Bədənimizin görünməz “virus əsgərləri”
Maraqlı 08 May 2026, 10:50
388
Bakteriofaqlar bədənimizdə yaşayan və zərərli bakteriyaları hədəf alaraq onları məhv edən çox kiçik viruslardır. Onlara bəzən “təbiətin görünməz əsgərləri” də deyilir, çünki insan orqanizmində daim gedən mikro səviyyəli mübarizədə mühüm rol oynayırlar.
Citypost.az xəbər verir ki, Bu virusların ən maraqlı xüsusiyyəti onların seçici olmasıdır. Yəni bakteriofaqlar hər bakteriyaya hücum etmir, yalnız müəyyən növ bakteriyaları tanıyıb onlara yapışırlar. Bu proses olduqca dəqiq “kilid-açar” mexanizmi kimi işləyir. Faqlar uyğun bakteriyanı tapdıqdan sonra onun səthinə bağlanır və öz genetik materialını bakteriyanın daxilinə ötürür.
Bundan sonra bakteriyanın içində bir növ “nəzarət dəyişimi” baş verir. Bakteriya artıq öz funksiyalarını yerinə yetirə bilmir və virusun planına uyğun işləməyə başlayır. Bakteriofaq burada bakteriyanın daxili mexanizmindən istifadə edərək çoxalır və yeni virus nüsxələri yaradır. Bir müddət sonra isə bakteriya dözə bilməyəcək vəziyyətə gəlir və parçalanır, nəticədə içində yaranmış yeni bakteriofaqlar ətrafa yayılır və digər bakteriyalara hücum edir.
Ən vacib məqamlardan biri odur ki, bakteriofaqlar faydalı bakteriyalara toxunmur. Bu, onların antibiotiklərdən fərqli və çox dəyərli xüsusiyyətidir.
Həmçinin oxuyun
Antibiotiklər bəzən həm zərərli, həm də faydalı bakteriyaları məhv etdiyi halda, bakteriofaqlar yalnız hədəf seçilmiş zərərli bakteriyalara təsir edir. Bu səbəbdən onlar gələcəkdə tibb sahəsində xüsusilə antibiotik müqavimətinə qarşı alternativ müalicə üsulu kimi böyük maraq doğurur.
Beləliklə, bədənimizdə görünməyən, amma daim işləyən bu mikro “virus əsgərləri” orqanizmin təbii balansını qorumaqda mühüm rol oynayır və təbiətin nə qədər incə və ağıllı bir sistemə malik olduğunu bir daha göstərir.
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Bayquşlar qaranlıqda necə görür? – Gecə ovçusunun sirri
Heç düşünmüsünüzmü, bayquşlar gecənin tam qaranlığında necə bu qədər dəqiq və aydın görə bilirlər? Sanki qaranlıq onlar üçün ümumiyyətlə mövcud deyil. Əslində bunun arxasında tamamilə elmi və çox maraqlı bioloji uyğunlaşma dayanır.Citypost.az-ın məlumatına görə, Bayquşlar gecə həyatına uyğunlaşmış yırtıcı quşlardır və onların görmə sistemi gündüz aktiv olan əksər quşlardan xeyli fərqlənir. Əsas fərq gözlərinin quruluşundadır.Bayquşların gözləri insanlardakı kimi kürə formasında deyil, daha çox boru (silindrik) formasına bənzəyir. Bu quruluş onlara işığı daha çox toplamaq imkanı verir.Göz torunda yerləşən hüceyrələr də xüsusi rol oynayır. Bayquşların retinasında “çubuqvari hüceyrələr” (rod hüceyrələri) çoxluq təşkil edir. Bu hüceyrələr zəif işığı belə qəbul edə bilir...
08 May 2026, 11:04
İnsan beyninin çoxlarının bilmədiyi heyrətamiz xüsusiyyətləri
İnsan beyni kainatda ən mürəkkəb strukturlardan biri hesab olunur. Təxminən 86 milyard sinir hüceyrəsindən ibarət olan bu orqan təkcə düşüncələrimizi deyil, davranışlarımızı, hisslərimizi, qərarlarımızı və hətta gerçəkliyi necə qəbul etdiyimizi idarə edir. Maraqlıdır ki, beynimiz haqqında bildiklərimiz hələ də onun imkanlarının yalnız kiçik bir hissəsini əhatə edir.Citypost.az xəbər verir ki, mütəxəssislərin fikrincə, insan beyninin ən maraqlı xüsusiyyətlərindən biri onun “özünü aldatmaq” qabiliyyətidir. Beyin bəzi hallarda reallıqla təsəvvürü bir-birindən tam ayıra bilmir. Məsələn, insan qorxulu bir hadisəni sadəcə təsəvvür etdikdə belə bədəndə stress hormonları artır, ürək döyüntüsü sürətlənir və orqanizm sanki təhlükə real imiş kimi reaksiya verir. Bu səbəbdən güclü xəyallar,...
08 May 2026, 09:56
Beyin ağrı hiss etmir – baş ağrısının əsl mənbəyi açıqlanıb
İnsan orqanizminin ən mürəkkəb və vacib orqanı hesab olunan beyinlə bağlı maraqlı elmi fakt bir çoxlarını təəccübləndirir.Citypost.az xəbər verir ki, mütəxəssislər bildirir ki, beyin özü ağrı hiss etmir. Səbəb isə ondadır ki, beynin daxilində ağrını qəbul edən reseptorlar – yəni nosiseptorlar mövcud deyil.Həkimlərin sözlərinə görə, beyin ağrını qəbul edən yox, onu analiz edən və şərh edən mərkəzdir. Bu xüsusiyyət sayəsində bəzi neyrocərrahi əməliyyatlar pasiyent ayıq vəziyyətdə olarkən həyata keçirilə bilir. Belə əməliyyatlar zamanı həkimlər xəstə ilə ünsiyyət saxlayır, onun danışıq və hərəkət funksiyalarını yoxlayaraq həyati əhəmiyyətli beyin sahələrinin zədələnməsinin qarşısını alırlar.Bəs bu halda baş ağrısı haradan yaranır?Mütəxəssislər izah edir ki,...
07 May 2026, 14:21
Parazitlərin “zihin nəzarəti”: Dəvədəlləyi və at tükü qurdu
Təbiətdə ən qəribə və eyni zamanda ən narahatedici hadisələrdən biri parazitlərin öz sahib orqanizmlərinin davranışını dəyişdirməsidir.Citypost.az-ın məlumatına görə, bu fenomenə “parazitar davranış manipulyasiyası” deyilir və onun ən məşhur nümunələrindən biri də dəvədəlləyi (mantis) ilə at tükü qurdu arasında baş verən prosesdir.At tükü qurdu kimi tanınan bu parazitlər əslində Nematomorpha qrupuna aiddir. Onların həyat dövrü olduqca mürəkkəb və dramatikdir. Parazit yumurta mərhələsindən sonra kiçik həşəratların bədəninə daxil olur və orada həftələrlə, bəzən aylarla inkişaf edir. Bu müddət ərzində dəvədəlləyi tamamilə normal həyatını davam etdirir – ov edir, hərəkət edir, qidalanır və bədənində böyüyən yad orqanizmdən xəbərsiz qalır.Lakin ən dramatik mərhələ parazitin...
07 May 2026, 11:24
Divarlar üçün təhlükə: Su sızmaları tikililərdə ciddi problemlər yaradır
Tikinti sahəsində mütəxəssislər xəbərdarlıq edir ki, binaların dayanıqlılığı üçün ən böyük risklərdən biri məhz sudur. Xüsusilə bünövrə və zirzəmi divarlarında yığılan su zamanla ciddi konstruktiv problemlərə səbəb ola bilər.Citypost.az xəbər verir ki,mütəxəssislərin sözlərinə görə, su torpaq qatında toplanaraq çıxış yolu tapmadıqda divarlara hidrostatik təzyiq göstərir. Bu təzyiq nəticəsində əvvəlcə xırda çatlar yaranır, daha sonra isə bu çatlar genişlənərək divarların deformasiyasına və hətta çökməsinə gətirib çıxara bilər.Qeyd olunur ki, problem yalnız konstruksiya ilə məhdudlaşmır. Divarlara sızan rütubət kif, göbələk və xoşagəlməz qoxuların yaranmasına səbəb olur ki, bu da yaşayış mühitinin sağlamlığına mənfi təsir göstərir.Mütəxəssislər bildirir ki, bu cür halların qarşısını almaq...
07 May 2026, 11:22
Ölüm anında beyində nə baş verir? – Elmi faktlar və cavabsız suallar
İnsan orqanizmi üçün ölüm anı çox zaman “ani son” kimi qəbul olunur. Lakin elmi araşdırmalar göstərir ki, ürək dayandığı anda hər şey dərhal bitmir. Əksinə, həmin an beyində olduqca mürəkkəb və qısa müddətli, lakin intensiv bir proses başlayır.Citypost.az-ın məlumatına əsasən,Tibbi baxımdan ölüm, ürəyin və tənəffüsün dayanması ilə müəyyən edilir. Amma bu, beynin eyni anda fəaliyyətini dayandırması demək deyil. Araşdırmalara görə, ürək dayandıqdan sonra beyində təxminən 20–40 saniyə ərzində elektrik aktivliyi davam edir. Bu müddət ərzində beyin son enerji ehtiyatlarından istifadə edərək fəaliyyətini qorumağa çalışır.2013-cü ildən etibarən aparılan EEG tədqiqatlarında ölümə yaxın vəziyyətdə olan bəzi xəstələrdə yüksək tezlikli beyin dalğalarının –...
07 May 2026, 11:19
