Beyin ağrı hiss etmir – baş ağrısının əsl mənbəyi açıqlanıb
Maraqlı 07 May 2026, 14:21
263
İnsan orqanizminin ən mürəkkəb və vacib orqanı hesab olunan beyinlə bağlı maraqlı elmi fakt bir çoxlarını təəccübləndirir.
Citypost.az xəbər verir ki, mütəxəssislər bildirir ki, beyin özü ağrı hiss etmir. Səbəb isə ondadır ki, beynin daxilində ağrını qəbul edən reseptorlar – yəni nosiseptorlar mövcud deyil.
Həkimlərin sözlərinə görə, beyin ağrını qəbul edən yox, onu analiz edən və şərh edən mərkəzdir. Bu xüsusiyyət sayəsində bəzi neyrocərrahi əməliyyatlar pasiyent ayıq vəziyyətdə olarkən həyata keçirilə bilir. Belə əməliyyatlar zamanı həkimlər xəstə ilə ünsiyyət saxlayır, onun danışıq və hərəkət funksiyalarını yoxlayaraq həyati əhəmiyyətli beyin sahələrinin zədələnməsinin qarşısını alırlar.
Bəs bu halda baş ağrısı haradan yaranır?
Mütəxəssislər izah edir ki, baş ağrısının mənbəyi birbaşa beyin deyil. Ağrı siqnalları əsasən beyni əhatə edən toxumalardan – beyin qişalarından (meningelər), qan damarlarından və sinir liflərindən qaynaqlanır. Damarların genişlənməsi, iltihabi proseslər, gərginlik və digər faktorlar həmin nahiyələrdəki ağrı reseptorlarını aktivləşdirir və nəticədə insan bunu baş ağrısı kimi hiss edir.
Həmçinin oxuyun
Qeyd olunur ki, bu fakt insan fiziologiyasının maraqlı paradokslarından biridir: ağrını “idarə edən” orqan – beyin – özü bu hissi yaşamır. Buna baxmayaraq, baş ağrısı ən çox rast gəlinən şikayətlərdən biri olaraq qalır və müxtəlif səbəblərlə əlaqəli ola bilər.
Mütəxəssislər uzunmüddətli və ya tez-tez təkrarlanan baş ağrıları zamanı mütləq həkim müayinəsindən keçməyi tövsiyə edir.
Əli
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Parazitlərin “zihin nəzarəti”: Dəvədəlləyi və at tükü qurdu
Təbiətdə ən qəribə və eyni zamanda ən narahatedici hadisələrdən biri parazitlərin öz sahib orqanizmlərinin davranışını dəyişdirməsidir.Citypost.az-ın məlumatına görə, bu fenomenə “parazitar davranış manipulyasiyası” deyilir və onun ən məşhur nümunələrindən biri də dəvədəlləyi (mantis) ilə at tükü qurdu arasında baş verən prosesdir.At tükü qurdu kimi tanınan bu parazitlər əslində Nematomorpha qrupuna aiddir. Onların həyat dövrü olduqca mürəkkəb və dramatikdir. Parazit yumurta mərhələsindən sonra kiçik həşəratların bədəninə daxil olur və orada həftələrlə, bəzən aylarla inkişaf edir. Bu müddət ərzində dəvədəlləyi tamamilə normal həyatını davam etdirir – ov edir, hərəkət edir, qidalanır və bədənində böyüyən yad orqanizmdən xəbərsiz qalır.Lakin ən dramatik mərhələ parazitin...
07 May 2026, 11:24
Divarlar üçün təhlükə: Su sızmaları tikililərdə ciddi problemlər yaradır
Tikinti sahəsində mütəxəssislər xəbərdarlıq edir ki, binaların dayanıqlılığı üçün ən böyük risklərdən biri məhz sudur. Xüsusilə bünövrə və zirzəmi divarlarında yığılan su zamanla ciddi konstruktiv problemlərə səbəb ola bilər.Citypost.az xəbər verir ki,mütəxəssislərin sözlərinə görə, su torpaq qatında toplanaraq çıxış yolu tapmadıqda divarlara hidrostatik təzyiq göstərir. Bu təzyiq nəticəsində əvvəlcə xırda çatlar yaranır, daha sonra isə bu çatlar genişlənərək divarların deformasiyasına və hətta çökməsinə gətirib çıxara bilər.Qeyd olunur ki, problem yalnız konstruksiya ilə məhdudlaşmır. Divarlara sızan rütubət kif, göbələk və xoşagəlməz qoxuların yaranmasına səbəb olur ki, bu da yaşayış mühitinin sağlamlığına mənfi təsir göstərir.Mütəxəssislər bildirir ki, bu cür halların qarşısını almaq...
07 May 2026, 11:22
Ölüm anında beyində nə baş verir? – Elmi faktlar və cavabsız suallar
İnsan orqanizmi üçün ölüm anı çox zaman “ani son” kimi qəbul olunur. Lakin elmi araşdırmalar göstərir ki, ürək dayandığı anda hər şey dərhal bitmir. Əksinə, həmin an beyində olduqca mürəkkəb və qısa müddətli, lakin intensiv bir proses başlayır.Citypost.az-ın məlumatına əsasən,Tibbi baxımdan ölüm, ürəyin və tənəffüsün dayanması ilə müəyyən edilir. Amma bu, beynin eyni anda fəaliyyətini dayandırması demək deyil. Araşdırmalara görə, ürək dayandıqdan sonra beyində təxminən 20–40 saniyə ərzində elektrik aktivliyi davam edir. Bu müddət ərzində beyin son enerji ehtiyatlarından istifadə edərək fəaliyyətini qorumağa çalışır.2013-cü ildən etibarən aparılan EEG tədqiqatlarında ölümə yaxın vəziyyətdə olan bəzi xəstələrdə yüksək tezlikli beyin dalğalarının –...
07 May 2026, 11:19
Yuxuda zaman niyə sürətlə keçir? – Beynin gizli mexanizmləri
Yatarkən zamanın necə sürətlə keçdiyini demək olar ki, hər kəs hiss edib. Sanki başımızı yastığa qoyuruq və bir an sonra artıq səhər açılır. Citypost.az-ın məlumatına görə, bu hiss sadəcə təsəvvür deyil – onun arxasında beynimizin işləmə prinsipləri dayanır.İnsan beynində zamanın qavranılmasına cavabdeh olan xüsusi mexanizmlər var. Oyaq olduğumuz zaman ətraf mühitdən gələn siqnallar – işıq, səs, hərəkət, hadisələrin ardıcıllığı – beynimizə davamlı olaraq “zaman keçir” mesajı verir. Bu siqnallar sayəsində saniyələri, dəqiqələri və saatları daha real hiss edirik. Lakin yuxu zamanı bu xarici stimullar demək olar ki, minimuma enir və beynin zaman hissini formalaşdıran aktivliyi zəifləyir.Yuxunun xüsusilə REM (Rapid Eye Movement)...
06 May 2026, 11:12
Radiasiya nədir? – Görünməyən, amma həyatımızın bir hissəsi olan enerji
Radiasiya enerjinin dalğa və ya hissəciklər şəklində yayılmasıdır. Biz onu nə görə, nə də qoxuya bilirik, lakin buna baxmayaraq radiasiya ətrafımızda daim mövcuddur. Hətta hazırda belə hər birimiz müəyyən miqdarda radiasiyanın təsiri altındayıq.Citypost.az xəbər verir ki, radiasiyanın iki əsas növü var: təbii və süni radiasiya. Təbii radiasiya Yer üzündə həyat yarandığı gündən mövcuddur. Günəşdən gələn şüalar, kosmosdan daxil olan kosmik şüalanma, torpaqdan, sudan və havadan yayılan radiasiya bunun əsas mənbələridir. Hətta gündəlik qidalarımızın bəziləri də çox kiçik miqdarda radiasiya yayır. Məsələn, banan kimi meyvələrin tərkibində olan kalium elementi zəif radiasiya mənbəyi sayılsa da, bu, insan sağlamlığı üçün heç bir təhlükə...
06 May 2026, 11:05
Balon balığı: Təbiətin zəhərli müdafiə mühəndisi
Balon balığı (puffer fish) dəniz ekosisteminin ən maraqlı və eyni zamanda ən təhlükəli canlılarından biridir. İlk baxışda adi bir dəniz balığı kimi görünsə də, onun həm davranışı, həm də bioloji xüsusiyyətləri onu digər növlərdən kəskin şəkildə fərqləndirir. Bu növ xüsusilə özünü müdafiə mexanizmi və orqanizmindəki güclü zəhər ilə tanınır.Citypost.az-ın məlumatına görə, balon balığının ən diqqətçəkən xüsusiyyəti onun müdafiə reaksiyasıdır. Təhlükə hiss etdikdə balıq suyu və ya havanı udaraq bədənini şişirdir və ölçüsünü bir neçə dəfə artırır. Bu proses nəticəsində o, yırtıcılar üçün daha iri və udulması çətin bir obyektə çevrilir. Bu davranış onun sağ qalma strategiyasının əsas hissəsidir.Digər mühüm xüsusiyyət...
06 May 2026, 10:43
