlarla dəfə artıqdır. Belə yüksək təzyiq maddələrin davranışını dəyişir və onların ərimə nöqtəsini xeyli artırır. Nəticədə nüvə yüksək temperaturda olsa da, planetin tam əriməsi baş vermir.
Digər yanaşmaya görə isə burada əsas məqam temperaturla istilik enerjisinin fərqləndirilməsidir. Temperatur maddənin nə qədər “isti” olduğunu göstərsə də, istilik enerjisi onun nə qədər enerji daşıdığını müəyyən edir. Məsələn, yüksək temperatura malik bəzi mənbələr az istilik enerjisi daşıya bilər və ətraf mühiti ciddi şəkildə qızdırmaya bilər. Əksinə, nisbətən aşağı temperaturda olan, lakin daha çox istilik enerjisi saxlayan mühit daha böyük təsir göstərə bilər.
Bu baxımdan, Yer nüvəsi çox yüksək temperaturda olsa da, planetin bütövlükdə əriməsi üçün kifayət qədər istilik enerjisinin səthə ötürülməsi baş vermir. Üstəlik, daxili qatların quruluşu və istilik ötürülməsinin tədricən baş verməsi Yer kürəsinin sabitliyini qoruyur.
Həmçinin oxuyun
Əli
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Atların möcüzəvi dünyası - Maraqlı FAKTLAR
Atları hamımız tanıyırıq, amma onların nə qədər möcüzəvi canlılar olduğunu çoxumuz bilmirik. At insanın ürək döyüntüsünü və emosional vəziyyətini hiss edə bilən nadir heyvanlardandır. Onlar qarşısındakı insanın gərgin, qorxulu və ya sakit olduğunu saniyələr içində anlayırlar. Əgər siz streslisinizsə, at da narahat olur, amma sakit və inamlı olduqda o da sizə tez güvənir. Sanki insanın daxili halını güzgü kimi əks etdirirlər.Citypost.az-ın məlumatına görə, Atların yaddaşı da olduqca güclüdür. Onlar gördükləri yaxşılığı da, pisliyi də illərlə unutmur və uzun zaman sonra belə insanları tanıya bilirlər. Daha maraqlı xüsusiyyətlərindən biri isə ayaq üstə yatmalarıdır. Bunun səbəbi ayaqlarında olan xüsusi “kilidləmə” mexanizmidir ki,...
27 Aprel 2026, 12:12
Hindistan–İsrail münasibətlərində Hindistan yəhudilərinin rolu və geosiyasi təsirlər
Hindistan-İsrail münasibətlərinin formalaşmasında Hindistan yəhudilərinin rolu: tarixi köklər və geosiyasi reallıqlarHindistan yəhudiləri əsasən üç etno-dini qrupa bölünürlər: Bene İsrail (İsrail oğulları), Koçin yəhudiləri və Bağdad yəhudiləri.Onların Hindistana yerləşməsi ilə bağlı müxtəlif tarixi mülahizələr mövcuddur. Süleyman peyğəmbərin dövründən başlayaraq XVIII-XIX əsrlərə qədər müxtəlif zaman kəsiyində bu ölkəyə yəhudi miqrasiyasının davam etməsi haqqında fundamental akademik araşdırmalar var. Təbii ki, köklü mədəniyyətə malik Hindistanda əsrlərlə yaşayıb yerli təsirlərə məruz qalmamaq qeyri-mümkün idi. Məhz buna görə də, bu gün bir çox Hindistan yəhudisini antropoloji görünüşünə və mədəni vərdişlərinə görə yerli hindlilərdən ayırmaq olduqca çətindir.Hətta Hindistanda məskunlaşan yəhudilər yerli kasta iyerarxiyasını da mənimsəyərək, öz aralarında...
27 Aprel 2026, 12:03
Tarixi xilasın üç rəngi: cəsarət, uzaqgörənlik və strateji zəka
Taşenyov, Əliyev və Nazarbayev üçlüyünün Qazaxıstan ssenarisi...“Tarix o kəsləri unutmur ki, onlar imperiyaların ən qüdrətli vaxtında millətin gələcəyi üçün riskə getməyi bacarıblar!” - Heydər Əliyev Taşenyov haqqında Tarix heç vaxt quru faktlardan ibarət olmayıb. Ona analitik baxış bucağından qiymət versək, böyük şəxsiyyətlərin iradəsi və cəsarətilə yazıldığını görə bilərik. Tarix - onu öz cəsarətli addımları ilə yazan şəxsiyyətləri heç vaxt unutmur. Tarix o kəsləri unutmur ki, onlar imperiyaların ən qüdrətli vaxtında millətin gələcəyi üçün riskə getməyi bacarıblar. Belə tarixi şəxsiyyətlərdən üç nəhəng isim haqqında sizə danışmaq istəyirəm - Jumabek Axmetoviç Taşenyov, Heydər Əlirza oğlu Əliyev və Nursultan Abişulı Nazarbayev! Müasir Qazaxıstan bu...
27 Aprel 2026, 11:35
Olimpiya gimnastikasını dəyişən və sonradan qadağan edilən hərəkət
1972-ci ildə Münhen Olimpiya Oyunlarında Sovet İttifaqını təmsil edən gimnast Olqa Korbut dünya idman tarixində böyük səs-küyə səbəb olan çıxışı ilə yadda qaldı.Citypost.az xəbər verir ki, 17 yaşlı idmançı asimmetrik turniklərdə icra etdiyi və sonradan “Korbut salto” kimi tanınan təhlükəli geriyə salto hərəkəti ilə tamaşaçıları heyrətləndirdi. Bu element o dövr üçün tamamilə yeni və son dərəcə riskli sayılırdı.Korbutun çıxışı gimnastikanın estetik və texniki inkişafına böyük təsir göstərsə də, hərəkətin yüksək risk dərəcəsi səbəbindən sonradan beynəlxalq gimnastika qaydalarında qadağan edildiyi bildirilir.Olqa Korbut ümumilikdə Olimpiya Oyunlarında 4 medal (2 qızıl, 2 gümüş) qazanıb və ikiqat dünya çempionu kimi idman tarixində xüsusi yer...
23 Aprel 2026, 11:15
Sittüş-Şam Xədicə xanım: Səlahəddin Əyyubinin bacısı, yoxsa arvadı?
Son günlər sosial mediada və bəzi tarixi məqalələrdə Xədicə (Sittüş-Şam) xanımın Səlahəddin Əyyubinin həyat yoldaşı kimi təqdim edilməsi yayılıb. Bu, ciddi tarixi yanlışlıqdır. Xədicə xanım Səlahəddinin arvadı deyil, doğma bacısı idi.Bəlkə də bu qarışıqlıq ondan qaynaqlanır ki, Sittüş-Şam dövlət işlərində o qədər nüfuzlu və güclü olub ki, insanlar onu sultanın xanımı zənn ediblər. Halbuki o, Səlahəddinin ən çox hörmət etdiyi, ən çətin anlarda – istər daxili çəkişmələr, istərsə də Səlib yürüşləri zamanı – məsləhətləşdiyi bacısı idi.Səlahəddinin ən məşhur həyat yoldaşı isə İsməddin Xatun (Nurəddin Zənginin dul xanımı) olub. İsməddin Xatun da xeyriyyəçiliyi ilə tanındığından, bəzən xalq arasında bu iki böyük...
23 Aprel 2026, 10:27
Sükanı 9 və 3 qaydası niyə vacibdir?
Sükanı 9 və 3 istiqamətində tutmağın səbəbləri və təhlükəsiz sürücülük prinsipiCitypost.az-ın məlumatına görə, Sürücülük üzrə mütəxəssislərin izahına görə, sükanın “9 və 3” (saat analoqu ilə) vəziyyətində tutulması həm idarəetmə, həm də təhlükəsizlik baxımından ən düzgün üsullardan biridir.Əvvəla, bu mövqe sükanın daha rahat və balanslı şəkildə idarə olunmasına imkan yaradır. Sürücü sükanı çevirməyi daha tez və nəzarətli şəkildə həyata keçirə bilir.İkinci mühüm səbəb təhlükəsizlik elementləri ilə bağlıdır. Müasir avtomobillərdə hava yastığı (airbag) sistemləri sükanın mərkəzində yerləşir və qəza zamanı yüksək sürətlə açılır. Yanlış əl mövqeyi, xüsusilə sükanın yuxarı hissəsində tutulması, açılan hava yastığının zərbəsini birbaşa qollara və üz nahiyəsinə yönəldə bilər...
22 Aprel 2026, 11:12
