İnsan təkamülündə funksiyasını böyük ölçüdə itirmiş 7 orqan  

İnsan orqanizmi milyonlarla il davam edən təkamül prosesinin nəticəsidir. Bu müddət ərzində bəzi orqanlar və anatomik quruluşlar əcdadlarımız üçün həyati əhəmiyyət daşısa da, həyat tərzimizin və qidalanma vərdişlərimizin dəyişməsi nəticəsində onların funksiyası ya tamamilə itib, ya da xeyli zəifləyib. Biologiyada belə quruluşlar rudiment orqanlar adlanır.

Citypost.az xəbər verir ki, mütəxəssislərin fikrincə, bu orqanların əksəriyyəti artıq əvvəlki funksiyasını yerinə yetirməsə də, bəzilərinin orqanizmdə müəyyən köməkçi rolu hələ də qalır.

1. Apendiks (kor bağırsaq çıxıntısı)

Siyahının ilk sırasında apendiks yerləşir. Hesab olunur ki, ot yeyən uzaq əcdadlarımızda bu orqan sellülozanın həzmində mühüm rol oynayıb. Müasir insanlarda isə həmin funksiyanı demək olar ki, itirib.

Son illərdə aparılan araşdırmalar göstərir ki, apendiks tamamilə faydasız deyil. Onun bağırsaq mikroflorasının qorunmasında müəyyən rolu olduğu ehtimal edilir. Buna baxmayaraq, apendiks çıxarıldıqdan sonra insanlar normal həyatlarını davam etdirə bilirlər.

2. Büzdüm sümüyü (quyruq sümüyü)

İkinci rudiment orqan büzdüm sümüyüdür. Bu sümük uzaq keçmişdə quyruğa malik primat əcdadlarımızdan bizə miras qalıb.

İnsanlarda artıq quyruq olmadığı üçün bu quruluş əvvəlki funksiyasını itirib. Bununla belə, bəzi əzələlər və bağlar büzdüm sümüyünə birləşdiyi üçün onun tamamilə funksiyasız olduğunu demək düzgün olmaz.

3. Qulağı hərəkət etdirən əzələlər

İtlər, pişiklər və bir çox digər məməlilər səslərin gəldiyi istiqaməti daha yaxşı müəyyən etmək üçün qulaqlarını sərbəst şəkildə hərəkət etdirə bilirlər.

İnsanlarda isə qulaq seyvanını hərəkət etdirən əzələlər qalsa da, onların funksiyası böyük ölçüdə zəifləyib. Bəzi insanlar qulaqlarını cüzi şəkildə tərpədə bilsələr də, bunun gündəlik həyatda ciddi əhəmiyyəti yoxdur.

4. Üçüncü göz qapağı

İnsan gözünün daxili küncündə yerləşən kiçik çəhrayı pərdə – plica semilunaris – qədim üçüncü göz qapağının qalığı hesab olunur.

Quşlarda, sürünənlərdə və bəzi digər heyvanlarda üçüncü göz qapağı gözü qorumaq və nəmləndirmək funksiyasını bu gün də yerinə yetirir. Məsələn, timsahlarda və quşlarda bu pərdə gözün üzərini örtərək onu sudan və tozdan qoruyur. İnsanlarda isə yalnız rudiment şəklində qalıb.

Həmçinin oxuyun

Şahin Qurbanovdan xəbər var...  

Hakim Mirlətif Seyidovdan şikayət var... 

“Çox gözəl oyunçudur, başqa qüvvələrə güvənir ” — Ayaz Salayevlə Kinematoqrafçılar İttifaqı ətrafında MÜSAHİBƏ   

Buqələmun  - Şahin Qurbanovu da Vilyam Hacıyevin taleyi gözləyir?

5. Ağıl dişləri

Üçüncü azı dişləri, yəni ağıl dişləri də rudiment quruluşlardan hesab olunur.

Əcdadlarımız sərt və lifli qidalar qəbul etdikləri üçün daha iri çənəyə və əlavə dişlərə ehtiyac duyurdular. Müasir insanların qidalanması dəyişdiyindən çənə kiçilib və çox vaxt ağıl dişlərinin çıxmasına kifayət qədər yer olmur. Bu səbəbdən həmin dişlər bəzən ağrı, iltihab və digər problemlər yaratdığı üçün çıxarılır.

6. Tükürpədici əzələlər

Soyuq hava və ya qorxu zamanı dəridə yaranan "toyuq dərisi" görünüşü də təkamülün izlərindən biridir.

Əcdadlarımızın bədənində sıx tüklər olduğu üçün həmin əzələlər tükləri dikəldərək onları həm soyuqdan qoruyur, həm də düşmən qarşısında daha iri göstərirdi. Müasir insanlarda isə tüklər seyrəkləşdiyi üçün bu refleks demək olar ki, funksional əhəmiyyətini itirib.

7. Palmaris longus əzələsi

Sonuncu rudiment quruluş ön biləkdə yerləşən Palmaris longus əzələsidir.

Bu əzələ bəzi primatlarda ağac budaqlarından möhkəm tutmaq üçün mühüm rol oynayırdı. Müasir insanlarda isə onun funksiyası olduqca zəifdir. Maraqlıdır ki, insanların təxminən 10–15 faizində bu əzələ ümumiyyətlə olmur və bu, onların əl funksiyalarına heç bir mənfi təsir göstərmir.

Təkamül davam edir

Bioloqlar bildirirlər ki, insan orqanizmi daim dəyişməkdə davam edir. Minlərlə il sonra bu gün əhəmiyyətli hesab etdiyimiz bəzi quruluşlar da rudimentə çevrilə bilər. Buna görə də təkamül yalnız keçmişdə baş vermiş proses deyil, bu gün də davam edən təbii dəyişikliklər zənciridir.Məhz buna görə insan bədəni həm keçmişimizin canlı izi, həm də gələcək dəyişikliklərin göstəricisi hesab olunur. Bu rudiment orqanlar isə milyonlarla il əvvəl yaşamış əcdadlarımızın həyat tərzi və yaşadıqları mühit haqqında maraqlı məlumatlar verir.

Yeganə