Yarasalar niyə başıaşağı asılı vəziyyətdə yatır?
Maraqlı 10 İyun 2026, 11:15
2091
Təbiətin ən maraqlı canlılarından biri olan yarasaların başıaşağı asılı vəziyyətdə yatması çox insanı təəccübləndirir. İlk baxışda bu vəziyyət narahat görünə bilər. Lakin yarasalar üçün bu, həm təhlükəsizlik, həm də həyatda qalmaq baxımından olduqca vacib bir xüsusiyyətdir.
Citypost.az xəbər verir ki, yarasalar digər quşlardan fərqli olaraq yerdən birbaşa havaya qalxmaqda çətinlik çəkirlər. Onların qanadları uzun məsafəli uçuş üçün ideal olsa da, yerdən güclü təkan verərək havaya qalxmağa uyğun deyil. Buna görə də yarasalar uçuşa başlamaq üçün yüksək bir nöqtədən özlərini boşluğa buraxmağa ehtiyac duyurlar. Başqa sözlə, onlar əvvəlcə düşür, sonra isə qanadlarını açaraq uçmağa başlayırlar.Məhz bu səbəbdən yarasalar mağaralarda, ağac budaqlarında, körpülərin altında və digər hündür yerlərdə başıaşağı vəziyyətdə asılı qalırlar.
Hər hansı təhlükə hiss etdikdə saniyələr içində özlərini aşağı buraxaraq uçuşa keçə bilirlər. Bu, onlara yırtıcılardan qaçmaq üçün böyük üstünlük verir.
Yarasaların ayaq quruluşu da bu həyat tərzinə uyğun inkişaf edib. Onların pəncələrində xüsusi vətərlər mövcuddur.
Yarasalar bir budaqdan və ya səthdən asıldıqda bədənlərinin çəkisi həmin vətərləri avtomatik olaraq sıxır və pəncələr kilidlənir. Maraqlısı budur ki, bu vəziyyətdə asılı qalmaq üçün əlavə əzələ gücü sərf etmirlər. Yəni yarasa yatarkən belə enerji itirmədən saatlarla, hətta gün ərzində başıaşağı vəziyyətdə qala bilir.
Həmçinin oxuyun
Alimlər bildirirlər ki, yarasaların çoxu ölüm anında belə asıldıqları yerdən düşmür. Çünki pəncələrin kilidlənmə mexanizmi yalnız əzələlər boşaldıqda deyil, bədən çəkisinin təsiri ilə işləyir. Bu da onların nə qədər mükəmməl uyğunlaşma qabiliyyətinə malik olduqlarını göstərir.
Başqa bir maraqlı məqam isə odur ki, yarasaların qan dövranı sistemi də bu vəziyyətə uyğun formalaşıb. İnsan başıaşağı qaldıqda qanın beyinə toplanması ciddi problemlər yarada bilər. Ancaq yarasalarda damar və ürək sistemi elə qurulub ki, onlar uzun müddət başıaşağı qalsalar belə heç bir narahatlıq hiss etmirlər.
Bu xüsusiyyət yarasaların milyonlarla il ərzində təkamül prosesində qazandığı mühüm üstünlüklərdən biridir. Məhz buna görə bu canlılar gecələr aktiv həyat sürə, təhlükələrdən sürətlə uzaqlaşa və dünyanın müxtəlif bölgələrində uğurla yaşaya bilirlər.
Bir sözlə, yarasaların başıaşağı yatması qəribə görünə bilər, lakin bu davranış onların həyat tərzinin ayrılmaz hissəsidir. Bu üsul onlara həm enerji qənaəti etməyə, həm təhlükələrdən qorunmağa, həm də sürətlə uçuşa başlamağa imkan verir. Təbiət yarasaları elə yaradıb ki, onlar üçün başıaşağı olmaq əslində ən rahat vəziyyətdir.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
İnsan təkamülündə funksiyasını böyük ölçüdə itirmiş 7 orqan
İnsan orqanizmi milyonlarla il davam edən təkamül prosesinin nəticəsidir. Bu müddət ərzində bəzi orqanlar və anatomik quruluşlar əcdadlarımız üçün həyati əhəmiyyət daşısa da, həyat tərzimizin və qidalanma vərdişlərimizin dəyişməsi nəticəsində onların funksiyası ya tamamilə itib, ya da xeyli zəifləyib. Biologiyada belə quruluşlar rudiment orqanlar adlanır.Citypost.az xəbər verir ki, mütəxəssislərin fikrincə, bu orqanların əksəriyyəti artıq əvvəlki funksiyasını yerinə yetirməsə də, bəzilərinin orqanizmdə müəyyən köməkçi rolu hələ də qalır.1. Apendiks (kor bağırsaq çıxıntısı)Siyahının ilk sırasında apendiks yerləşir. Hesab olunur ki, ot yeyən uzaq əcdadlarımızda bu orqan sellülozanın həzmində mühüm rol oynayıb. Müasir insanlarda isə həmin funksiyanı demək olar ki, itirib.Son illərdə aparılan...
24 İyul 2026, 10:45
Qorxanda və ya üşüyəndə niyə tüklərimiz biz-biz olur?
Yəqin ki, hər birimiz qorxduqda, həyəcanlandıqda və ya soyuq havada qaldıqda dərimizin "toyuq dərisi" kimi qabardığını və tüklərimizin biz-biz olduğunu müşahidə etmişik. Bu, tamamilə normal fizioloji reaksiyadır və elmdə piloereksiya adlanır. Maraqlıdır ki, bu refleks milyonlarla il əvvəl yaşamış əcdadlarımızdan bizə miras qalmış təkamül xüsusiyyətlərindən biridir.Citypost.az-ın məlumatına görə, dərimizdə yerləşən hər bir tükün kökündə arrector pili adlanan kiçik, hamar əzələ lifləri mövcuddur. İnsan qorxduqda, həyəcan keçirdikdə və ya stress yaşadıqda böyrəküstü vəzilər tərəfindən adrenalin hormonu ifraz olunur. Adrenalin həmin kiçik əzələlərin yığılmasına səbəb olur. Nəticədə tüklər dikəlir, dəri isə xırda qabarcıqlar şəklində görünməyə başlayır. Xalq arasında bu vəziyyət "tüklərin biz-biz...
24 İyul 2026, 09:45
Viruslar necə çoxalır və niyə canlı sayılmır?
Viruslar canlıdır, yoxsa cansız? Bu sual uzun illərdir biologiya elmində ən çox müzakirə olunan mövzulardan biridir. Bu gün də mikrobioloqlar və virusoloqlar arasında bu məsələ ilə bağlı tam ortaq fikir yoxdur. Bunun əsas səbəbi isə virusların həm canlılara, həm də cansız maddələrə xas xüsusiyyətlər göstərməsidir. Məhz buna görə viruslar biologiyada xüsusi yer tutur və onları tam şəkildə nə canlı, nə də cansız adlandırmaq mümkündür.Citypost.az xəbər verir ki, viruslar hüceyrədən kənarda olduqları zaman demək olar ki, heç bir həyat əlaməti göstərmirlər. Onların hüceyrə quruluşu yoxdur, maddələr mübadiləsi aparmırlar, enerji istehsal edə bilmirlər, qidalanmırlar və müstəqil şəkildə çoxalma qabiliyyətinə malik deyillər. Virus...
24 İyul 2026, 08:41
Balıqlar suyun altında necə nəfəs alır? – Maraqlı elmi fakt
İlk baxışda belə görünə bilər ki, balıqlar suyun içində yaşadıqları üçün nəfəs almağa ehtiyac duymurlar. Əslində isə bu tamamilə yanlışdır. Balıqlar da insanlar və digər canlılar kimi yaşamaq üçün oksigenə ehtiyac duyurlar. Fərq yalnız ondadır ki, onlar oksigeni havadan deyil, suyun tərkibindən əldə edirlər.Citypost.az-ın məlumatına görə, suyun tərkibində müəyyən miqdarda həll olmuş oksigen olur. Balıqlar xüsusi tənəffüs orqanı olan qəlsəmələri vasitəsilə bu oksigeni sudan süzərək orqanizmə ötürürlər. Su balığın ağzından daxil olur, daha sonra qəlsəmələrin üzərindən keçərək burada olan çox incə qan damarları vasitəsilə oksigen qana sorulur. Eyni zamanda karbon qazı suda xaric edilir.Bu səbəbdən balıqlar əslində suyu deyil, suyun...
23 İyul 2026, 11:27
İnsan bədənindəki ən güclü elektrik mənbəyi hansıdır?
İnsan orqanizmi təkcə bioloji deyil, həm də elektrik siqnalları ilə işləyən mürəkkəb bir sistemdir. Bir çoxları bədənin ən güclü elektrik mənbəyinin ürək olduğunu düşünsə də, mütəxəssislər bildirirlər ki, bu, tam doğru deyil.Citypost.az xəbər verir ki, İnsan elektrik ilanbalığı kimi yüksək gərginlik yarada bilməsə də, bədənimizin bir çox orqanı elektrik impulsları vasitəsilə fəaliyyət göstərir. Xüsusilə daxili qulaqda yerləşən tüklü reseptor hüceyrələr bu baxımdan diqqət çəkir. Bu hüceyrələr səs dalğalarını qəbul edərək onları elektrik siqnallarına çevirir və həmin siqnalları eşitmə siniri vasitəsilə beyinə ötürür. Məhz bu proses sayəsində biz ətrafımızdakı səsləri eşidir və onları ayırd edə bilirik.Alimlərin diqqətini çəkən digər maraqlı məqam...
23 İyul 2026, 10:24
İnsan suyun altında maksimum nə qədər dərinliyə enə bilər?
Dənizin və okeanların sirli dərinlikləri insanları hər zaman maraqlandırıb. Lakin suyun altında nə qədər dərinliyə enməyin mümkün olduğu təkcə cəsarətdən deyil, insan orqanizminin fizioloji imkanlarından asılıdır. Mütəxəssislər bildirirlər ki, suyun dərinliyinə endikcə bədənə təsir edən təzyiq sürətlə artır və müəyyən həddən sonra bu, həyati təhlükə yarada bilər.Su altında insanın qarşılaşdığı ilk və ən ciddi problem məhz yüksək təzyiqdir. Dəniz səviyyəsində insan bədəni 1 atmosfer təzyiq altında yaşayır. Təxminən hər 10 metr dərinliyə endikcə təzyiq daha bir atmosfer artır. Bu isə o deməkdir ki, 10 metr dərinlikdə bədənə iki atmosfer, 20 metr dərinlikdə üç atmosfer, 30 metr dərinlikdə isə dörd atmosfer...
22 İyul 2026, 10:56
