Yarasalar niyə başıaşağı asılı vəziyyətdə yatır?
Maraqlı 10 İyun 2026, 11:15
1780
Təbiətin ən maraqlı canlılarından biri olan yarasaların başıaşağı asılı vəziyyətdə yatması çox insanı təəccübləndirir. İlk baxışda bu vəziyyət narahat görünə bilər. Lakin yarasalar üçün bu, həm təhlükəsizlik, həm də həyatda qalmaq baxımından olduqca vacib bir xüsusiyyətdir.
Citypost.az xəbər verir ki, yarasalar digər quşlardan fərqli olaraq yerdən birbaşa havaya qalxmaqda çətinlik çəkirlər. Onların qanadları uzun məsafəli uçuş üçün ideal olsa da, yerdən güclü təkan verərək havaya qalxmağa uyğun deyil. Buna görə də yarasalar uçuşa başlamaq üçün yüksək bir nöqtədən özlərini boşluğa buraxmağa ehtiyac duyurlar. Başqa sözlə, onlar əvvəlcə düşür, sonra isə qanadlarını açaraq uçmağa başlayırlar.Məhz bu səbəbdən yarasalar mağaralarda, ağac budaqlarında, körpülərin altında və digər hündür yerlərdə başıaşağı vəziyyətdə asılı qalırlar.
Hər hansı təhlükə hiss etdikdə saniyələr içində özlərini aşağı buraxaraq uçuşa keçə bilirlər. Bu, onlara yırtıcılardan qaçmaq üçün böyük üstünlük verir.
Yarasaların ayaq quruluşu da bu həyat tərzinə uyğun inkişaf edib. Onların pəncələrində xüsusi vətərlər mövcuddur.
Yarasalar bir budaqdan və ya səthdən asıldıqda bədənlərinin çəkisi həmin vətərləri avtomatik olaraq sıxır və pəncələr kilidlənir. Maraqlısı budur ki, bu vəziyyətdə asılı qalmaq üçün əlavə əzələ gücü sərf etmirlər. Yəni yarasa yatarkən belə enerji itirmədən saatlarla, hətta gün ərzində başıaşağı vəziyyətdə qala bilir.
Həmçinin oxuyun
Alimlər bildirirlər ki, yarasaların çoxu ölüm anında belə asıldıqları yerdən düşmür. Çünki pəncələrin kilidlənmə mexanizmi yalnız əzələlər boşaldıqda deyil, bədən çəkisinin təsiri ilə işləyir. Bu da onların nə qədər mükəmməl uyğunlaşma qabiliyyətinə malik olduqlarını göstərir.
Başqa bir maraqlı məqam isə odur ki, yarasaların qan dövranı sistemi də bu vəziyyətə uyğun formalaşıb. İnsan başıaşağı qaldıqda qanın beyinə toplanması ciddi problemlər yarada bilər. Ancaq yarasalarda damar və ürək sistemi elə qurulub ki, onlar uzun müddət başıaşağı qalsalar belə heç bir narahatlıq hiss etmirlər.
Bu xüsusiyyət yarasaların milyonlarla il ərzində təkamül prosesində qazandığı mühüm üstünlüklərdən biridir. Məhz buna görə bu canlılar gecələr aktiv həyat sürə, təhlükələrdən sürətlə uzaqlaşa və dünyanın müxtəlif bölgələrində uğurla yaşaya bilirlər.
Bir sözlə, yarasaların başıaşağı yatması qəribə görünə bilər, lakin bu davranış onların həyat tərzinin ayrılmaz hissəsidir. Bu üsul onlara həm enerji qənaəti etməyə, həm təhlükələrdən qorunmağa, həm də sürətlə uçuşa başlamağa imkan verir. Təbiət yarasaları elə yaradıb ki, onlar üçün başıaşağı olmaq əslində ən rahat vəziyyətdir.
Yeganə
Ən son xəbərləri bizim Facebook kanalımızda izləyin
Ən son xəbərləri bizim Instagram kanalımızda izləyin
Gənə dişləməsi niyə dərhal hiss olunmur?
Yay aylarında insanların təbiətdə daha çox vaxt keçirməsi gənə dişləmələri ilə bağlı riskləri də artırır. Mütəxəssislər bildirirlər ki, gənənin bədənə yapışdığı ilk anda bunu hiss etməmək olduqca normaldır. Çünki bu parazitlər insan orqanizminə xüsusi maddələr ifraz edərək uzun müddət gizli şəkildə qana qidalana bilirlər.Citypost.az xəbər verir ki, mütəxəssislərin sözlərinə görə, gənə dəriyə yapışdığı zaman tüpürcəyində olan bioloji aktiv maddələri yaraya ötürür. Bu maddələr ağrı hissini zəiflədərək dişləmənin hiss edilməsinin qarşısını alır. Eyni zamanda, qanın laxtalanmasını ləngidən komponentlər sayəsində gənə saatlarla, hətta bəzi hallarda günlərlə insan qanı ilə qidalana bilir.Ekspertlər vurğulayırlar ki, gənə dişləməsində əsas təhlükə qan itkisi deyil. Ən böyük...
13 İyul 2026, 10:57
Çəngəlin boşqabda çıxardığı səs niyə bizi diksindirir?
Heç fikir vermisinizmi ki, çəngəl və ya bıçaq boşqabın üzərində sürtüləndə yaranan o kəskin səs demək olar ki, hər kəsi narahat edir? Bəziləri qulaqlarını tutur, bəzilərinin isə bədəni qeyri-iradi olaraq diksinir. Maraqlıdır ki, bunun səbəbi sadəcə xoşagəlməz səs deyil, insan beyninin milyon illər ərzində formalaşmış müdafiə mexanizmidir.Citypost.az xəbər verir ki, alimlərin araşdırmalarına görə, çəngəlin boşqab üzərində yaratdığı cingiltili səsin tezlik diapazonu insan qışqırığına və təhlükə siqnallarına çox yaxın olur. Məhz buna görə beynimiz bu səsi adi məişət səsi kimi deyil, potensial təhlükə əlaməti kimi qəbul edir.Mütəxəssislər bildirirlər ki, bu səs qulağa çatdığı anda beynin emosiyalara, qorxu hissinə və təhlükənin qiymətləndirilməsinə...
13 İyul 2026, 09:54
Hüceyrələrimiz daim yenilənirsə, niyə qocalırıq? – Alimlər səbəbi açıqlayır
İnsan orqanizmi hər an möhtəşəm bir yenilənmə prosesi yaşayır. Elmi araşdırmalara görə, bədənimizdə hər saniyə təxminən "50 milyon hüceyrə" ölür və onların yerində təxminən eyni sayda yeni hüceyrə əmələ gəlir. Bu faktı eşidən bir çox insan haqlı olaraq belə sual verir: Əgər hüceyrələrimiz daim yenilənirsə, bəs niyə qocalırıq?Citypost.az xəbər verir ki, mütəxəssislərin sözlərinə görə, bunun cavabı hüceyrələrin daxilində yerləşən genetik material – **DNT** və onun uclarında yerləşən "telomerlər" ilə bağlıdır.Telomerlər xromosomların uclarını qoruyan xüsusi strukturlardır. Onları ayaqqabı bağının ucundakı plastik örtüklərə bənzətmək olar. Necə ki, həmin plastik hissə bağın sökülməsinin qarşısını alır, telomerlər də DNT-ni qoruyaraq genetik məlumatın zədələnməsinə mane...
10 İyul 2026, 10:55
Ağcaqanad sizi sancarkən üzərinizə ifrazat buraxır? – Maraqlı elmi fakt
Yay aylarının ən narahatedici canlılarından biri olan ağcaqanadlarla bağlı maraqlı elmi faktlar insanları təəccübləndirməyə davam edir. Bir çoxları ağcaqanadın yalnız qan soraraq uzaqlaşdığını düşünür. Halbuki alimlərin araşdırmalarına görə, bu kiçik həşərat qanla qidalanarkən orqanizmində baş verən proseslər düşündüyümüzdən daha mürəkkəbdir.Citypost.az xəbər verir ki, mütəxəssislərin sözlərinə görə, dişi ağcaqanad insanı sancdıqdan sonra qısa müddət ərzində öz bədən çəkisinin iki-üç qatı qədər qan qəbul edə bilir. Bu, onun ölçüsü nəzərə alındıqda olduqca böyük həcmdir. Lakin bu qədər maye ilə havaya qalxıb uçmaq ağcaqanad üçün çətinləşir.Məhz buna görə də ağcaqanad qan qəbul etdiyi zaman orqanizmindəki artıq suyu və bəzi maye tullantıları dərhal xaric...
10 İyul 2026, 09:45
Yayın xilaskarı olan kondisioner necə işləyir? – Soyutmanın maraqlı mexanizmi
Yay aylarında temperatur yüksəldikcə kondisionerlər demək olar ki, hər evin, ofisin və iş yerinin ayrılmaz hissəsinə çevrilir. Bir çox insan kondisionerin otaqdakı isti havanı "yox etdiyini" düşünsə də, əslində cihaz tamamilə fərqli prinsiplə işləyir. Kondisioner istini məhv etmir, onu otaqdan kənara daşıyaraq məkanı sərinləşdirir.Citypost.az xəbər verir ki, mütəxəssislərin sözlərinə görə, kondisionerin işi soyuducu maddənin – xüsusi qazın qapalı sistem daxilində fasiləsiz dövr etməsinə əsaslanır. Bu proses fizikanın istilik mübadiləsi qanunları ilə həyata keçirilir.Soyutma prosesi ilk olaraq otağın içərisindəki isti havanın daxili blok vasitəsilə sorulması ilə başlayır. Daxili blokun içərisində yerləşən boruların içindən xüsusi soyuducu qaz keçir. Ventilyator otaqdakı isti havanı...
09 İyul 2026, 16:27
Təbiətin ən ağıllı kamuflyajlarından biri
Təbiətdə sağ qalmaq üçün hər canlının özünəməxsus müdafiə üsulu var. Onlardan biri də qaranquşquyruq kəpənəyinin (swallowtail butterfly) tırtılıdır. Bu kiçik canlı həyatının müxtəlif mərhələlərində fərqli kamuflyaj üsullarından istifadə edərək yırtıcılardan qorunmağı bacarır.Citypost.az xəbər verir ki, həyatının ilk dövründə tırtılın görünüşü təsadüfi deyil. O, quş nəcisini xatırladan rəng və formaya malik olur. Bu kamuflyaj sayəsində quşlar və digər yırtıcılar onu yemək hesab etmədikləri üçün diqqətdən kənarda saxlayırlar. Beləliklə, tırtıl ən həssas dövrünü təhlükədən uzaq keçirə bilir.Bir qədər böyüdükdən sonra isə onun müdafiə strategiyası tamamilə dəyişir. Tırtıl yarpağın səthinə xüsusi ipək saplar ifraz etməyə başlayır. Bu saplar quruduqca möhkəmlənir və yarpağın kənarlarını...
09 İyul 2026, 10:50
